Không chỉ là từ thiện

Tuần qua, ba vị tổng giám đốc của ba công ty sản xuất xe hơi hàng đầu nước Mỹ khiến công chúng phẫn nộ khi bay đến Washington D.C bằng ba chiếc máy bay riêng của công ty để xin gói giải cứu 25 tỉ USD từ tiền đóng thuế của dân. Một thượng nghị sĩ Mỹ so sánh việc này như một người mặc đồ dạ tiệc đi xin xúp miễn phí. Việc có nên cứu ba công ty trụ cột của nền công nghiệp ô tô Mỹ khỏi sự phá sản hay không vẫn còn đang được cân nhắc

Cũng giống như đối với các công ty tài chính “quá lớn để sụp đổ”, General Motors, Ford và Chrysler lý luận rằng sự phá sản của họ sẽ gây hậu quả tàn khốc đến nền kinh tế. Thế nhưng sự vô trách nhiệm đối với xã hội của giới lãnh đạo doanh nghiệp trở thành một vấn đề bức xúc không thể né tránh trong thời điểm khủng hoảng hiện nay.

Tại diễn đàn châu Á 2008 về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp với sự tham dự của gần 500 đại biểu từ 30 quốc gia được tổ chức tại Singapore trong hai ngày 20 – 21.11 vừa qua, có một mối lo ngại chung được đưa ra bàn luận: liệu cuộc khủng hoảng tài chính và những khó khăn kinh tế hiện nay và tới đây có khiến cho trách nhiệm xã hội trở thành một câu chuyện xa xỉ?

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (Corporate Social Responsibility – CSR) thể hiện ở chỗ biết dung hoà mục tiêu lợi nhuận với lợi ích của xã hội và cộng đồng. Bên cạnh việc tuân thủ pháp luật, trách nhiệm kinh tế và các nguyên tắc đạo đức kinh doanh, doanh nghiệp phải có những đóng góp đến sự phát triển bền vững của cộng đồng, từ bảo vệ môi trường, giải quyết công ăn việc làm, đến đóng góp vào giáo dục, xoá đói giảm nghèo, và sự ổn định của xã hội nói chung. Những gì đang diễn ra trên thực tế cho thấy, đa số doanh nghiệp vẫn bị chi phối bởi lợi nhuận và có xu hướng đặt lợi nhuận lên trên lợi ích của xã hội và cộng đồng. Các công ty đa quốc gia được coi là dẫn đầu về CSR, với những đổ bể trong kinh doanh hiện nay, cho thấy nhiều lãnh đạo doanh nghiệp nêu những tấm gương đáng xấu hổ hơn là đáng khen. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ, theo các nghiên cứu của viện Quản lý châu Á, càng kém cỏi hơn trong thực hiện CSR.

Ở châu Á, các doanh nghiệp nhìn nhận CSR đơn giản là việc cho tiền từ thiện. “Rất nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng CSR là cho tiền khi đã có lợi nhuận”, bà Claire Chang, chủ tịch tổ chức Singapore Compact for CSR cho biết. Trên thực tế, những doanh nghiệp được đánh giá làm tốt nhất về CSR là khi biết đồng nhất trách nhiệm xã hội với hoạt động kinh doanh của họ. Điều này được thể hiện ở những hình thức khác nhau tuỳ thuộc vào hoạt động của mỗi doanh nghiệp. Microsoft cho rằng việc phát minh ra công nghệ giúp trẻ em câm điếc giao tiếp với những người xung quanh là một hoạt động có tính trách nhiệm xã hội. Intel phối hợp với các trường học địa phương nhằm đưa công nghệ vào trường học hay cho học bổng đào tạo những sinh viên xuất sắc để sau đó tuyển dụng chính những sinh viên này. Hay một công ty sản xuất đường ở Pakistan hỗ trợ cho nông dân trồng mía, giúp mở trường học nâng cao trình độ cho người dân.

Ngay cả khi nhận thức về CSR của doanh nghiệp chưa đầy đủ, thì lại có quá nhiều những ví dụ cho thấy thay vì phải đóng góp cho cộng đồng và xã hội, có các doanh nghiệp đang góp phần huỷ hoại nó. Vì đặt lợi nhuận lên hàng đầu, các tập đoàn tài chính bất chấp những rủi ro mà hành động của họ đem lại cho bản thân và nền kinh tế. Vì lợi nhuận mà các nhà sản xuất sữa ở Trung Quốc tăng hàm lượng melamine trong sản phẩm dẫn đến ngộ độc hàng loạt trẻ em. Vì lợi nhuận mà những nhà máy sản xuất ở Việt Nam coi thường sức khoẻ của cộng đồng khi xả chất thải gây ô nhiễm môi trường, giết chết những con sông. Danh sách thành tích bất hảo và những hành động vô trách nhiệm của giới doanh nghiệp dài hơn nhiều so với những việc mà họ làm cho cộng đồng.

Bà Claire Chang, một nhà hoạt động tích cực trong việc phổ biến CSR, cho rằng người tiêu dùng có một vũ khí tối thượng trong cuộc đấu tranh với những doanh nghiệp vô trách nhiệm với cộng đồng. “Người tiêu dùng có thể thay đổi cách hành xử của doanh nghiệp bằng cách sử dụng quyền của mình: tẩy chay hàng hoá do những công ty vô trách nhiệm sản xuất”, bà Chang nói. Ông Ken Kaerhoeg, giám đốc đối ngoại của Cola-Cola châu Á cho rằng đối với những công ty vô trách nhiệm, chẳng hạn những nhà sản xuất các sản phẩm có melamine, thì việc doanh số bán hàng sụt giảm là sự trừng phạt thực sự.

Ở Việt Nam, có không ít câu chuyện về những doanh nghiệp mà sự thành công gắn liền với những “thành tích” về phá hoại môi trường, sự thiếu trung thực với khách hàng, gây tổn hại đến cộng đồng. Họ biết cách che giấu thành tích bất hảo bằng tài trợ, quảng cáo hay những hoạt động từ thiện rùm beng. Có lẽ, chỉ khi người tiêu dùng nhận thấy quyền lực của mình và sử dụng quyền lực đó, thì nhiều doanh nghiệp ở Việt Nam mới nhận thức một cách nghiêm túc về trách nhiệm xã hội của họ.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang