Khủng hoảng kinh tế toàn cầu và những hệ quả đáng lo ngại

Mặc dù chính phủ các nước đã nỗ lực phối hợp giải cứu và có những hành động mang tính toàn cầu, song suy thoái kinh tế - thất nghiệp - bất ổn xã hội - đói nghèo vẫn nằm trong cái vòng luẩn quẩn. Đã có vài tia hy vọng le lói nhờ những thông tin về gói kích cầu của một nước nào đó, nhưng tình hình chưa sáng lên được khi các dữ liệu kinh tế nói chung vẫn mang gam màu tối.

Bảo hộ hay bài ngoại

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu buộc chính phủ một số nước phải tính đến biện pháp gia tăng rào cản thương mại nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước và duy trì việc làm. Trong thời khủng hoảng, kiếm được việc làm đã khó, nhưng giữ được việc làm lại càng khó hơn bởi các doanh nghiệp đang phải đối mặt với quá nhiều rủi ro. Khi nền kinh tế sản xuất hàng hóa tiến gần đến phá sản thì cũng là lúc xuất hiện một mối nguy trầm trọng hơn, đó là tư trưởng bài ngoại, sự thù ghét người nước ngoài hoặc kỳ thị di dân.

Trước sức ép trong nước, chính phủ nhiều nước buộc phải tiến hành bảo hộ dưới nhiều hình thức. Ngoài những hình thức cổ điển như thuế xuất nhập khẩu, chủ nghĩa bảo hộ còn được che giấu dưới dạng hàng rào thuế quan mới. Nhiều chính phủ còn tiến hành các biện pháp che chở cho các ngành công nghiệp trước sự cạnh tranh gay gắt của nước ngoài, hỗ trợ từ ngành sản xuất ô tô, ngân hàng - tài chính đến lĩnh vực công nghệ và năng lượng.

Tại hội nghị thượng đỉnh vừa qua ở Luân Đôn, lãnh đạo nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) đã cam kết trong vòng 12 tháng sẽ tránh tăng thêm rào cản mới đối với hàng hóa và dịch vụ. Tuy nhiên, Ngân hàng Thế giới (WB) mới đây thông báo đã có 17 nước áp dụng tổng cộng 47 biện pháp hạn chế giao dịch. Nếu động thái này trở nên phổ biến, trao đổi thương mại sẽ bị thu hẹp, thế giới sẽ nghèo hơn và việc làm cũng ít đi.

Thất nghiệp và đói nghèo

Tình trạng sa thải nhân công diễn ra trên khắp mọi lĩnh vực của nền kinh tế từ sản xuất, bán hàng, gia công, cho tới các ngành dịch vụ, và có lẽ chịu tác động mạnh nhất là lĩnh vực tài chính - ngân hàng, tiếp đó là ngành công nghiệp ô tô. Ngay cả ngành công nghệ cao, một trong những lĩnh vực phát triển nhanh, cũng trở thành nạn nhân của cuộc khủng hoảng.

Peter Singer, Giáo sư trường Đại học Princeton (Mỹ) cho biết cuộc khủng hoảng hiện nay tác động tới người nghèo nặng hơn người giàu. Nhiều người tại các quốc gia phát triển có thể cảm thấy cay đắng khi phải rời bỏ mức sống sung túc quen thuộc, nhưng đa số dân ở các nước đang phát triển vẫn còn xa mới với tới được mức “nghèo” đó. Nhiều người ở các nước phát triển kêu ca bị mất việc làm, nhưng họ vẫn được hệ thống an sinh hỗ trợ, được hưởng chăm sóc y tế, giáo dục miễn phí cho con cái, được hưởng các điều kiện sinh hoạt, nước uống bảo đảm tiêu chuẩn vệ sinh... Trong khi người nghèo ở các quốc gia đang phát triển không được hưởng những lợi ích như vậy, dẫn đến 18 triệu người chết mỗi năm, cao hơn cả số người tử vong hàng năm trong thời kỳ Thế chiến II. Tình trạng đói nghèo nếu cứ tiếp tục tăng sẽ gây nên nhiều nguy cơ mới.

Nền kinh tế số 1 đi về đâu?

Cho đến nay, chưa ai có thể biết chắc suy thoái kinh tế Mỹ sẽ kéo dài bao lâu và mức độ trầm trọng thế nào. Trưởng điều hành công ty Seaspan Corp, ông Gerry Wang, nhận định tiêu dùng ở Mỹ rồi sẽ hồi phục nhanh chóng. Tuy nhiên, sau khủng hoảng, mô hình tiêu dùng trước đây ở nước này sẽ có sự thay đổi. Có lẽ họ sẽ chi tiêu sát hơn với khả năng tài chính thực tế.

Mới đây, Tổng thống Mỹ Barack Obama tuyên bố nền kinh tế lớn nhất thế giới này bắt đầu xuất hiện những tia hy vọng, với nhịp độ suy giảm tăng trưởng kinh tế chậm lại và một số tập đoàn tài chính, ngân hàng Mỹ cũng đã đưa ra các báo cáo kết quả kinh doanh có lãi trong ba tháng đầu năm nay. Tuy nhiên, theo ông Obama, kinh tế Mỹ vẫn chưa hoàn toàn “bình phục”, giai đoạn khó khăn của nền kinh tế vẫn còn và tình hình tín dụng chưa sáng sủa.