Các nền kinh tế mới nổi của châu Á phải hợp tác chặt chẽ hơn nữa để đối phó và sớm vượt qua thách thức của khủng hoảng.
Gần 40 bản tham luận của các chuyên gia kinh tế đến từ nhiều quốc gia cùng với ý kiến phản biện của 20 bình luận viên tại Diễn đàn "Cải cách và Phát triển" lần thứ 6 với chủ đề "Các nền kinh tế mới nổi châu Á trong bối cảnh khủng hoảng tài chính thế giới" do Viện Cải cách Trung Quốc phối hợp với Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương thuộc Bộ Kế hoạch và đầu tư Việt Nam tổ chức tại Hải Nam, Trung Quốc trong 2 ngày cuối tuần qua đã đưa ra nhiều đánh giá và kiến nghị mới nhằm giúp các nước châu Á sớm vượt ra khỏi cuộc khủng hoảng.
Vẫn chưa tới đáy
Tại Diễn đàn, nhiều chuyên gia cho rằng, mặc dù cuộc khủng hoảng tài chính bắt đầu từ Mỹ đã lan rộng và ảnh hưởng nặng nề tới nền kinh tế toàn cầu, nhưng đến thời điểm hiện nay vẫn chưa nhìn thấy điểm kết. Giáo sư Bai Qinxian của Trường Đại học Liêu Ninh, Trung Quốc, sau khi phân tích sâu nguyên nhân của cuộc khủng hoảng đã cho rằng, sự suy giảm của nền kinh tế Mỹ và các nền kinh tế lớn "vẫn chưa tới đáy".
Cùng chia sẻ với quan điểm này, Tiến sĩ Subinay Nandy, Giám đốc Văn phòng UNDP tại Trung Quốc cảnh báo về tình trạng giảm phát và tiếp tục suy giảm xuất khẩu của Trung Quốc (sau khi giảm tới 17% trong quý I vừa qua), cũng như của các nền kinh tế mới nổi của châu Á.
Trong tất cả các tham luận, ý kiến bình luận và tranh luận của các chuyên gia kinh tế tại Diễn đàn, không một ý kiến nào cho rằng, cuộc khủng hoảng có thể sớm kết thúc trong năm nay. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng đối với mỗi quốc gia là khác nhau và thời điểm ra khỏi cuộc khủng hoảng cũng sẽ khác nhau, tùy thuộc vào hiệu quả của các giải pháp ứng phó và chính sách cải cách của quốc gia đó.
Các nhà kinh tế tham dự Diễn đàn đã kêu gọi các nước châu Á, nhất là các nền kinh tế mới nổi của châu Á phải hợp tác chặt chẽ hơn nữa để đối phó và sớm vượt qua thách thức của khủng hoảng. Với nhìn nhận rằng, một trong những nguyên nhân làm cho cuộc khủng hoảng tài chính từ Mỹ lan ra toàn cầu là do thế giới thiếu một cơ chế giám sát việc phát hành đồng đô la của Mỹ, các chuyên gia kinh tế Trung Quốc đề xuất cần sớm có một đồng tiền chung của châu Á, ít nhất là trong khuôn khổ ASEAN+3 để giảm thiểu sự lệ thuộc từ bên ngoài về mặt tài chính tiền tệ.
Nguy cơ bảo hộ mậu dịch
Một trong các vấn đề được các chuyên gia phân tích và thảo luận sâu tại Diễn đàn là nguy cơ tái diễn của chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch. Tiến sĩ Song Linfei, Chủ tịch Viện Hàn Lâm khoa học xã hội tỉnh Giang Tô đã chỉ ra hàng loạt hình thức bảo hộ mậu dịch mới. "Cả EU, Mỹ và Nhật Bản đều dựng nên những hàng rào kỹ thuật đối với hàng hoá từ bên ngoài", ông nói.
Theo ông, EU đã áp dụng các tiêu chuẩn về tiết kiệm năng lượng để hạn chế nhập khẩu các sản phẩm điện gia dụng, Mỹ đưa ra quy định mới về bảo vệ thực vật, tăng cường thủ tục khai báo nhập khẩu. Riêng năm 2008, Mỹ đã 83 lần phản đối các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Đặc biệt, cả Mỹ và các nước châu Âu đã nhấn mạnh trách nhiệm xã hội của các nhà sản xuất xuất khẩu, lợi dụng tối đa các điều khoản mà WTO cho phép để chống bán phá giá đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu.
Trong khi đó, cũng theo Tiến sĩ Song Linfei, các nước phát triển đã thông qua hình thức giảm thuế, phí để bảo vệ các công ty của mình. Các chuyên gia kinh tế Việt Nam và một số nước Trung Á cũng đã chỉ ra những khó khăn trong xuất khẩu của các nền kinh tế mới nổi do các hình thức bảo hộ mậu dịch mới đang được áp dụng ở các nước phát triển.
Ông Hà Huy Tuấn, Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia của Việt Nam đặt câu hỏi: "Nếu mỗi quốc gia đều hành động như vậy thì thương mại thế giới sẽ đi về đâu?". Một số chuyên gia cảnh báo rằng, nếu xu hướng bảo hộ mậu dịch tiếp tục gia tăng, thì sẽ khó có thể duy trì trật tự kinh tế thế giới hiện nay.
Vai trò Chính phủ
Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu có nguyên nhân sâu xa từ chủ nghĩa kinh tế thị trường tự do, quá coi trọng vai trò tự điều tiết của thị trường. Từ nhận định đó, các chuyên gia cho rằng, việc phát triển nền kinh tế thị trường phải gắn với vai trò điều tiết của Nhà nước. Hầu hết các tham luận tại Diễn đàn đều nhấn mạnh vai trò quan trọng của Chính phủ trong việc điều tiết, đảm bảo sự phát triển ổn định của nền kinh tế, đối phó với khủng hoảng. Vấn đề đặt ra là Chính phủ các nước cần can thiệp vào những vấn đề gì, lĩnh vực nào và can thiệp đến mức nào để không triệt tiêu vai trò của thị trường.
Giải quyết mối quan hệ giữa vai trò nhà nước và thị trường trở thành chủ đề thảo luận sôi nổi tại Diễn đàn. Mặc dù có chung quan điểm về việc phải xây dựng một học thuyết mới, thay thế học thuyết kinh tế thị trường tự do đã bộc lộ những khuyết tật của nó, ý kiến của các chuyên gia vẫn còn rất khác nhau về mức độ và phương thức can thiệp của Nhà nước.
Ngay cả đối với các gói kích cầu mà Chính phủ các nước đang áp dụng, dù được xem là cần thiết để ngăn chặn suy thoái kinh tế, nhưng kích cầu vào đâu và phải thêm bao nhiêu gói kích cầu nữa để đạt mục tiêu thì vẫn còn không ít ý kiến trái chiều. Một số chuyên gia bày tỏ sự lo ngại về hậu quả của việc kích cầu kém hiệu quả, dẫn đến thâm hụt ngân sách trong khi sản xuất vẫn ngừng trệ, dẫn đến nguy cơ lạm phát trong suy giảm kinh tế.
Ở một phương diện khác, nhiều chuyên gia lo ngại xu hướng gia tăng sự can thiệp của Nhà nước, dẫn đến triệt tiêu vai trò và động lực của thị trường, quay lại với cơ chế kế hoạch hoá tập trung như trước đây, hoặc làm méo mó những yếu tố cơ bản của kinh tế thị trường.
Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội, thậm chí có chuyên gia cho rằng, sự sụp đổ lòng tin của xã hội đang gây phản ứng dây chuyền và nếu không được ngăn chặn sẽ gây hậu quả hết sức nghiêm trọng. Vì vậy, vai trò của Chính phủ trong việc đảm bảo an sinh xã hội trở nên hết sức quan trọng.
Một số chuyên gia kinh tế của Trung Quốc đã kiến nghị Chính phủ các nước cần áp dụng chính sách tài chính tích cực, đó là một chính sách tài chính hàm chứa cả 3 yếu tố: kinh tế, xã hội và cải cách để giảm rủi ro công cộng - xã hội và phòng ngừa các nhân tố bất định của thị trường.
Cuối cùng, một thông điệp chung được đưa ra tại Diễn đàn là nếu không cải cách thì không thể thoát ra khỏi khủng hoảng và càng không thể bàn tới sự phát triển bền vững.
Số lượt đọc:
168
-
Cập nhật lần cuối:
01/04/2009 10:41:13 AM |