Ở các nước phát triển, người ta thường nói, trong quan hệ với ngân hàng “đừng bao giờ chọn một ngân hàng mà hãy chọn một ngân hàng gia". Đó là vì cá nhân ngân hàng gia làm việc với bạn thông thường quan trọng hơn chính ngân hàng bạn chọn
Hệ thống ngân hàng được xem là một “hệ thống băng chuyền” có nhiệm vụ chuyển tải chính sách tiền tệ đến với thị trường. Và hiệu quả của chính sách phần lớn do con người của ngân hàng tạo ra.
Chính chính sách tiền tệ của nền kinh tế đã đặt cho hệ thống ngân hàng một vai trò và nhiệm vụ đặc biệt. Đó là vai trò và nhiệm vụ chuyển tải chính sách tiền tệ (qua các tài khoản giao dịch và cơ chế thanh toán) trong đời sống kinh tế mà không định chế nào có được. Một điểm đặc biệt khác của ngân hàng là chứa đựng tiềm ẩn khủng hoảng dây chuyền có thể tác động rất nhanh và lan rất rộng trong nền kinh tế – nhất là trong những giai đoạn trục trặc và khó khăn của nền kinh tế. Chẳng hạn như trường hợp nảy sinh sự cố tín dụng, rất dễ gây ra ảnh hưởng tâm lý bầy đàn, nếu không có phương án can thiệp kịp thời, sẽ có khả năng kéo theo nhiều ngân hàng khác... và nhanh chóng trở thành khủng hoảng mang tính hệ thống làm trì trệ hoạt động cho cả nền kinh tế.
Chính những điểm đặc biệt này của ngân hàng mà những con người quản trị và điều hành ngân hàng phải thật sự am hiểu kinh tế, nền kinh tế tiền tệ và quản trị kinh tế ngân hàng. Trong thời gian dài phía trước, lĩnh vực ngân hàng Việt Nam đang thiếu và sẽ còn thiếu những con người chuyên nghiệp kinh tế ngân hàng để quản trị và điều hành trong môi trường đặc biệt đó.
Nguyên nhân sự phát triển của hệ thống ngân hàng từ 1990 đến nay
Sự khiếm khuyết tư duy kinh tế ngân hàng và con người chuyên nghiệp làm kinh tế ngân hàng rất phổ biến trong thập niên 1990 và đã giảm nhẹ hơn từ những năm 2000 – 2005. Nhưng vì sao hệ thống ngân hàng và phần lớn các ngân hàng vẫn hoạt động và phát triển được trong suốt thập niên 1990 cho đến nay?
Ở khía cạnh hẹp, vì đó là một thời kỳ mà cơ cấu nền kinh tế của chúng ta còn rời rạc, chưa thiết lập được những mối xích nối kết giữa những lĩnh vực kinh tế với hệ thống kinh tế, và nhất là chưa hình thành thị trường tài chính (thị trường vốn) liên thông với các thị trường tài chính thế giới. Cho nên, hệ thống ngân hàng và phần lớn các ngân hàng hầu như vẫn chỉ hoạt động và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ đơn giản, ở cấp cơ bản là chính. Đó là thời kỳ mà nền kinh tế và xã hội không có và thiếu những sự lựa chọn khác hiệu quả hơn.
Những lợi thế và bất lợi đối với ngành ngân hàng khi Việt Nam gia nhập WTO
Việc là thành viên WTO đã tạo ra những cơ hội lớn nhưng đồng thời cũng ràng buộc Việt Nam phải tuân thủ những quy chế (luật chơi mới) trong những lãnh vực và thị trường mà trước đó chúng ta có quyền khép kín hoặc chỉ hé mở. Lãnh vực tài chính ngân hàng của Việt Nam đã phải nới rộng và mở ra cùng với việc tham gia WTO – đòi hỏi phải có những tư duy kinh tế và con người am hiểu kinh tế.
Bên cạnh các ngân hàng và định chế tài chính nước ngoài tham gia ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế giống như các ngân hàng nội địa: không bị hạn chế kinh doanh với tài khoản tiền đồng. Thị trường chứng khoán cũng được mở cửa cho nước ngoài. Mặc dù thị trường chứng khoán vẫn còn quá non trẻ và nhiều bất trắc nhưng cũng là một thị trường mở ra kênh huy động các nguồn vốn khác cho các hoạt động kinh tế để cạnh tranh với hệ thống ngân hàng với các nguồn vốn tín dụng truyền thống. Ngay cả hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần, qua những tác động của thị trường chứng khoán từ năm 2006 đến tháng 5.2008, cũng đã thu hút được những khoản vốn lớn – tổng vốn điều lệ lên đến 52.778 tỉ đồng, tương đương 3,2 tỉ USD – bằng gần 30 lần vốn điều lệ của năm 1998. Đây là một sự trỗi dậy ngoạn mục và đồng thời cũng tạo ra những khoảng trống nguy hại.
Nhưng tiếc rằng trong cơn say trỗi dậy đó, chẳng có mấy ai quan tâm những khoảng trống nguy hại này. Trong một thời gian rất ngắn, chưa hơn một năm với WTO, lãnh vực tài chính ngân hàng và thị trường chứng khoán được nới rộng và mở ra đã đẩy “quy trình phát triển có lộ trình” sang những “cuộc đua bành trướng thiếu lộ trình” và chưa chuẩn bị. Cuộc đua bành trướng này ít nhiều đã góp phần làm méo mó bức tranh điều hành kinh tế vĩ mô với những khuyết tật kinh tế tiềm ẩn trong những năm trước đó, và hoạt động tín dụng ngân hàng theo kiểu bành trướng đó đã góp phần vào lạm phát như hiện nay.
Những vấn đề trong tư duy kinh tế ngân hàng và đội ngũ nhân sự kinh tế ngân hàng
Có thể thấy tư duy kinh tế ngân hàng và đội ngũ nhân sự kinh tế ngân hàng còn có những vấn đề khá lớn.
Ở góc độ người sử dụng dịch vụ ngân hàng, những thay đổi lớn trong tám tháng vừa qua và một tương lai không xa sau thời gian lạm phát 2008 này, phần lớn họ sẽ có những cách nhìn lại và nhìn khác đối với lãnh vực ngân hàng và các ngân hàng mà họ đang giao dịch.
 Trước đây, đa số khách hàng có nhu cầu sử dụng và giao dịch với ngân hàng thường quên hoặc không biết rằng họ cũng có một vị trí rất đặc biệt đối với ngân hàng. Đó là, họ có khả năng tạo ra sự cố thanh khoản của một ngân hàng bằng cách lấy lại hoặc chuyển các khoản tiền tiết kiệm hoặc tiền gởi thanh toán sang một ngân hàng khác. Mặc dù chưa phổ biến nhưng điều này đã xảy ra trong thời gian vừa qua. Rồi đây, khách hàng sẽ có nhiều thông tin hơn, hiểu biết hơn về ngân hàng và nhiều sự lựa chọn hơn, cho nên việc lựa chọn con người ngân hàng (tư cách, thái độ, am hiểu…) để bảo vệ túi tiền của họ sẽ trở thành yếu tố quan trọng hơn là việc lựa chọn ngân hàng.
Ở góc độ của ngân hàng, có lẽ cũng không còn nhiều sự lựa chọn khác, họ phải thay đổi vì cơ cấu nền kinh tế đang và sẽ có nhiều thay đổi sau mùa lạm phát 2008. Nhưng quan trọng hơn, đó là vai trò và đòi hỏi của các đối tượng khách hàng cũng sẽ khác nhiều và cao hơn. Một khi khách hàng bắt đầu cho rằng giao dịch với con người ngân hàng là yếu tố quan trọng để họ tiếp tục giao dịch với ngân hàng thì hệ thống ngân hàng và từng ngân hàng cũng sẽ phải nhanh chóng đáp ứng lại bằng cách nhìn lại và nhìn khác hơn với con người ngân hàng và đội ngũ nhân sự của ngân hàng qua tư duy kinh tế ngân hàng – tạo ra nhiều giá trị kinh tế. Xây dựng và có được đội ngũ kinh tế ngân hàng sẽ tăng khả năng và chất lượng phục vụ khách hàng, đồng thời sẽ tạo được vị trí và hình ảnh của ngân hàng qua sự hài lòng của khách hàng. Thiếu vắng cơ chế và đội ngũ con người có khả năng tạo ra giá trị kinh tế cho khách hàng sẽ đồng nghĩa với bế tắc và mất dần khả năng phát triển để tồn tại.
Tuy vậy, suy cho cùng, thấy vậy và biết vậy nhưng không phải ngân hàng nào cũng có thể vượt qua được và thực hiện được. Đó cũng là một trong muôn vàn trục trặc và bất trắc không thể tránh được trong quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế và xã hội. Số lượt đọc:
795
-
Cập nhật lần cuối:
15/12/2008 01:41:33 PM |