Ngành ngân hàng thế giới đi lên từ đống đổ nát

Ngành ngân hàng cuối cùng đã thất bại. Mục đích của ngân hàng là cấp vốn cho doanh nghiệp và người tiêu dùng một cách hiệu quả, thay vào đó họ buông lỏng tín dụng.

Ngân hàng sẽ tạo ra lợi nhuận bằng việc quản lý tốt rủi ro trong việc chuyển khoản nợ ngắn hạn thành khoản nợ dài hạn, cuối cùng họ cũng không làm được việc đó. Ngân hàng có chức năng giúp dòng chảy tín dụng giữa các nền kinh tế trở nên thông suốt, cuối cùng họ lại khiến hoạt động tín dụng chững lại.

Những thất bại trên của họ gây tổn thất lớn về tài chính. Nỗ lực của các chính phủ trong việc cứu hệ thống tài chính, vực dậy nền kinh tế sẽ gây tác động xấu dài hạn đối với tiềm lực tài chính công. IMF khuyến cáo tỷ lệ nợ công trung bình trong nhóm nước G20 sẽ vượt qua mức 100% GDP vào năm 2014, cao hơn so với mức 70% vào năm 2000 và mức 40% năm 1980.

Công chúng hết sức phẫn nộ với các gói giải cứu ngân hàng, ngành ngân hàng đã khiến những chủ sở hữu cực kỳ thất vọng. Cổ đông ngân hàng phải gánh khoản thiệt hại khổng lồ. Tổng giá trị vốn hóa ngành ngân hàng giảm hơn một nửa trong năm 2008, gần như toàn bộ thành quả tăng trưởng năm 2003 đã bị đánh mất.

Nhân viên ngành ngân hàng vì thế cũng gặp nhiều khó khăn. Quan niệm về công việc nhàn hạ hưởng lương cao của ngân hàng nay đã đương đầu với thực tế phũ phàng rằng nhiều nhân viên ngân hàng đang nhận mức lương khiêm tốn, làm việc tại các chi nhánh, trung tâm công nghệ thông tin hay các trung tâm chăm sóc khách hàng. Tỷ lệ thất nghiệp trong ngành ngân hàng đã leo lên mức cao.

So với mức đỉnh cao vào tháng 12/2006, tổng số nhân viên trong ngành dịch vụ tài chính hiện nay đã giảm đến nửa triệu, khoảng hơn một nửa số nhân viên trên mất việc trong khoảng thời gian 7 tháng gần đây. Nhiều người sẽ có thể không bao giờ còn có thể tiếp tục kiếm được việc làm trong ngành.

Khó khăn đến nay vẫn chưa qua. Một chuỗi khủng hoảng diễn ra liên tiếp nhau, khởi đầu với khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn ở Mỹ và sau đó lan sang các loại tài sản và nhiều nước khác. Không nhiều người làm việc trong lĩnh vực đầu tư ngân hàng dám lạc quan, giao dịch cho đến nay đã giảm mạnh, tín dụng dành cho nền kinh tế thực còn hạn chế hơn.

Tuy nhiên phần lớn các ngân hàng nhiều khả năng sẽ còn phải đương đầu với nhiều khó khăn hơn do vòng xoáy mất khả năng trả nợ của người tiêu dùng và các công ty. Trong báo cáo mới nhất về ổn định tài chính toàn cầu, IMF ước tính thiệt hại của các tổ chức tài chính có thể lên tới 4,1 nghìn tỷ USD.

Vậy tương lai của ngành ngân hàng sẽ ra sao? Đối với các ngành khác, việc tuột dốc ở mức độ như trên đồng nghĩa với sự diệt vong. Khả năng đó không xảy ra với ngành ngân hàng.

Gây chấn động lớn nhất ngành ngân hàng cho đến nay là vụ việc ngân hàng Lehman Brothers sụp đổ, khi ngân hàng Lehman ra đi, người ta mới hiểu việc để một định chế tài chính lớn đóng cửa, tổn thất lớn đến như thế nào. Lòng tin đánh mất, tín dụng khan hiếm.

Ông Gordon Nixon, người đứng đầu Ngân hàng Hoàng gia Canada, nhận xét tháng 10/2008 là một trong những khoảng thời gian đáng nhớ nhất trong sự nghiệp của ông, khi đó đã có khả năng toàn ngành ngân hàng thế giới sẽ sụp đổ.

Từ đó đến nay, một loạt biện pháp cứu ngành ngân hàng từ phía chính phủ như bơm vốn, đảm bảo nợ, gần đây là mua hay đảm bảo các khoản vay đã cho thấy quyết tâm của chính phủ trong việc ổn định và thanh sạch các ngân hàng lớn. Các chính trị gia cũng thể hiện quan điểm tương tự, chính phủ cam kết bảo vệ hệ thống ngân hàng. Những người đứng đầu các ngân hàng đã học được cách không tuyên bố quá lạc quan về tương lai.

Nếu những dự báo thua lỗ của IMF trở thành hiện thực, hệ thống ngân hàng còn quá ít vốn. Tuy nhiên phần lớn đều tin rằng khả năng sẽ không còn một vụ sụp đổ ngân hàng giống như Lehman Brothers trước đây.

Hiện người ta vẫn chưa thể hiểu chắc chắn về bản chất và phạm vi chương trình hỗ trợ của chính phủ đối với các ngân hàng cuối cùng sẽ như thế nào. Thế nhưng có một thực tế là chính phủ hiện nay đã phải nhúng tay quá sâu vào cứu các ngân hàng.

Chính phủ đảm bảo nhiều tài khoản tiền gửi hơn trước khủng hoảng. Chính phủ đảm bảo việc phát hành các loại nợ mới. Chính phủ sở hữu cổ phiếu ưu đãi hoặc cổ phiếu phổ thông tại nhiều ngân hàng, chuẩn bị sẵn sàng tăng vốn cho một số ngân hàng khác. Ngân hàng nào chưa nhận tiền của chính phủ vẫn hưởng lợi từ sự hiện diện của các chính sách ổn định thị trường. Giám đốc một ngân hàng nhận xét: “Chúng ta đều đang tồn tại nhờ vào sự hào phóng của chính phủ.”

Khi được chính phủ hỗ trợ và mức độ thua lỗ trở nên dễ tính toán hơn, các ngân hàng lớn bắt đầu lạc quan hơn. 18 tháng qua, chủ đề chính trong buổi họp của nhà đầu tư là bảng cânn đối kế toán, đặc biệt là lượng vốn các ngân hàng còn nắm giữ. Ông Bob Kelly, chủ tịch ngân hàng Bank of New York Mellon, nhận xét đây là lần đầu tiên không ai quan tâm đến doanh thu của các ngân hàng.

Điều đó đang thay đổi. Ngay cả những nạn nhân lớn nhất của khủng hoảng đang kinh doanh có lãi trở lại. Nguồn vốn đầu tư rời khỏi hệ thống trước dự báo thua lỗ thì triển vọng kinh doanh có lãi sẽ hút nhà đầu tư trở lại thị trường, khi đó vai trò của chính phủ có thể giảm bớt.

Việc kinh doanh có lãi đóng vai trò thiết yếu đối với khả năng của các ngân hàng trong việc gánh chịu các khoản lỗ ở tương lai mà không cần phải kêu gọi thêm tiền từ chính phủ.

Tháng 3/2009, chuyên gia phân tích thuộc Barclays Capital tính toán rằng mức thu nhập trước thuế và trước khi dự phòng rủi ro nợ xấu tại 20 ngân hàng lớn nhất Mỹ trong năm 2009, 2010 và 2011 sẽ ở mức 575 tỷ USD, chỉ đủ để trang trải cho khoản lỗ ước tính khoảng 415 tỷ USD đến 560 tỷ USD trong khoảng thời gian trên.

Ngân hàng cần duy trì được lợi nhuận bền vững. Lợi nhuận là hàng rào phòng vệ đầu tiên đối với trường hợp xấu, tuy nhiên hàng rào đó tan biến quá nhanh trong thời khủng hoảng vừa qua do thua lỗ và sự sụp đổ của các mô hình kinh doanh. Ông Andy Haldane, trưởng bộ phận ổn định tài chính tại Bank of England, nhận xét chỉ trong nháy mắt, triển vọng lợi nhuận của các ngân hàng trở thành con số không.

Không chỉ riêng các nhà điều phối thị trường nhận ra điều này, các ngân hàng cũng hiểu điều đó hơn ai hết, những thay đổi về thể chế và cách hành động của nhiều tổ chức tài chính có sự đồng nhất nhất định với nhau. Các ngân hàng đang giảm bớt những hoạt động có độ rủi ro cao, tập trung nhiều hơn vào những khách hàng và hoạt động tiêu tốn ít vốn hơn.

Họ đang thu hẹp bảng cân đối kế toán. Ông Richard Ramsden, chuyên gia phân tích tại Goldman Sachs nhận xét ngành ngân hàng gặp nhiều sai lầm và đã phá bỏ đi nhiều giá trị đến nỗi họ khó có thể ngồi trước mặt nhà đầu tư và nói rằng mọi chuyện đang ổn thỏa như trước đây.

Trong tương lai, mỗi loại ngân hàng sẽ có một hướng đi riêng. Đối với những ngân hàng không thuộc diện hỗ trợ của chính phủ hay có danh mục các khoản vay kém đa dạng hơn, triển vọng khá u ám.

Ngân hàng khu vực của Mỹ hay ngân hàng tiết kiệm của Tây Ban Nha thuộc nhóm ngân hàng sẽ chịu nhiều khó khăn khi danh mục bất động sản thương mại chịu ảnh hưởng tiêu cực. Ông Mike Poulos thuộc Oliver Wyman, một công ty tư vấn, dự đoán số lượng ngân hàng Mỹ sẽ giảm từ 8 nghìn xuống còn 2 nghìn sau khi khủng hoảng chấm dứt.

Ngân hàng tại các nền kinh tế mới nổi sẽ gặp nhiều khó khăn khi kinh tế đi xuống, tuy nhiên họ sẽ không quá chật vật. Khung chính sách điều tiết thị trường cũng không cần thiết phải thay đổi. Ngân hàng châu Á kiểm soát tốt dòng vốn liên biên giới trong khi ngân hàng nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là Đông Âu không thể làm được điều này. Những tổ chức tài chính tại châu Á cũng không cần phải tiến hành thay đổi cấu trúc quá nhiều.

Đối với những ngân hàng ở tâm khủng hoảng, mọi chuyện rất khác biệt. Trong tương lai, vấn đề đối với họ sẽ không còn là làm sao để tồn tại. Thất bại của họ thời gian qua đã là quá đủ để họ hiểu những gì họ làm, từ cách quản lý bảng cân đối kế toán cho đến cách trả lương cho đội ngũ quản lý, tất cả cần phải thay đổi. Tuy nhiên trong con đường tìm ra trật tự mới của các ngân hàng, vấn đề đầu tiên cần chú ý là chính phủ sẽ rút tay khỏi ngành ngân hàng như thế nào.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang