Chuyện lương và thưởng Tết

Câu chuyện này tưởng như quá cũ nhưng lại luôn được hâm nóng vào dịp cuối năm. Tết này, xem ra chuyện lương, thưởng không được bàn luận sôi nổi lắm, bởi kinh tế đất nước mới dần hồi phục sau những tác động của cơn "đại chấn" suy thoái kinh tế toàn cầu.

Nhưng rồi, dồn dập trên báo chí những thông tin về mức thu nhập (lương và bổng) của một số quan chức của một số công ty cũng như một số doanh nghiệp nhà nước thời gian gần đây. Họ được hưởng mức lương cao ngất trời cho dù doanh nghiệp làm ăn liên tục thua lỗ. Lại nữa, giám đốc trung tâm thuộc một trường đại học ở TP.HCM có mức lương 85 triệu đồng/tháng; cấp phó 50 triệu đồng/tháng.

Trong các trường hợp cụ thể, mức lương, thu nhập bất hợp lý ấy ít nhiều đã làm phân tâm xã hội; gây bức xúc dư luận về sự thiếu công bằng trong cống hiến và hưởng thụ. Cơ chế thị trường tạo ra sân chơi bình đẳng cho các doanh nghiệp trong và ngoài nhà nước. Đơn vị kinh tế hạch toán độc lập. Nhà nước giảm dần các can thiệp hành chính - làm ăn lãi nhiều thì lương cao thưởng lớn, thu nhập cao và ngược lại. Các văn bản pháp quy của Nhà nước đã quy định rõ ràng mức lương thưởng, nhằm tạo mặt bằng hợp lý trong những người làm công ăn lương, phù hợp với các đơn vị doanh nghiệp sản xuất kinh doanh. Tuy vậy, trong thực tiễn cuộc sống/ sự tự chủ về kinh doanh hay kẽ hở về nội dung văn bản pháp quy đã vô hình chung tạo cho một số đơn vị cái quyền tự tung tự tác, vượt khỏi tầm kiểm soát của nhà nước.

Thu nhập là thước đo về sự bình đẳng trong lao động sáng tạo, cống hiến và hưởng thụ thành quả lao động xã hội. Khi nói đến lương, bổng thu nhập là nói đến khu vực đa hợp các chuyên môn, ngành nghề khác nhau: làm công ăn lương, khu vực kinh tế mà người lao động được chia thành nhiều nhóm khác nhau theo trình độ chuyên môn, học vấn, cương vị xã hội - công nhân viên chức, lãnh đạo quản lý lao động trực tiếp/ gián tiếp, lao động chân tay và lao động trí óc… Có một thực tế là, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội yêu cầu các doanh nghiệp báo cáo chuyện lương, thưởng tết trong tháng 12/2009 nhưng rất ít doanh nghiệp báo cáo, không mặn mà vì họ cho đây là chuyện riêng. Vậy nên, chỉ có rò rỉ thông tin, nghệ thuật khai thác thông tin khôn khéo của cánh báo chí thì xã hội mới biết đến chuyện “tế nhị” trong các đơn vị, cơ quan và có cơ hội “phán xét”, bình luận, giám sát.

Năm nay, dường như do bối cảnh chung về tăng trưởng kinh tế mà không nhiều đơn vị ồn ào chuyện lương, thưởng tết. Cũng đúng thôi vì chuyện tăng lương theo từng đợt trong năm đã được triển khai. Theo đánh giá của các chuyên gia việc thưởng tết năm nay rơi vào nốt “trầm”, bởi thực tế, thị trường lao động ở nước ta vẫn còn tới gần 35 triệu người, chiếm tới 75% tổng lực lượng lao động đang làm việc trong khu vực không có hợp đồng lao động, nghĩa là không có khái niệm thưởng tết. Thậm chí, ở Quảng Bình hàng trăm giáo viên đón năm mới không lương. Trái lại, khối lao động kỹ thuật, năm nay, nhiều công nhân trong các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày được thưởng cao hơn 1 tháng lương.

Nói vậy, chuyện thưởng tết vẫn là lẽ đương nhiên. Tết đang cận kề và nhiều đơn vị, doanh nghiệp (DN) đã xây dựng kế hoạch trả lương thưởng tết. Tại Hà Nội, mức thưởng cao nhất 337 triệu đồng thuộc về khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nhưng chỉ dành cho sáng kiến, còn mức thưởng bình quân cao nhất là 50 triệu đồng (FDI). Mức thấp nhất của thưởng tết cũng rơi vào khối doanh nghiệp này - 100 nghìn đồng. Đương nhiên, tỷ lệ lao động được thưởng tết cao trong khối FDI có mức bình quân là 3,3 triệu đồng. Bức tranh chung tương đối giống nhau của thưởng tết là sự chênh lệch khá lớn vẫn diễn ra ở các đơn vị kinh tế khác nhau. Thành phố Hồ Chí Minh, nơi được kỳ vọng về mức thưởng thì lại có thông tin cho hay, mức thưởng đậm nhất 60 triệu đồng. Tuy nhiên còn có sự biến động lớn về chế độ thưởng tết và mức thu nhập “đột xuất” của không ít người mỗi khi có dịp để họ bày tỏ tình cảm với nhau.

Thường về vật chất hay tinh thần (các hình thức khen) là để động viên, ghi nhận những nỗ lực phấn đấu của mỗi cá nhân hay tập thể có đóng góp, cống hiến cho xã hội. Đó là việc làm hết sức cần thiết để kích thích sự sáng tạo và cống hiến. Tuy vậy, đã nhiều năm nay, vấn đề lương, thưởng cũng còn những bất cập, nhất là khoảng cách quá lớn về mức thưởng khi vấn đề bỏ sức lao động cống hiến chưa tương xứng với phần thưởng. Điều này đã tạo nên những dư luận khá nặng nề và kéo dài trong xã hội, để lại ấn tượng không tốt đẹp về giá trị đạo đức của công chức, cán bộ, đảng viên trong các bộ máy công quyền, trong một số trường hợp cụ thể. Câu chuyện thưởng tết đã nhận được ý kiến cho rằng hệ lụy của nó là kẻ khóc, người cười.

Thu nhập xã hội không thể cào bằng nhưng khoảng cách giàu nghèo của xã hội ta những năm gần đây khá rõ. Thu nhập chính đáng thì khỏi phải bàn, nhưng sự giàu có một cách quá bất ngờ trong một bộ phận xã hội (trong đó có cả những người thành đạt, thành danh, có cả quan chức nhà nước) buộc người đời phải đặt ra các câu hỏi ngờ vực. Quả thực các vụ tham nhũng, tiêu cực dù đã được xử lý theo pháp luật nhưng vẫn còn vụ việc cụ thể, những thông tin đồn thổi, hoài nghi chưa có lời giải đáp rõ ràng. Điều này ít nhiều cũng tạo sự phân tâm xã hội khá rõ, nó cắt nghĩa phần nào cho tính chất cam go, phức tạp và hạn chế của cuộc đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí. Người nghèo, kẻ giàu xã hội nào chẳng có, nhưng một xã hội tiến bộ văn minh phải lấy thước đo là khoảng cách giàu nghèo.

Lý tưởng mà Bác Hồ theo đuổi, phụng sự suốt đời chính là ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành. Sau này, Đảng ta phát triển, cụ thể hóa trong mục tiêu của công cuộc đổi mới: xóa đói, giảm nghèo, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Thu hẹp khoảng cách giàu nghèo không dễ, cần có thời gian, nhất là trong xã hội còn khiếm khuyết về cơ chế, luật pháp và đang bước vào giai đoạn đầu của hội nhập quốc tế. Muốn đạt được mục tiêu ấy, rất cần minh bạch thông tin về lương, thưởng trong mọi hoạt động của đời sống xã hội.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang