Bộ Lao động Thương binh và Xã hội dự đoán tình huống xấu nhất, số người mất việc làm trên cả nước vào cuối năm nay sẽ là 400.000, cao hơn nhiều con số 150.000 được Bộ này đưa ra vào cuối tháng 1. Trong 6 tháng đầu năm là thời điểm khó khăn nhất thì con số lao động mất việc có thể là 300.000 lao động.
Cũng mới đây, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội công bố quyết định của Thủ tướng về hỗ trợ đối với lao động mất việc làm.
Các doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế trong năm 2009 chưa có khả năng thanh toán tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội theo quy định cho lao động bị mất việc làm, thì được Nhà nước cho vay để thanh toán. Lãi suất vay là 0%, thời hạn tối đa 12 tháng.
Cũng theo quyết định này, chỉ những lao động bị mất việc trong năm 2009 mới thuộc diện được xét hỗ trợ vay vốn để tự tạo việc làm, học nghề mới hoặc xuất khẩu lao động. Các chính sách bảo hiểm thất nghiệp cũng phải chờ vì đến 1/2010 mới có hiệu lực. Do đó, trong lúc này, những biện pháp như cho doanh nghiệp vay với lãi suất 0% để trả lương cho người lao động là những biện pháp quá độ được hy vọng như một biện pháp giải cứu tức thời có thể trợ giúp cho người lao động mất việc làm trong tình hình khó khăn. Quyết định này cùng với loạt chính sách được Thủ tướng ban hành ngay trong những tháng đầu năm 2009 nhằm hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn, chống suy giảm kinh tế đồng thời bảo đảm an sinh xã hội.
Cùng với những chính sách “nóng”, bài toán lớn nhất là ổn định kinh tế vĩ mô, mặc dù là bài toán khó, song vẫn đòi hỏi phải được giải nhanh vì ổn định vĩ mô cũng đồng nghĩa với giải quyết được việc làm cho người lao động và giải quyết được vấn đề việc làm sẽ làm tốt công tác an sinh xã hội và cùng với đó là chặn được đà suy giảm của nền kinh tế. Vì vậy, trong lúc này, theo chuyên gia kinh tế cao cấp Lê Đăng Doanh, thời gian là hiệu quả vì tình hình vốn đã cấp bách, các chính sách hỗ trợ cần sớm đi vào thực thi và phát huy hiệu quả. Đương nhiên, cách trợ giúp cần công khai, minh bạch, trực tiếp đến tay người lao động được thụ hưởng, tránh thất thoát.
Kích cầu cũng là để bảo đảm mục tiêu có việc làm. Những địa chỉ để kích cầu, theo TS. Trần Đình Thiên, Viện Kinh tế Việt Nam đó là những dự án có sức lan tỏa mạnh. Định hướng ưu tiên là những dự án thu hút nhiều đầu vào, tạo nhiều việc làm mà thông thường các DN nhỏ và vừa đáp ứng tốt yêu cầu này.
Một hướng nữa là gỡ khó cho xuất khẩu bởi xuất khẩu ở Việt Nam gắn nhiều với nông dân, với các DN sử dụng nhiều lao động (như dệt may, da giày, thủ công mỹ nghệ). Khu vực nông thôn, nơi chiếm đến 62% số dân cả nước nên đây lại thêm một lý do hướng việc kích cầu vào khu vực này.
Các loại vốn kích cầu của Chính phủ nên trợ giúp cho việc phát triển các doanh nghiệp làng nghề với những ngành nghề đa dạng, đòi hỏi ít vốn, quản lý đơn giản. Đương nhiên, nguồn vốn trợ giúp của Chính phủ chỉ là để "mồi" lúc ban đầu; nếu có chính sách khuyến khích đủ mạnh, chắc chắn trong dân sẽ nảy nở nhiều sáng kiến, nguồn vốn sẽ rất phong phú. Đây cũng là một xu hướng quan trong mà các doanh nghiệp lớn ở các thành phố lớn cần quan tâm, vì thị trường nông thôn hiện nay và sau này vẫn là một thị trường tiềm năng với dung lượng ngày càng lớn.