"Hơi nóng" thất nghiệp đã "phả vào gáy" công nhân

Gần 2 triệu lao động trong khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp ở nước ngoài tại Việt Nam (FDI) đang lo lắng hơn bao giờ hết khi cuối năm 2008 và đầu năm nay đã có một vài doanh nghiệp đưa công nhân "ra đường" mà không hề giải thích lý do.

Mong không bị cắt giảm lao động: Viển vông?

GS.TS Nguyễn Mại, Nguyên Phó chủ nhiệm UB nhà nước về hợp tác đầu tư hiểu hơn ai hết về khối doanh nghiệp (DN) FDI, ông dẫn ra một thực tế: "Vừa rồi tại Bình Dương có DN JS Vina của Hàn Quốc chủ động đóng cửa rồi bỏ của chạy lấy người để lại 400 công nhân "bơ vơ" không có việc làm".

Chưa dừng lại ở đó, mới đây Giám đốc Sở Công thương Bình Dương Nguyễn Thị Điền cho biết, cuối năm 2008 đã có 12 DN trong nước và FDI của tỉnh này đóng cửa, riêng ngành đồ gỗ xuất khẩu có 20 DN đang trong hoàn cảnh hết sức khó khăn.

Còn tại TP.HCM, theo thống kê mới nhất của Sở Lao động Thương binh & Xã hội TP này, tính đến thời điểm cuối tháng 12, đã có 14 DN ngừng sản xuất với hơn 4000 công nhân mất việc.

"Công ty sản xuất xe máy lớn VMEP của Đài Loan vừa cắt giảm 20% lao động đợt 1, và Toyota cũng vừa đóng cửa một chuỗi nhà máy trên thế giới... Dù Việt Nam chưa xảy ra tình trạng cắt giảm này nhưng tới đây vẫn sẽ bị ảnh hưởng. Cùng với đó là khả năng tăng thêm các DN đóng cửa hoặc sản xuất cầm chừng 20 ngày, 15 ngày/tháng có thể chưa thấy nhưng về tương lai là hoàn toàn có thể xảy ra", TS.Mại cảnh báo thêm.

Lý giải về những khó khăn ở khối DN này, TS Nguyễn Mại viện dẫn: "Đoàn chuyên gia Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) làm việc tại nước ta hồi cuối tháng 12/2008 đã nhận định: Những thách thức từ bên ngoài sẽ khiến cho Việt Nam gặp khó khi nguồn đầu tư FDI bị sụt giảm nghiêm trọng".

Minh chứng rõ nhất là thị trường xuất khẩu những tháng cuối năm giảm mạnh từ 4 - 6 tỉ USD trong đó phần của khối DN FDI chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước cũng ảnh hưởng nghiêm trọng.

Ông Cục trưởng quá lạc quan?

Mặc dù nguy cơ mất việc và khả năng cắt giảm nhân công trong khối DN FDI là rất "rộng cửa", có thể đẩy hàng trăm ngàn lao động "ra đường" trong năm 2009 bất cứ lúc nào, tuy nhiên, Cục trưởng Cục đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch đầu tư) Phan Hữu Thắng vẫn khá "lạc quan" khi cho rằng không nên quá bi quan về khả năng mất việc của người lao động ở khối DN này.

Theo ông Thắng, hiện nay số lao động làm việc trong khối DN FDI chiếm gần 2 triệu người, riêng năm 2008 bổ sung thêm 2 vạn lao động trong lĩnh vực này. Trong năm 2009, dự báo đầu tư sẽ sụt giảm nhưng sẽ vẫn cố gắng duy trì gần bằng năm 2008, do đó khả năng tạo việc làm mới là hoàn toàn có thể được.

Tình hình hiện nay khó khăn nhưng chưa đến mức quá nguy hiểm, Chính phủ cũng đã có những phương án kiểm soát và điều chỉnh tạo điều kiện thuận lợi nhất để DN có thể chống đỡ được với những khó khăn hiện nay, giúp DN duy trì được sản xuất ở mức hiện có để "bảo toàn" số lượng lao động trong khu vực này.

"Trong trường hợp xấu mà DN phải tạm ngừng hoạt động thì chính quyền địa phương phải có trách nhiệm sử dụng các lao động tạm thời mất việc này vào làm việc tại các dự án thuộc gói kích cầu của Chính phủ", ông Thắng cho hay.

Tuy nhiên, GS.TS Nguyễn Mạ lại không cho là như vậy. Theo ông Mại, khó có thể nói tình hình sản xuất của các DN FDI năm 2009 có thể sáng sủa được.

Vì trong thời điểm hiện nay Chính phủ các nước không có một mục tiêu nào khác là tập trung những khoản tiền lớn (ở Mỹ là 700 tỉ USD và có thể sẽ hơn 1000 tỉ USD, ở Trung Quốc là gói kích cầu 580 tỉ USD) chủ yếu chỉ để giải cứu các DN trong nước, tạo thêm việc làm và đối phó với tình trạng thất nghiệp...

Về vấn đề sử dụng số người thất nghiệp trong khối DN FDI vào làm việc tại các dự án thuộc gói kích cầu của Chính phủ, theo ông Mại cũng là phương án khó khả thi bởi: Lao động làm việc trong khối DN FDI ở VN chỉ khoảng 2 triệu người trên tổng số 50 triệu lao động. Trong đó lao động nông thôn chiếm tới 30 triệu, 20 triệu còn lại là hoạt động trong khu vực công nghiệp, thủ công nghiệp và làng nghề...

"Với khó khăn chung như trên thì tỉ lệ lao động khối DN dân doanh, tư nhân... sẽ thất nghiệp rất nhiều, để bố trí việc cho khối lượng khổng lồ trên đã là nan giải rồi thì nói gì đến chuyện dịch chuyển lao động từ khối FDI tới những nơi sử dụng các gói kích cầu", ông Mại tỏ ra bi quan với phương án của Cục trưởng Phan Hữu Thắng.

Tái đào tạo nghề cho người thất nghiệp

TS. Nguyễn Mại dẫn một câu chuyện: "Vừa rồi Trung Quốc công bố trong số hơn 200 triệu nông dân di cư ra thành phố đến nay đã có 25 triệu thất nghiệp. Chính phủ nước này ngay lập tức công bố dành một gói kích cầu chỉ để tập trung cho việc đào tạo nghề cho những người thất nghiệp đó."

Vậy thì trong gói kích cầu mà Chính phủ Việt Nam công bố cũng nên tham khảo kinh nghiệm này từ Trung Quốc, Chính phủ nên tổ chức cho những người thất nghiệp học những nghề đòi hỏi kỹ thuật cao hơn trình độ hiện tại của họ để sau này phục hồi kinh tế họ sẽ tham gia vào những nghề có giá trị kinh tế cao hơn, TS. Mại đề nghị.

Song song đó để duy trì sản xuất nhà nước vẫn phải tiếp tục có giải pháp về miễn giảm thuế, khuyến khích DN vừa và nhỏ kích thích sản xuất, bởi hiện nay khối DN này giải quyết tới 90% lao động.

"Tuy nhiên, đến nay chúng ta chưa có một cuộc khảo sát tổng thể về tình hình DN để phân loại được DN nào đang khó khăn về xuất khẩu, DN nào khó khăn về vốn, tín dụng... Mới chỉ có kiến nghị chung chung còn cụ thể thì mới ở dạng "thầy bói xem voi".

Nếu không có bức tranh cụ thể về thực trạng của DN hiện nay sẽ dẫn đến việc rót tiền không đúng chỗ, ưu đãi không đúng địa chỉ khiến cho những giải pháp sẽ không đưa lại hiệu quả", TS. Mại khuyến cáo.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang