Khủng hoảng kinh tế toàn cầu đang tác động rõ rệt đến nền kinh tế nước ta, ảnh hưởng xấu đến vấn đề việc làm. Nhiều dự báo cho rằng năm 2009, tình trạng thất nghiệp sẽ diễn ra trầm trọng. Vấn đề đặt ra ngay từ bây giờ là phải có giải pháp hạn chế tối đa tác động này.
Nguy cơ mất việc gia tăng
Theo dự báo của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, toàn thế giới sẽ cắt giảm 210 triệu chỗ làm. Điều đó có nghĩa nhiều lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phải về nước trước thời hạn. Tình hình trong nước, tuy chưa có khảo sát chính thức nhưng theo nhiều chuyên gia kinh tế, vài tháng trở lại đây do sản xuất bị đình trệ, nhiều doanh nghiệp bắt đầu kéo giãn hoạt động.
Tác động rõ nhất có thể thấy ở các ngành hàng xuất khẩu. Các doanh nghiệp dệt may đang đối mặt với khó khăn khi nhiều nhà nhập khẩu giảm đơn hàng hoặc ngừng đặt hàng. Theo số liệu thống kê của Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam, doanh số bán hàng dệt may tại Hoa Kỳ từ đầu năm đến nay sụt giảm mạnh, ở mức thấp nhất trong 35 năm qua. Hiện Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của dệt may Việt Nam, chiếm 57% thị phần. Giám đốc một doanh nghiệp dệt may cho biết tình trạng cắt giảm lao động đã diễn ra, dù mức độ chưa quá nghiêm trọng. Tuy nhiên, dự báo năm 2009 sẽ khó khăn hơn nhiều. Các chuyên gia cho rằng nếu điều tồi tệ nhất xảy ra, sẽ có khoảng 20% trong số trên 2 triệu lao động ngành dệt may thất nghiệp. Ngành thép cũng bị ảnh hưởng nặng nề từ khủng hoảng. Theo ông Đỗ Duy Thái, Tổng giám đốc CTCP Thép Việt, nhiều doanh nghiệp ngành thép đã ngừng sản xuất từ tháng 7-2008, một lượng lớn trong 40.000 lao động ngành này đang đứng trước nguy cơ mất việc.
"Dòng chảy ngược" lao động
 Tổ chức Oxfam và ActionAid Việt Nam khi tiến hành nghiên cứu trường hợp điển hình tại các tỉnh Điện Biên, Đắk Lăk, Quảng Trị, TP Hải Phòng và quận Gò Vấp (TPHCM) từ tháng 5 đến tháng 8-2008 cũng chỉ ra một hiện tượng đáng chú ý: Nhiều công nhân ở thành phố đã "bỏ phố về làng" do thiếu việc, thu nhập thấp. Báo cáo này cũng chỉ ra rằng trong các năm tới, lượng công nhân nhập cư đến các đô thị lớn có thể tăng chậm lại do chi phí cuộc sống ở đô thị quá cao, cơ hội tìm việc làm cho thu nhập cao lại không nhiều.
Bà Nguyễn Lan Hương, Viện trưởng Viện Khoa học Lao động - Xã hội (Bộ LĐ-TBXH) cũng cho rằng đã xuất hiện hiện tượng lao động nông thôn ra thành thị quay ngược trở lại nông thôn. Bà dự báo, năm 2009 lượng lao động bị sa thải khỏi thị trường lao động chính thức ở thành phố, nhất là lao động tự do sẽ rất lớn. Còn theo nhận xét của TS. Đặng Kim Sơn, Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, do nông nghiệp nước ta không có những chính sách phát triển đột biến, đủ sức chống chịu trong khi lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ bắt đầu sụt giảm... sẽ kéo theo một lượng lao động mất việc tạm thời đổ về nông thôn. Trong bối cảnh nông dân vẫn đang đuối sức sau một năm kinh tế đầy biến động, sẽ khiến cho số lượng người nghèo bị ảnh hưởng mạnh, số cận nghèo rơi xuống nghèo sẽ có khả năng tăng.
Xu hướng lao động ở các thành thị đang về nông thôn kiếm việc không hề ảnh hướng tới sức tăng trưởng kinh tế mà còn gây khó khăn cho nông nghiệp và nông thôn. Nhiều công nhân muốn về quê lập nghiệp nhưng vẫn chưa tìm ra phương cách bảo đảm đời sống.
Bên cạnh nguy cơ gia tăng tình trạng thất nghiệp do tình hình suy giảm kinh tế trong nước đang ngày càng hiện hữu, các doanh nghiệp xuất khẩu lao động lo lắng năm 2009 nhiều công ty nước ngoài có nhu cầu tuyện dụng nhưng giảm số lượng, giảm lương. Theo thống kê mới nhất của Bộ LĐ – TB – XH, đã có khoảng 200 lao động làm việc tại thị trường Đài Loan sắp phải về nước trước thời hạn, Cộng hòa Czech cũng có vài trăm người.
Hạn chế bằng cách nào?
Một thực tế đáng buồn của thị trường lao động nước ta vẫn chưa được giải quyết suốt nhiều năm qua, là cung lao động vẫn lớn hơn cầu lao động. Vì thế sức ép về việc làm tương đối lớn: Tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị năm 2007 là 4,91%; tỷ lệ thiếu việc làm ở khu vực nông thôn là 5,79%; lao động tập trung chủ yếu ở khu vực nông thôn (gần 75%) và ở vùng đồng bằng sông Hồng (22,3%), đồng bằng sông Cửu Long (21,5%). Trong khi đó lao động ở Tây nguyên và Tây Bắc chiếm rất ít, khiến không phát huy được lợi thế về đất đai, hạn chế tốc độ phát triển kinh tế ở các khu vực này.
Vấn đề quan trọng nhất là việc phân bố lao động ở các khu vực không đồng đều, đã tạo ra dòng dịch chuyển lao động tự phát, ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất cũng như việc quá tải ở vùng kinh tế phát triển. Theo Bộ trưởng Bộ LĐ-TB và XH Nguyễn Thị Kim Ngân, trong những năm qua, có rất nhiều kênh để tạo việc làm và phát triển thị trường lao động. "Hàng năm có trên 50.000 doanh nghiệp thành lập mới, góp phần tạo việc làm cho khoảng 500.000 lao động. Có thể nói, từ năm 2006 đến nay, các chương trình phát triển kinh tế-xã hội đã giảm sức ép việc làm trong nước, chiếm hơn 70% số việc làm tạo ra hàng năm" - bà Ngân cho biết. Năm 2008, tuy lạm phát tăng cao, nhưng tạo việc làm từ khu vực phi chính thức tăng, nên ước tính cả nước vẫn tạo được 1,28 triệu lao động.
Gói kích cầu đầu tư 1 tỷ USD của Chính phủ nên tập trung vào khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, vì đây là khu vực dễ tạo được việc làm nhất cho người lao động. Đây là bài toán khó cần có giải pháp thực hiện quyết liệt mới mong đạt được kết quả. Nếu kích cầu không đúng chỗ, không hiệu quả thì thất nghiệp sẽ còn gia tăng.
Trong bối cảnh khủng kinh tế toàn cầu hiện nay, việc các doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, giảm lao động là điều chắc chắn. Để hạn chế tình trạng thất nghiệp, cần triển khai những giải pháp mang tính cấp bạch, hỗ trợ, đầu tư vào các ngành có sử dụng nhiều lao động như xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng, phát triển nông nghiệp, các dự án ở nông thôn. Trong tình thế hiện nay cần 500 -600 tỷ đồng bổ sung cho Chương trình vì mục tiêu quốc gia về việc làm, đồng thời tăng nguồn vốn cho dự án phát triển thị trường lao động để đầu tư nâng cao năng lực các hệ thống trung tâm giới thiệu việc làm, kết nối có hiệu quả cung – cầu lao động.
Theo mục tiêu quốc gia, giai đoạn 2009 – 2010 giải quyết việc làm trong nước cho 3 -3,2 triệu lao động, duy trì tỷ lệ thất nghiệp ở khu vực thành thị dưới 5%, giảm tỷ lệ lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp xuống dưới 50%. Đến năm 2010, bình quân mỗi năm đưa được 100.000 lao động đi làm việc ở nước ngoài là bài toán khó, phải có phương án và giải pháp quyết liệt mới thực hiện được.
Người thất nghiệp được trợ cấp 60% lương
Từ 1-1- 2009, lao động sẽ được hỗ trợ 60% mức tiền lương, tiền công tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 6 tháng liền kề trước khi bị mất việc làm.
Lao động sẽ được hưởng bảo hiểm thất nghiệp khi đáp ứng đủ 3 điều kiện: Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng trở lên trong vòng 24 tháng trước khi bị mất việc làm, và chưa tìm được việc làm sau 15 ngày kể từ khi đăng ký. Thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng phụ thuộc vào thời gian làm việc có đóng bảo hiểm thất nghiệp của lao động. Ngoài ra lao động thất nghiệp còn được hỗ trợ học nghề, tìm việc làm mới và hưởng chế độ y tế trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Nguồn:
Theo Đầu tư tài chính Số lượt đọc:
1030
-
Cập nhật lần cuối:
19/12/2008 04:53:49 PM | 