“Con đường” công nghiệp ôtô Việt Nam: Lợi ích từ hai phía

Như DĐDN đã phản ánh trong kỳ I thì việc phát triển ngành công nghiệp ôtô VN là cần thiết. Trong đó khẳng định mặc dù thị trường và quá trình phát triển của ngành CN ôtô VN có nhiều điểm khác biệt so với các nước, nhất là về mặt thời gian và công nghệ.

Vì vậy, chúng ta khó có thể chủ động hoàn toàn trong lĩnh vực này. Điều đó đồng nghĩa với việc VN cần phải học tập những bước đi cơ bản của những nước đã đi trước. nhưng quan trọng là có thể rút ngắn thời gian hay không trong bối cảnh hiện tại. Ngoài việc học về việc lựa chọn địa điểm thì việc chọn lựa đối tác của bản thân các DN cũng như cho ngành CN này có thể cạnh tranh và có lợi thế hơn các nước trong khu vực khác là rất quan trọng. Chọn lựa thế nào để cả DN, ngành CN này, người tiêu dùng đều có lợi.
Chọn đối tác nào ?

Đối tác ở đây bao gồm cả nước ngoài và trong nước. Ở góc độ nước ngoài. Đây thực sự là câu hỏi khó đối với bất cứ một thị trường nào chứ không phải VN. Có nhiều lý do, nhưng cái khó ở đây, vào thời điểm này nằm ở chỗ VN có quá nhiều đối tác, tập đoàn ôtô nước ngoài đang hiện hữu từ cao cấp, trung bình hay thấp hơn như Mercedes – Benz, Ford, Toyota, GM Deawoo... và hầu như đối tác nào cũng cam kết đầu tư lâu dài tại VN. Vậy, chúng ta chọn ai trong số đó? Quá khó để trả lời. Khó ở mấy điểm: Thứ nhất, xuất phát điểm của ngành CN ôtô VN quá thấp. Thứ hai, VN thiếu đối trọng, mà cụ thể là thiếu những DN, tập đoàn mạnh để có thể trở thành những đối trọng, có tiếng nói với các tập đoàn, DN nước ngoài trong lĩnh vực này. Thứ ba, thiếu năng lực kiểm soát một số hoạt động của họ, nhất là về vấn đề chống chuyển giá... Thứ tư trong vấn đề xác định dòng xe chiến lược, chúng ta có xác định được hay không về thời điểm, lợi thế đầu tư của từng đối tác nước ngoài nếu họ đầu tư vào VN. Lấy ví dụ vào năm 2018, khi thực hiện Afta với mức thuế nhập khẩu, xuất khẩu của VN và các nước Asean rất thấp thì DN nào, tập đoàn có thể đầu tư mạnh, dồn sức đầu tư vào VN. Tại sao? Họ được lợi gì?

Nếu chúng ta xác định phải gắn sự phát triển của ngành công nghiệp ôtô VN với việc chuyển giao công nghệ, nhất là công nghệ tiên tiến mà cụ thể là của từng tập đoàn, doanh nghiệp thì chúng ta phải xác định được họ có được những lợi thế gì ? Nói về thời điểm năm 2018 chẳng hạn thì sẽ chẳng một DN, tập đoàn nào dồn sức đầu tư mạnh vào VN khi mà họ đã có những đầu tư thực sự mạnh, chủ đạo ở những nước trong khu vực như Thái Lan, Philippines, Indonesia...

Đó là phía đối tác nước ngoài. Vậy còn trong nước ? Trong một thời gian dài về việc đầu tư, liên doanh giữa các DN trong nước với các DN nước ngoài trong lĩnh vực ôtô có thể thấy: Các đối tác trong nước đã học hỏi được gì, rút được kinh nghiệm gì, lợi ích có lớn hay không, lợi nhuận thu được bao nhiều...? Gần như chưa có được những đúc kết có tầm từ chính những DN này trong nước để có hướng đóng góp về chọn lựa đối tác và hướng phát triển cho ngành công nghiệp này. Lý do thì có nhiều, nhưng quan trọng nhất, theo một chuyên gia cao cấp về ôtô là ngay từ ban đầu, phía các đối tác VN dù góp vốn với tỷ lệ nào trong liên doanh thì không quan trong, nhưng vẫn chủ yếu là góp bằng đất, mặt bằng... và họ cũng không chủ động kiểm soát được hoạt động của các liên doanh đó. Nghĩa là sự tham gia của các đối tác VN trong các liên doanh chỉ mang tính bề ngoài. Thử hỏi tại sao các liên doanh không thực hiện đúng cam kết đầu tư về NĐH có phần lỗi của các đối tác trong nuớc hay không? Họ đã phản ánh những vấn đề đó như thế nào?...

Lợi ích

Thực tế, lợi ích ở đây liên quan đến nhiều phía, bao gồm cả người tiêu dùng. nhưng muốn làm được trong bối cảnh của VN thì phải xác định sớm lợi ích từ hai phía. Đó là lợi ích từ phía các DN trong nước, nước ngoài và lợi ích của ngành công nghiệp ôtô VN. Như trên đã phân tích, nếu lấy mốc 2018 làm cơ sở thì vào thời điểm hiện nay DN, tập đoàn nước ngoài nào có thể lấy VN làm nơi tập trung sản xuất xe, linh kiện, phụ tùng để từ đây có thể xuất khẩu, thâm nhập vào thị trường các nước Asean. Câu trả lời không khó. Tôi không muốn nêu đích danh, nhưng có thể khẳng định vì chỉ có những DN, tập đoàn chưa đầu tư mạnh, lớn vào những nước trong khối Asean, nhất là những nước như Tháilan, Philippines... thì họ mới đầu tư mạnh vào VN ở thời điểm này. Mà khi họ quyết định đầu tư vào việc sản xuất, lắp ráp ôtô ở VN ở mức độ lớn, có sức cạnh tranh thì họ sẽ không chỉ chú trọng vào xe du lịch mà sẽ bao gồm cả những dòng xe tải, xe khách, xe bus (Tuỳ thuộc vào sự nhận định những lợi thế cụ thể của các dòng xe, mẫu xe).

Qua đây để nói lên một vấn đề là việc chỉ xác định chiến lược cho dòng xe du lịch như những đề xuất vừa qua, nếu nhìn nhận ở tầm “chiến lược”, quốc gia thật sự làm nhiều người ngạc nhiên. Đó là việc chưa nói đến vấn đề “cập nhật” là dù đi sau, nhưng phân khúc xe tải, khách của các DN VN mới phát triển trong một thời gian ngắn nhưng đã gần như chiếm lĩnh thị trường nội địa. Và hiện tại, nhiều DN cũng đang xây dựng cho mình những chiến lược và kế hoạch cụ thể để xâm nhập thị trường các nước. Đó có phải là lợi thế hay không? Phải – như nhận dịnh của nhiều chuyên gia và DN. Vậy thì câu hỏi đặt ra là tại sao không chọn, xác định chiến lược cho phân khúc xe tải, khách mà lại chọn chiến lược cho xe du lịch ( VN gần như không còn lợi thế).

Trong trường hợp không chọn đối tác nước ngoài trên mà chọn các đối tác nước ngoài đã có những đầu tư lớn ở các nước khác trong khu vực thì chúng ta cần ưu đãi gì cho họ? ưu đãi không khó, nhưng làm cách nào để kiểm soát được những cam kết của họ? Tốt nhất là không nên chọn lựa các đối tác này.

Vậy đối tác trong nước là ai? Là DNNN hay là DN tư nhân không quan trọng mà quan trọng là DN đó phát triển lĩnh vực ôtô như thế nào ? Có quan hệ với đối tác nước ngoài ra sao, có đủ sức trở thành một đối trọng có thể bàn cãi để đi đến những hợp tác có lợi từ hai phía hay không? Điều này các nhà quản lý có thể dễ dàng tìm hiểu. Nếu tìm hiễu và lựa chọn được thì sẽ thêm có lợi từ nhiều phía, cho ngành công nghiệp (cạnh tranh được ngay chính trong nước, trong khu vực), vừa đảm bảo được lợi ích cho người tiêu dùng nhìn ở góc độ hoà nhập cả về giá và chất lượng sản phẩm.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang