Hợp tác công tư: Đang là xu hướng hiện nay

Theo ông Hihara, trước đây, các dịch vụ công như thư viện, trường học, bệnh viện, bảo tàng... đều do nhà nước trực tiếp đầu tư, xây dựng và quản lý, sử dụng. Nhưng đến nay, khi có sự góp mặt của khu vực tư nhân thì nhà nước chỉ đóng vai trò giám sát, hỗ trợ và ban hành quy chế quản lý chung. Đây chính là hình thức hợp tác công tư (PPP) thấy rõ ở các nước đang chuyển đổi từ kinh tế nhà nước tập trung chi phối sang nền kinh tế thị trường.

Chất lượng các dịch vụ công sẽ ra sao nếu chỉ giao phó cho tư nhân thiết kế, xây dựng, thưa ông?

Thực tế diễn ra ở Nhật Bản trong gần 20 năm qua cho thấy, các dự án do tư nhân thực hiện có chi phí thấp và hiệu quả sử dụng cao hơn so với các dự án do nhà nước trực tiếp triển khai. Số lượng các công trình cũng được cải thiện đáng kể. Từ những năm đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, tại Nhật Bản đã có gần 60.000 dự án được nhà nước chuyển giao quyền quản lý cho tư nhân, hơn 324 dự án được thực hiện nhờ hợp đồng PFI - tức là nhà nước chỉ lập kế hoạch và giám sát, còn giao toàn bộ việc thiết kế, xây dựng, tài chính và vận hành đều giao cho tư nhân.

Lấy ví dụ như Bảo tàng Lịch sử Nagasaki (Nhật Bản) thuộc sở hữu nhà nước nhưng việc vận hành và quản lý được giao hoàn toàn cho một nhà thầu được tuyển chọn qua hình thức đấu thầu trong thời hạn 5 năm, từ tháng 4/2005 đến tháng 4/2010. Kể từ khi vận hành, mỗi năm bảo tàng thu hút hơn 300 nghìn khách tham quan, trở thành bảo tàng được tham quan nhiều nhất tại Nhật Bản. Một số công trình do tư nhân đảm nhiệm như: Thư viện thành phố Inaga, Trung tâm tái chế thành phố Tabara, nhà tù PFI tại Mine, bệnh viện chữ thập đỏ thành phố Yokohama... cũng đang hoạt động rất tốt.

Những con số và ví dụ ông nêu cho thấy hiệu quả của sự hợp tác công tư tại Nhật Bản, nhưng quá trình chuyển giao các dự án từ nhà nước sang tư nhân có thể nảy sinh tiêu cực không?

Có chuyện "lobby" (vận động hành lang) của các công ty tư nhân đối với một số cán bộ nhà nước có quan hệ để nhận các dự án nhưng không phải là hối lộ. Các công ty đều phải chứng minh được năng lực thi công của mình trước cả một hội đồng công khai. Thêm nữa, Chính phủ Nhật Bản đã ban hành rất nhiều khuôn khổ pháp lý chặt chẽ liên quan tới hình thức hợp tác công tư. Những cá nhân hay doanh nghiệp đi chệch khỏi các khung pháp luật này đều bị xử lý nghiêm ngặt.

Vậy theo ông, Việt Nam đã có điều kiện cần và đủ để đẩy mạnh hình thức hợp tác này?

Thiếu cơ sở hạ tầng cơ bản đang là một trong ba "nút thắt cổ chai" lớn nhất của Việt Nam hiện nay, trong khi Nhà nước lại đang gặp khó khăn trong việc huy động các nguồn lực để xây dựng cơ sở hạ tầng. Đây là các lý do hối thúc Chính phủ Việt Nam cần đẩy mạnh quan hệ hợp tác với khu vực tư nhân. Việt Nam đã có Luật về BOT (Nghị định 78) nhưng theo tôi là chưa phát huy được hiệu quả, chưa sát thực tế. Bằng chứng là từ năm 2001 đến nay, chưa có hợp đồng BOT của nước ngoài nào được thực hiện tại Việt Nam, đơn giản là vì môi trường đầu tư chưa thực sự hấp dẫn, nhà đầu tư chưa có niềm tin ở đối tác nhà nước.

Thực tế là Chính phủ Việt Nam đã tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tham gia vào một số dự án công, nhưng không ít nhà đầu tư nhận dự án rồi lại bỏ dở làm ảnh hưởng tới tiến độ hoàn thành. Trường hợp này nên hiểu thế nào, thưa ông?

Đó là do dự án không khả thi, chi phí nhà đầu tư phải bỏ ra quá lớn so với mức thu hồi vốn hợp lý (lấy từ người sử dụng sau này). Tuy nhiên mức thu hồi này lại "vênh" với chính sách an sinh xã hội của Chính phủ. Do nhận thấy rủi ro không cân bằng với lợi nhuận nên nhà đầu tư bỏ cuộc giữa chừng. Song cũng có nhiều trường hợp là do năng lực nhà đầu tư kém. Tại sao năng lực nhà thầu kém mà vẫn trúng thầu thì đó là lỗi của phía thẩm định hoặc khung khổ pháp lý vẫn còn kẽ hở làm phát sinh tiêu cực.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang