Trong lúc các lĩnh vực khác của nền kinh tế đang trải qua giai đoạn khó khăn, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trở thành câu chuyện tích cực đáng chú ý nhất. Nhưng giải ngân như thế nào và điều tiết ra sao vẫn còn là thách thức
Trong khi đầu tư gián tiếp nước ngoài sụt giảm gần 90%, lạm phát và thâm hụt mậu dịch tăng ở mức báo động, FDI lại lập kỷ lục: hơn 45 tỉ đô la Mỹ vốn cam kết trong 7 tháng đầu năm. Con số này gấp đôi tổng vốn FDI cam kết của cả năm 2007, vốn đã phá vỡ mọi kỷ lục thu hút FDI của những năm trước. Không chỉ con số vốn FDI cam kết tăng, theo số liệu mới công bố của tổng cục Thống kê, tốc độ giải ngân nguồn vốn FDI trong năm nay cũng tăng mạnh. Từ đầu năm đến nay, đã có 6 tỉ USD được giải ngân, tăng 43% so với cùng kỳ năm ngoái (tổng vốn FDI giải ngân của năm 2007 là 8 tỉ USD).
Cơ hội đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam rất lớn
Chỉ cần nhìn vào những thành tích thu hút và giải ngân FDI này, có thể đánh giá sơ bộ là môi trường đầu tư Việt Nam vẫn được coi là rất hấp dẫn trong tương quan khu vực. Các nhà đầu tư nước ngoài nhìn vào nỗ lực vượt qua những khó khăn vĩ mô hiện tại của nền kinh tế Việt Nam và đặt cược vào một tương lai sáng sủa hơn về lâu dài. Theo ông Nguyễn Hữu Thắng, cục trưởng cục Xúc tiến đầu tư nước ngoài, đa số các dự án lớn tập trung trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, xây dựng và cơ sở hạ tầng. Những dự án điển hình là nhà máy lọc dầu Nghi Sơn (Thanh Hoá) và tổ hợp hoá dầu Long Sơn (Bà Rịa – Vũng Tàu), nhà máy thép 7,9 tỉ USD của Formosa. Lĩnh vực địa ốc cũng vẫn tiếp tục tăng, trong đó những dự án có số vốn đăng ký lớn đáng chú ý là dự án đô thị mới ở Phú Yên của một tập đoàn Brunei (4,3 tỉ USD), và dự án khu nghỉ mát, sòng bạc Hồ Tràm (4,2 tỉ USD).
 Ông Thomas Siebert, chủ tịch phòng Thương mại Mỹ Amcham tại TP.HCM nhận xét: “Nhà đầu tư nước ngoài nhìn chung vẫn đánh giá tích cực về môi trường đầu tư Việt Nam. Họ cho rằng những khó khăn hiện tại là ngắn hạn. Những yếu tố cơ bản vẫn không thay đổi: chính trị ổn định, người lao động thông minh và cần cù, thị trường có nhu cầu khổng lồ, địa điểm du lịch tuyệt vời… Đa số vẫn nhìn nhận rằng trong vòng 12 đến 18 tháng tới, tình hình kinh tế sẽ được cải thiện, cho nên họ vẫn tiếp tục đầu tư”.
Một yếu tố dễ thấy nữa là trong thời gian vừa qua, những biến chuyển tiêu cực của nền kinh tế đã khiến cho các cấp chính quyền thay đổi thái độ và thông thoáng hơn trong việc cấp phép đầu tư. Năm ngoái, nếu nhiều địa phương còn “chảnh” trong việc thẩm định dự án thì năm nay, các dự án được cấp phép nhanh hơn. Rất nhiều dự án đã được đặt lên bàn thẩm định từ những năm trước, năm nay được thông qua. Trong khi Việt Nam đang cần nguồn vốn đầu tư nước ngoài, vẫn có một số rủi ro tiềm ẩn trong việc cấp phép quá nhiều: các yếu tố về tác động môi trường có thể bị xem nhẹ. Ngoài ra, cấp phép là một chuyện, việc điều tiết, giải ngân nguồn vốn là một chuyện khác, sao cho FDI có tác động tích cực nhất đến tăng trưởng kinh tế mà lại không góp phần đẩy nhanh lạm phát.
Thách thức giải ngân từ dự án đầu tư
Khá nhiều chuyên gia nước ngoài đã bày tỏ sự hồ nghi về tốc độ giải ngân của các dự án đầu tư nước ngoài trong thời gian này, đặc biệt là trong lĩnh vực địa ốc. Một vài báo cáo của các tổ chức nghiên cứu nước ngoài thậm chí đã đưa ra những kịch bản xấu, theo đó giải ngân FDI trong lĩnh vực địa ốc giảm đến 60% trong năm nay do tình hình trì trệ của thị trường này. Ông Simon Craig, giám đốc đầu tư địa ốc của công ty quản lý quỹ Prudential nói: “FDI trong lĩnh vực địa ốc của năm ngoái được cho là 5 tỉ USD. Và năm nay đến nay đã trên 13 tỉ USD. Thế nhưng, những cái cần cẩu chọc trời đâu? Giải ngân là vấn đề mấu chốt ở đây”.
Không ít người chia sẻ những lo ngại của ông Craig. Sự trì trệ của thị trường bất động sản cùng với giá xây dựng tăng cao đã dẫn đến những mâu thuẫn trên thị trường và đẩy những nhà phát triển địa ốc vào giai đoạn khó khăn. Chẳng hạn, hiện nay bạn có thể mua một căn hộ mới với giá thấp hơn chi phí xây dựng nó. Thị trường chậm xuống cộng với chi phí xây dựng tăng khiến tiến độ những dự án đang chuẩn bị cũng trì trệ. “Việc giải ngân đương nhiên là chậm lại”, ông Nguyễn Hoài Nam, giám đốc công ty Berjaya Việt Nam nhận xét về tình hình đầu tư chung trong lĩnh vực địa ốc. “Tuy nhiên, giải ngân có nhanh được hay không còn phụ thuộc vào thủ tục hành chính như giải toả đền bù, cấp phép xây dựng…”.
Trên thực tế, theo công ty tư vấn địa ốc nước ngoài CB Richard Ellis đã nhiều lần đề cập, quá trình kể từ khi tìm được đất đến khi bắt tay thực hiện dự án ở Việt Nam thường mất đến 2 – 3 năm. Như vậy, lấy ví dụ một dự án trên 1 tỉ USD đầu tư trong vòng 10 năm, cam kết trong năm nay không có nghĩa là sẽ được nhanh chóng giải ngân trong thời gian ngắn. Tuỳ vào tình hình thị trường, nguồn vốn sẽ được đẩy vào thực hiện nhanh chóng hay kéo dài. Trong những trường hợp kinh tế trì trệ, nhà đầu tư không vay được tiền, dự án có thể nằm đó đến 10 năm. Đây là tình trạng đã xảy ra với không ít dự án địa ốc trong thời điểm khủng hoảng tài chính châu Á 1997.
Bên cạnh lĩnh vực địa ốc, một số nhà kinh tế đánh giá rằng có một số lĩnh vực khác có thể bị ảnh hưởng trong ngắn hạn nếu nhu cầu tiêu dùng bị cắt giảm. Trường hợp này có thể xảy ra đối với những doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng phục vụ nhu cầu trong nước. Giải ngân FDI trong những khu vực này có thể bị ảnh hưởng. Việc đồng Việt Nam mất giá trong thời gian qua trên thực tế lại có lợi cho những nhà đầu tư sử dụng Việt Nam làm cơ sở sản xuất hàng xuất khẩu. Khối doanh nghiệp này có xu hướng tăng cường đầu tư khi đồng đô la Mỹ đang mất giá trên thế giới nhưng lại có giá ở Việt Nam. Việc họ mang đô la Mỹ vào Việt Nam giải ngân ở thời điểm này là có lợi hơn.
Nhìn tổng thể, việc FDI đăng ký là một tín hiệu đáng mừng, nhưng quá trình giải ngân còn dài cho nên còn phải có thời gian mới đánh giá được mức độ tác động tích cực của FDI đến tăng trưởng kinh tế. Số lượt đọc:
54
-
Cập nhật lần cuối:
02/12/2008 03:50:11 PM |