Ngày 12/08/2008, trong chuyến công tác tại Hà Nội, tôi có nhận được điện thoại cùng email từ anh Ngô Thanh Hải, Phóng viên Thời Báo Kinh Tế Việt Nam, nêu một số nội dung phỏng vấn tôi về nhận định của tôi về thị trường tài chính. Những câu hỏi tác nghiệp của phóng viên rất thú vị, và tôi đã cố có một đêm trắng viết ngay phúc đáp.
Trả lời câu hỏi (a) rằng với những diễn biến gần đây trên thị trường chứng khoán – vàng – USD, khi có nhiều ý kiến băn khoăn đây chưa phải là thời điểm tốt để đầu tư vào 3 lĩnh vực này, thì quan điểm của tôi với vấn đề này như thế nào, và phải chăng đang có sự bất thường với 3 thị trường trên; (b) rằng theo tôi, đâu là những nguyên nhân khiến giá vàng – chứng khoán - USD có sự tăng giảm khó lường như trong thời gian qua, và để có được kết quả tốt khi đầu tư vào 3 kênh trên trong thời điểm này, nhà đầu tư cần phải chú ý đến những điểm gì; và (c) rằng với 3 kênh đầu tư Vàng – Chứng khoán – USD, nếu nhìn về ngắn hạn (trong vòng 1-2 tháng tới), theo tôi nhà đầu tư nên lựa chọn kênh đầu tư nào để an toàn và có hiệu quả cao, còn về dài hạn, nhà đầu tư nên lựa chọn kênh nào và vì sao, tôi đã dựa trên các điểm cơ bản sau:
Thử tìm hiểu về biến động của các kênh Chứng Khoán-Vàng-USD
1- Chứng Khoán
Theo Chỉ thị 03 của Ngân Hàng Nhà Nước (NHNN) ban hành ngày 28/05/2007, có hiệu lực tháng 07/2007 và thời hạn thực thi cuối cùng là 31/12/2007, quy định giới hạn các tổ chức tín dụng cho khách hàng vay vốn cầm cố bằng cổ phiếu để đầu tư chứng khoán ở hạn mức 3% trên tổng dư nợ, nên một số nhà đầu tư (NĐT) trước đó vay ngân hàng để kinh doanh chứng khoán, đến hạn buộc phải bán chứng khoán ra để trả nợ ngân hàng do ngân hàng hạn chế cho vay thêm chứng khóan.
Thêm vào đó, ngày 29/01/2008 NHNN đã thông báo sửa đổi chỉ thị 03 theo cơ chế giám sát rủi ro tín dụng và mức dư nợ cho vay chứng khoán sẽ không giới hạn ở mức 3% trên tổng dư nợ mà sẽ chuyển thành tỷ lệ từ 15-20% trên vốn điều lệ của tổ chức tín dụng. Thông thường vốn điều lệ của các ngân hàng luôn thấp hơn rất nhiều so với tổng dư nợ. Chính vì thế việc chuyển đổi sang hạn mức 15-20% trên vốn điều lệ của tổ chức tín dụng càng gây thêm áp lực giải chấp cổ phiếu cầm cố mặc dù có một số ngân hàng đã tăng vốn điều lệ để đối phó với quy định này nhằm triển khai dịch vụ cho vay cầm cố theo quy định mới. Bên cạnh đó thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam trong thời gian qua đã có sự gia tăng đột biến một cách giả tạo nên các NĐT đã mua với mức giá rẻ trước đó đã có xu hướng lần lượt bán chứng khoán ra khi đã đạt được lợi nhuận kỳ vọng hoặc trên kỳ vọng.
Hệ quả của tất cả những điều nêu trên là xu hướng NĐT bán chứng khoán không chỉ diễn ra trên thị trường chính thức mà còn cả ở thị trường OTC với số lượng rất lớn, nên chỉ số VNI (VN Index) đã rơi xuống đến mức thấp dưới 400 điểm, mức đã từng được xem là nâng đỡ tốt. Ngoài ra, cũng cần lưu ý sự kỳ vọng của NĐT phần nào sẽ tác động mạnh đến diễn biến của TTCK, do vậy các chính sách vĩ mô phù hợp và mức độ minh bạch, trung thực khi công bố thông tin của các công ty niêm yết cũng là một trong những yếu tố để tạo nên xu hướng tăng giảm trong ngắn hạn đối với thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay.
2- Vàng
Giá vàng trong nước chủ yếu phụ thuộc vào nguồn cầu vàng nội địa (cầu kinh doanh từ các tổ chức tín dụng hoặc cá nhân), nhu cầu mua vàng vật chất (vàng thực). Trước đây, Việt Nam nhập khẩu vàng khối theo quota và cả xuất khẩu vàng nữ trang nên giá vàng trong nước tương đối theo sát với giá vàng thế giới.
Tuy nhiên, kể từ ngày 20/05/2008 thuế nhập khẩu vàng tăng từ 0.5% lên 1% và quota nhập khẩu vàng không còn được cấp cho các doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng có khi giá vàng trong nước chưa theo sát với giá vàng thế giới dù lẽ đương nhiên là giá vàng thế giới vẫn có tác động nhất định đến giá vàng trong nước. Đã vậy, nền kinh tế Mỹ và thế giới ngày càng lộ rõ những bất ổn, lạm phát xuất hiện ở rất nhiều nước ở các khu vực kinh tế khác nhau, những bất ổn về địa-chính trị, cộng thêm những bấp bênh của thị trường tài chính Mỹ cùng thị trường cho vay cầm cố bất động sản Mỹ, và sự thua lỗ lên đến hàng chục tỷ USD của các tập đoàn tài chính ngân hàng Mỹ và Châu Âu đã ảnh hưởng rất lớn đến giá trị không những của vàng mà còn của USD và giá dầu thô thế giới.
Chính vì vậy trong một thời gian rất ngắn trở lại đây giá vàng đã có những biến động rất mạnh, nhất là do trên thế giới vàng được xem như một kênh đầu tư bảo hiểm rủi ro khi có biến động bất lợi đối với USD hay có sự sụt giảm đáng kể giá dầu thô hay giá cả trên thị trường hàng hóa, v.v.
3- USD
Biến động lớn về USD tại Việt Nam trong thời gian qua, có khi lên đến hàng nghìn đồng trong một ngày, chủ yếu là do sự đầu cơ giá từ phía các ngân hàng trong nước và ngân hàng nước ngoài vì trên thực tế không có sự gia tăng đột biến đáng kể nhu cầu thanh toán nhập khẩu. Chính sự tăng giá cao của USD có khi đến trên 19.000VNĐ/USD – ngoài yếu tố đầu cơ giá và tình trạng các NĐT nước ngoài tại Việt Nam mua USD để thanh toán NDF (Non Delivery Forward) kèm với lạm phát tăng cao và khả năng NHNN không thể kiểm soát nổi giá USD trong nước nên NHNN đã chọn giải pháp quản lý chặt chẽ và gắt gao mọi giao dịch USD so với VND của các tổ chức tín dụng, đặc biệt là các giao dịch mua bán chuyển đổi. Trước năm 2006, các ngân hàng giao dịch USD ở mức kịch trần hoặc vượt trần.
Trong giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển mạnh đi kèm với lượng vốn đầu tư gián tiếp đổ rất mạnh vào thị trường chứng khoán Việt Nam dẫn đến tình trạng VNĐ lên giá mạnh thì các ngân hàng liên tục giao dịch USD kịch sàn. Sau đó do yếu tố đầu cơ như đã nêu trên, giá USD đã tăng rất mạnh, mà sự hạ nhiệt chỉ có thể có khi NHNN thực thi các biện pháp thắt chặt tiền tệ và quản lý gắt gao về tỷ giá và lãi suất.
Mục đích và động cơ của nhà đầu tư
1- Chứng Khoán:
NĐT tổ chức và cá nhân cần xác định rõ mục tiêu đầu tư dài hạn hay chỉ là đầu cơ hưởng chênh lệch giá. Hướng đến mục tiêu đầu tư dài hạn, NĐT sẽ không đặt nặng trọng tâm vào các biến động của giá cổ phiếu trong ngắn hạn mà quan tâm đến sự tăng trưởng của công ty hoặc sự tham gia vào hoạt động quản lý của công ty. Đôi khi nhà đầu tư chấp nhận mua cổ phiếu với giá cao hơn giá thị trường chỉ nhằm có thể thâu tóm một phần công ty hoặc có quyền quyết định một phần hoạt động công ty. Đối với nhà đầu cơ chứng khoán thì mục đích là hưởng lợi từ chênh lệch giá.
Hiện nay Việt Nam chưa cho phép thực hiện nghiệp vụ bán khống, cũng như chưa cho thực hiện các sản phẩm phái sinh đối với chứng khoán nên NĐT chỉ có thể mua trước và bán sau; do vậy, mục đích đầu cơ của NĐT là sự kỳ vọng mua vào để sẽ bán cao hơn. Đây chính là xu hướng chủ yếu của đại đa số những nhà kinh doanh chứng khoán cá nhân tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
2- Vàng:
Đối với vàng thì người ta mua vàng hoặc để thanh toán, thí dụ cho các giao dịch nhà-đất – nhưng hiện dạng này rất hiếm vì một số dự án nhà đất được định giá bằng USD hay VNĐ; hoặc để đầu cơ giá. Hiện NĐT có thể đầu tư vàng theo dạng option (quyền chọn) hoặc dạng margin trading (kinh doanh tài khoản). NĐT ký kết hợp đồng quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán vàng với ngân hàng và đóng phí quyền chọn theo mức giá quyền. Tùy theo tình hình diễn biến của thị trường, NĐT có quyền thực hiện quyền chọn hoặc không thực hiện, tuy nhiên dù thực hiện quyền hay không NĐT vẫn phải thanh toán một khoản phí quyền theo hợp đồng cho ngân hàng.
Thông thường, NĐT sẽ thực hiện quyền chọn mua hoặc quyền chọn bán nếu xu hướng giá vàng trên thị trường biến động đúng theo chiều dự đoán của NĐT. Phần chênh lệch giữa giá giao ngay (chính là giá nhà đầu tư thực hiện với ngân hàng để tách toán quyền chọn) và giá quyền chọn là phần lãi/lỗ của nhà đầu tư. Hiện nay, NĐT có thể ký hợp đồng quyền chọn mua, chọn bán vàng với ngân hàng ACB hoặc tại Eximbank.
Ngoài ra, có hình thức kinh doanh vàng tài khoản (margin trading) mà chủ yếu thực hiện theo giá vàng trong nước (như thực hiện tại sàn vàng của ACB). Việc thực hiện giao dịch vàng tài khoản tại sàn vàng ngân hàng ACB theo cách nhà đầu tư ký quỹ 7% giá trị giao dịch trước khi mua bán vàng còn ngân hàng hỗ trợ cho NĐT vay tối đa 93% giá trị giao dịch .Giữa quyền chọn vàng và giao dịch vàng tài khoản thì NĐT có thể mua vàng trước, bán sau khi vàng lên giá hoặc thậm chí bán vàng trước và mua lại khi vàng rớt giá (điều này hoàn toàn khác với cổ phiếu tại VN, nhà đầu tư chỉ có thể mua trước, bán sau). Đối với giao dịch vàng tài khoản ngoại trừ lãi suất của vốn vay 93% giá trị giao dịch mà NĐT phải trả cho ACB thì NĐT không phải mất bất kỳ khoản phí nào khác.
Nếu giá vàng trên thị trường biến động ngược chiều giao dịch của nhà đầu tư quá 7% giá trị giao dịch là phần vốn ký quỹ của NĐT thì ngân hàng sẽ thông báo để NĐT chọn lựa một trong hai giải pháp hoặc NĐT tiếp tục nạp thêm vốn vào tài khoản để duy trì vị thế hoặc nếu NĐT không thể nạp thêm tiền thì ngân hàng sẽ phải thực hiện việc cắt lỗ của nhà đầu tư. Mức lỗ tối đa của quyền chọn chính là phí quyền, mức lỗ tối đa của giao dịch tài khoản chính là phần vốn góp giao dịch 7% nêu trên. Ngoài ra, NĐT có thể mua bán vàng vật chất, nghĩa là có đủ số lượng vàng cần giao dịch trong tay. Trong trường hợp này, nhà đầu tư phải mua đủ số lượng vàng giao dịch trước rồi sau đó mới có thể thực hiện bán số lượng vàng đang sở hữu.
3- USD:
Hiện nay, NHNN không cho cá nhân quyền mua bán USD để đầu cơ giá. Tuy nhiên, hoạt động mua bán USD để đầu cơ giá vẫn diễn ra trên thị trường chợ đen đối với nhà đầu tư cá nhân. Những hoạt động mua bán USD của cá nhân hay tổ chức với ngân hàng chủ yếu nhằm mục đích thanh toán hàng nhập khẩu, các loại phí phi mậu dịch, hay cá nhân mua USD theo sự cho phép của quy định quản lý ngoại hối như xuất cảnh, du học, chữa bệnh, v.v.
Ngân hàng ACB và Eximbank cũng đã cung cấp các quyền chọn mua chọn bán ngoại tệ để khách hàng có thể phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá.
Lựa chọn kênh đầu tư
Việc nên chọn kênh đầu tư vào chứng khoán, vàng hay USD sẽ phụ thuộc vào xu hướng NĐT có chấp nhận mạo hiểm hay không và vốn đầu tư là vốn nhàn rỗi hay vốn vay.
Ở một số thời điểm kênh đầu tư chứng khoán sẽ có tính thanh khoản thấp hơn giao dịch vàng tài khoản hay vàng vật chất – ngoại trừ giao dịch vàng trên sàn như tại ngân hàng ACB – hay giao dịch USD tiền mặt trên thị trường chợ đen, do khi thị trường chứng khoán tăng kịch trần thì NĐT rất khó mua và khi thị trường chứng khoán giảm kịch sàn NĐT thì rất khó bán. Tuy nhiên đầu tư vào chứng khoán thì dù thị trường có biến động chiều nào thì Uỷ Ban Chứng Khoán Nhà Nước đều có quy định biên độ biến động giá nhất định và cụ thể nên rủi ro sẽ thấp hơn, nhà đầu tư sẽ lường trước lãi/lỗ, nếu có. Đối với giá vàng và USD thì gần như nhà đầu tư không quản lý được sự biến động giá. Do vậy, nếu NĐT có xu hướng ngại rủi ro thì đầu tư chứng khoán sẽ có nhiều an toàn cho việc bảo toàn đồng vốn của NĐT hơn. Trong tương lai, khi chính phủ cho phép thực thi quyền chọn đối với kênh đầu tư chứng khoán thì sẽ hạn chế được xu hướng bán tống bán tháo của các NĐT khi thị trường biến động giảm.
Nếu NĐT chấp nhận rủi ro lớn (được ăn cả ngã về không) thì đầu tư vàng là khả năng có lãi nhiều nhất. Giá vàng thế giới đã rớt rất mạnh sau khi đạt đến mức trên USD 1000/ounce vào giữa tháng 03/2008. Trong tháng 7/2008 vừa qua sau khi có những bất ổn của các tập đoàn tài chính Mỹ thì USD đã mất giá so với EUR ở mức USD 1.6040/EUR, nhưng ngay lập tức thị trường đã bán Euro và mua USD vào liên tục. Tương tự đối với JPY và GBP và các đồng tiền khác, thị trường đã bán vàng ra do giá dầu giảm mạnh, USD phục hồi mạnh và giá hàng hóa giảm đáng kể. Yếu tố vàng thế giới giảm chủ yếu do các nhà đầu cơ thế giới bán vàng ra và liên tục các lệnh ngăn lỗ bán bị kích hoạt theo chiều vàng mất giá, nên vàng đã giảm đến mức USD 802/oz trong ngày 12/08/2008.
Có nhiều khả năng vàng sẽ còn giảm trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ có xu hướng tăng giá của vàng thế giới. Nếu mức USD 800/oz hay mức USD 790/oz thậm chí USD 750-700/oz giữ vững thì đây là mức tốt để mua vào trong dài hạn. Trong khoảng thời gian từ 09/08/2008 đến ngày 12/08/2008 thì giá vàng trong nước đã giảm đến khoảng 16.4 triệu đến 17 triệu một lượng so với giá trên 19 triệu một lượng vài tháng trước đó. Chỉ riêng trong sáng 12/08/2008 một lượng vàng lớn hàng mấy trăm lượng đã bán hết. Hiện nay NHNN hạn chế cấp quota nhập vàng nhằm ngăn ngừa lạm phát nên giá vàng thế giới giảm sẽ không quá ảnh hưởng đến giá vàng trong nước.
Chỉ nên đầu tư vào USD khi giá có khuynh hướng biến động mạnh. Tuy nhiên, từ nay đến cuối năm, lạm phát khó lòng giảm mạnh cũng đồng nghĩa với việc NHNN phải tiếp tục kiểm soát tiền tệ và kiểm soát chặt tỷ giá, lãi suất.
Trong giai đoạn NHNN kiểm soát các ngân hàng thương mại (NHTM) chặt chẽ như hiện nay thì khả năng đầu cơ giá đối với USD sẽ khó, nghĩa là có thể trong tương lai lâu dài giá sẽ biến động mạnh, nhưng trong ngắn hạn USD khó có khả năng tăng đáng kể và hầu như không thể xảy ra tình huống NHTM dám mua bán vượt trần.
Mặc dầu trong ngắn hạn thị trường chứng khoán chịu nhiều tác động của tình hình lạm phát và nền kinh tế Việt Nam đang đối mặt với nhiều khó khăn, đánh giá tổng quan trong dài hạn vẫn cho thấy tiềm năng kinh doanh của khá nhiều công ty niêm yết còn ở mức khả quan. Ngoài ra, phân tích kỹ thuật cho thấy so với mức 1170 điểm của VNI ngày 17/03/2007 thì mức giá thấp quanh vùng 360 điểm của VNI và cả mức giá hiện nay khoảng trên 450 điểm của VNI cũng khá hấp dẫn và xét về lâu dài đầu tư vào chứng khoán tại Việt Nam là khả quan. Chính vì vậy, NĐT cũng cần phải cẩn trọng đo lường sức chịu đựng cũng như cân đối nguồn vốn đầu tư trước khi quyết định đầu tư dài hạn vào kênh chứng khoán hoặc chỉ đơn thuần là tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn.
Số lượt đọc:
119
-
Cập nhật lần cuối:
02/12/2008 03:48:42 PM |