Đầu tư sai, hậu quả lớn

Đầu tư tài chính là một công cụ quan trọng để tăng lợi nhuận. Nhưng nếu sử dụng không hiệu quả nguồn vốn của mình, doanh nghiệp (DN) phải lãnh chịu hậu quả khó lường. Những bài học đau đớn từ đầu tư chứng khoán, địa ốc của các DN trong năm qua liệu có lặp lại trong năm 2009 và đầu tư như thế nào là hiệu quả?

Không chỉ là thảm họa

Ông Hoàng Thạch Lân, Giám đốc phân tích đầu tư CTCK SME, nêu ví dụ: "Một công ty sản xuất bao bì sau khi được thành lập và hoạt động một thời gian, có ý định thâu tóm CP của một công ty giấy. Vậy đây có phải là một sự mạo hiểm cho một DN tuổi đời còn rất trẻ hay không? Câu trả lời sẽ là không nếu công ty giấy này trở thành đầu mối cung cấp nguyên liệu đầu vào cho công ty mẹ". Theo ông Lân, hiện nay có thể phân ra 2 loại hình đầu tư tài chính, đầu tiên là đầu tư vào các công ty có kiểm soát, các Công ty liên kết. Loại hình thứ hai là chỉ đơn thuần là kinh doanh CP nhằm hưởng cổ tức hoặc thu lợi từ các khoản chênh lệch mua-bán.

Cần có sự phân biệt rõ ràng giữa 2 loại hình này để có cách đánh giá chính xác việc đầu tư của DN. Đối với những khoản đầu tư có kiểm soát, cần xem xét các công ty con hoặc công ty liên kết có phục vụ cho ngành nghề kinh doanh chính hay là một ngành nghề hoàn toàn xa lạ với truyền thống kinh doanh của DN. CTCP Gemadept (GMD) đã đầu tư liên kết CTCP Thương cảng Vũng Tàu, CTCP Vận tải Trường Thọ, CTCP Dịch vụ hàng hóa Sài Gòn... Đây là những ít khoản đầu tư gắn kết chặt chẽ với hoạt động kinh doanh chính của GMD là khai thác cảng, vận tải và logistic, nên được xem là hợp lý.

Theo ông Phan Anh Tuấn, Phó TGĐ CTCK Vincom, khi xem xét báo cáo tài chính không nên cứ thấy có khoản đầu tư tài chính là vội đưa ra những nhận xét bi quan, mà phải có sự đánh giá thận trọng. Cần tính toán tỷ trọng các khoản đầu tư chính và đầu tư trái với ngành nghề trong tổng giá trị của danh mục đầu tư để có cái nhìn chính xác về cách thức đầu tư của từng DN. Đơn cử trường hợp khoản đầu tư vào công ty liên kết liên doanh của GMD xấp xỉ 260 tỷ đồng, chiếm 34% tổng giá trị ban đầu Của danh mục, trong khi khoản đầu tư dài hạn khác mà chủ yếu là cổ phiếu chiếm tỷ trọng 55% tổng danh mục. Tách bạch các khoản đầu tư cũng sẽ giúp cho việc đánh giá các khoản trích lập dự phòng trở nên dễ dàng và chính xác hơn.

Phung phí thặng dư

Thời điểm bùng nổ TTCK, việc phát hành CP với giá cao được thực hiện một cách dễ dàng đã đem lại một nguồn thặng dư vô cùng lớn cho DN.

Nhưng để sử dụng hiệu quá nguồn vốn dồi dào này vẫn còn rất nhiều điều đáng bàn, nhất là sau một năm 2008 nhiều biến động. Đơn cử như một số doanh nghiệp vận tải biển với nguồn vốn dồi dào nhưng đã đi mua tàu, thậm chí là tàu cũ trong thời điểm giá rất cao và cho đến hiện nay đang phải chịu thiệt hại hết sức nặng nề. Thạc sĩ Đinh Thế Hiển nhận định: "Thay vì phải có một chiến lược kinh doanh cụ thể, một số DN vì thấy giá CP lên cao đã phát hành CP tăng vốn chi nhằm mục đích tăng thêm nguồn thặng dư mà không có một kế hoạch kinh doanh cụ thể nào. Động thái này đã gây ảnh hưởng không tốt lên hoạt động của DN cũng như quyền lợi của các cổ đông". Dễ thấy nhất chính là việc ROE (suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu) của DN nhanh chóng bị giảm xuống vì nguồn vốn tăng đột biến nhưng lợi nhuận lại tăng chậm hoặc không gia tăng.

Thông qua việc đánh giá cơ cấu tổng tài sản, và sự gia tăng các khoản mục trên bảng cân đối kế toán, NĐT có thể phần nào đánh giá được việc sử dụng nguồn thặng dư của DN có hiệu quả hay không. Nếu sau khi DN có được một nguồn thặng dư lớn mà tài sản cố định gia tăng, nguồn vốn lưu động được củng cố hoặc nợ vay giảm xuống thì đây là một cách sử dụng hợp lý. Ngược lại nếu khoản mục đầu tư tài chính gia tăng hoặc chiếm một tỷ trọng lớn trong tổng tài sản, rõ ràng nguồn thặng dư đã bị chuyển hết vào khoản mục này và có thể nảy sinh nhiều rủi ro.

Phần lớn các DN trong năm vừa qua đều gặp rất nhiều khó khăn về tài chính nhưng có một số nhờ nguồn thặng dư lớn mà hiện vẫn còn lượng tiền dồi dào. Điển hình là CTCP Cáp và Vật liệu viễn thông (SAM) mặc dù lỗ 67,38 tỷ đồng trong năm vừa qua nhưng vẫn còn hơn 1.500 tỷ đồng thặng dư. Riêng khoản tiền mặt và tiền gửi ngân hàng của SAM cũng đã có giá trị lên đến 666,48 tỷ đồng và khoản nợ ngắn hạn 628,05 tỷ đồng đầu năm 2008 đã giảm xuống chỉ còn 51,54 tỷ đồng cuối năm. Với một lượng tiền dồi dào như vậy rõ ràng SAM đang có lợi thế rất lớn trong thời gian tới. NĐT Nguyễn Mỹ cho rằng "SAM nếu đã có sự ổn định về tiền mặt, cần có kế hoạch kinh doanh cụ thể để vượt khó, chứ không thể chỉ để tiền nằm trong ngân hàng. Và đây mới là cách giữ giá CP tốt nhất chứ không phải là việc đi mua CP quỹ".

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang