Báo cáo phân tích nguồn gốc tăng trưởng của 122 doanh nghiệp phi tài chính của chúng tôi đã cho thấy những tồn tại đằng sau bức tranh tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết. Điều đáng nói là câu chuyện đầu tư tài chính quá lớn và tỷ trọng của khoản thu nhập này lên đến 32% trong tổng thu nhập của các doanh nghiệp. Trước viễn cảnh thị trưởng đang đi vào giai đoạn điều chỉnh, liệu có cơ hội cho sự phục hồi cuối năm 2009?
Nguồn gốc tăng trưởng doanh thu
Trước sự tác động của khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008, doanh thu của các doanh nghiệp niêm yết đã sụt giảm đáng kể. Tuy nhiên, sang năm 2009, cùng với nỗ lực của các chính phủ các nước trên thế giới, Chính phủ Việt Nam cũng đưa ra các gói kích thích kinh tế trực tiếp hoặc gián tiếp. Những giải pháp này đã bước đầu kích thích tăng trưởng nền kinh tế mà cụ thể là các doanh nghiệp niêm yết đã tăng trường trở lại. Doanh thu quý 2 tăng trưởng mạnh nhất, lên đến 22.1% và sang quý 3/2009 tốc độ tăng trưởng chậm lại, chỉ đạt được 3.1%. (Hình. 1)
(Hình 1): Tốc độ tăng trưởng doanh thu qua các quý của 122 doanh nghệp phi tài chính niêm yết trên TTCK Việt Nam. Nguồn: Báo cáo Nguồn Gốc Tăng Trưởng của Vietstock
Đóng góp cho sự tăng trưởng này, ngành bất động sản, thủy sản và thực phẩm là ba ngành có mức tăng trưởng cao nhất. Sự tăng trưởng của ngành bất động sản chịu tác động mạnh từ thông tư số 129/2008/ TT -BTC ngày 6-12-2008 của Bộ Tài chính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật thuế giá trị gia tăng đã làm thay đổi các hạch toán doanh thu của các doanh nghiệp bất động sản. Chứ chưa phải triển vọng ngành này trở nên tốt hơn. Điều này cho thấy sự tăng trưởng này chưa thật sự mang lại tín hiệu khả quan cho nền kinh tế. Chính vì vậy, một chính sách kích cầu thứ 2 là cần thiết cho các doanh nghiệp khi mà sự tăng trưởng kinh tế thế giới chưa thật sự rõ ràng cũng như sự tăng trưởng thời gian qua chưa được củng cố.
Bức tranh lợi nhuận
Cùng với sự tăng trưởng của doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp cũng tăng trưởng đáng kể, cả về giá trị và tốc độ. Theo đó, lợi nhuận hoạt động (EBIT) của các doanh nghiệp đã có sự tăng trưởng hết sức mạnh trong 9 tháng đầu năm 2009. Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ có một điều đáng lưu ý ở đây là trong quý 2 và 3/2009, khi tốc độ tăng trưởng doanh thu chỉ có 22.1%, 3.1% thì lợi nhuận trước thuế lại tăng trưởng lên đến 54% và 17.5% tương ứng. Điều này nói lên một thực trạng là nguồn gốc lợi nhuận này đến từ các hoạt động ngoài sản xuất kinh doanh, chẳng hạn từ đầu tư tài chính, hoạt động khác... (Hình 2).
Hình 2: Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận trước thuế của 122 doanh nhiệp phi tài chính trên TTCK Việt Nam. Nguồn: Báo cáo Nguồn Gốc Tăng Trưởng của Vietstock
Hoạt động đầu tư tài chính của các doanh nghiệp tồn tại lâu nay, các doanh nghiệp huy động vốn và sử dụng vốn cho hoạt động đầu tư góp vốn vào công ty khác, chưa chú ý nhiều đến hoạt động sản xuất kinh doanh. Bảng số liệu dưới đây cho thấy thực trạng này. (Bảng 1)
(Bảng 1): Tỷ trọng tăng trưởng lợi nhuận trước thuế của 122 doanh nghiệp phi tài chính trên TTCK Việt Nam
Chính hoạt động đầu tư tài chính chiếm một tỷ trọng cao trong tổng tài sản cũng như nguồn vốn chủ sở hữu của các doanh nghiệp niêm yết do đó khi có sự phục hồi của thị trường, nguồn thu nhập từ hoạt động này mang lại một khoản lợi nhuận đáng kể chủ yếu từ hoàn nhập dự phòng đầu tư tài chính. Điều này được thể hiện ở khoản tỷ trọng lợi nhuận hoạt động so với lợi nhuận báo cáo trong quý 2 chỉ có 67.9% và 77% trong quý 3. Điều này có nghĩa là lợi nhuận ngoài hoạt động kinh doanh (bao gồm đầu tư tài chính và lợi nhuận khác) chiếm một tỷ trọng lên đến 32.1% trong quý 2 và 23% trong quý 3 . (Bảng 2)
(Bảng 2): Tỉ trọng lợi nhuận hoạt động trước thuế so với lợi nhuận báo cáo trước thuế của 122 DNNY phi tài chính (đơn vị: Tỷ đồng). Nguồn: Báo cáo Nguồn Gốc Tăng Trưởng của Vietstock
Kết thúc quý 3/2009, VN-Index dừng ở mức 580 điểm, liên tục trong thời gian qua thị trường đang điều chỉnh và ở mức thấp hơn mức điểm kết thúc quý 3/2009. Nếu xu hướng này diễn ra và VN-Index không lấy lại mốc điểm kết thúc quý 3 sẽ là một kịch bản không tốt cho TTCK VN. Bức tranh lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết sẽ bị tác động bất lợi từ hoạt động đầu tư tài chính giống như đã xảy ra vào quý 4/2008. Dù rằng vào quý 4/2008, lợi nhuận hoạt động của các doanh nghiệp niêm yết vẫn dương (823 tỷ đồng) nhưng việc sụt giảm giá cổ phiếu đã đẩy các doanh nghiệp trích lập dự phòng và đưa đến lợi nhuận báo cáo âm (âm 491 tỷ đồng).
Bức tranh kinh tế vẫn tương đối khả quan như quý 3/ 2009, dù rằng việc thắt chặt tín dụng có phần nào tác động bất lợi cho các doanh nghiệp nhưng quý 4 vẫn có một kết quả kinh doanh tốt. Nếu xu hướng giảm giá chứng khoán tiếp tục kéo dài hết năm 2009, lợi nhuận báo cáo sẽ giảm đi do các doanh nghiệp phải trích lập dự phòng.
Như trên đã phân tích, lợi nhuận hoạt động có sự tăng trưởng đáng kể trong quý 2 và quý 3/2009. Điều này được giải thích chủ yếu do giá vốn hàng bán giảm một cách đáng kể. Suy thoái kinh tế đã làm cho giá cả nguyên vật liệu sụt giảm. Ngành bất động sản và thực phẩm cũng được hưởng lại từ yếu tố chi phí đầu vào. Tuy nhiên, sự phục hối kinh tế thế giới đã đẩy giá nhiều nguyên vật liệu đầu vào cả các doanh nghiệp niêm yết gia tăng trở lại và lợi nhuận hoạt động theo xu hướng sẽ giảm dần. Điều này cho thấy sự tăng trưởng khó bền vững cho thị trường chứng khoán khi mà nhiều doanh nghiệp niêm yết có lợi nhuận tăng đột biến nhờ chi phí sản xuất giảm.
Một khi lợi nhuận hoạt động bị sụt giảm do giá cả nguyên vật liệu gia tăng sẽ đưa đến tăng trưởng lợi nhuận hoạt động giảm. Cùng với mức độ đầu tư tài chính tăng cao sẽ làm khuếch đại sự sụt giảm của thị trường chứng khoán do kỳ vọng lợi nhuận quý 4 sụt giảm. Mức độ khuếch đại này sẽ giảm đi nếu các doanh nghiệp ý thức trong vấn đề quản trị tài chính doanh nghiệp, nhất là hạn chế mức độ đầu tư tài chính. Hoặc có một chính sách mạnh tay như Trung quốc đã làm trong năm 2007 là cấm các doanh nghiệp niêm yết huy động vốn đầu tư tài chính. Nguồn:
Doanh nhân và pháp luật Số lượt đọc:
65
-
Cập nhật lần cuối:
10/12/2009 04:52:44 PM |