Nhân lực chất lượng cao thiếu hụt trầm trọng

Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, chi phí lương thấp, nhưng hiện nay do thiếu hụt nhân sự quản lý cấp trung gian chuyên nghiệp nên nhiều doanh nghiệp nước ngoài, thậm chí cả trong nước vẫn phải thuê nhân viên đến từ các nước Châu Á khác…

Đó cũng là chủ đề diễn đàn kỳ này với ý kiến của các vị khách mời:

- Ông Nguyễn Đoàn Hùng -Giám đốc điều hành Công ty Giải Pháp NEC Việt Nam - Chi nhánh TP.HCM

- Bà Lê Ngọc Hồng,Chủ tịch HĐQT - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông và Công nghệ VIEGRID

- Bà Nguyễn Thị Bích Hồng – Phó tổng giám đốc, Công ty Cổ Phần Tuyển Dụng Nhân Tài (HR2B)

- Ông Mike Asao, Trưởng đại diện văn phòng Công ty Canon Singapore tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Đoàn Hùng
Giám đốc điều hành Công ty Giải Pháp NEC Việt Nam - Chi nhánh TP.HCM

Nhà nước cần có chính sách đãi ngộ đối với những chuyên gia Việt kiều đã có nhiều thành tích trong quản lý doanh nghiệp ở nước ngoài, để giúp các doanh nghiệp trong nước phát triển, nhất là chuyển giao công nghệ và đào tạo đội ngũ kế thừa.

Là một kiều bào về thăm đất nước từ những năm 1980 và mở một công ty gia công phần mềm ở Việt Nam vào năm 1996, tôi có nhiều dịp theo dõi tình hình phát triển của đất nước mình. Theo tôi, Việt Nam đang thiếu những nhà quản lý, cấp quản lý trung gian giỏi ở một số ngành nghề đòi hỏi tay nghề cao và kiến thức chuyên sâu như chế tạo, sản xuất với công nghệ cao và cần độ chính xác cao. Riêng trong lĩnh vực công nghệ thông tin chúng tôi đang hoạt động, thì các nhà quản lý vẫn chưa đủ năng lực và kinh nghiệm để có thể đảm trách những dự án lớn. Có lẽ chúng tôi phải cần 5-7 năm nữa thì các nhà quản lý mới có đủ kinh nghiệm cần thiết.

Còn ở các lĩnh vực khác như xuất nhập khẩu, bán lẻ, cung cấp các loại dịch vụ, ngân hàng, tài chính, bảo hiểm và các ngành nghề sản xuất không đòi hỏi công nghệ cao, thì với hơn 10-15 năm kinh nghiệm trong nghề, các cấp quản lý trung gian của chúng ta có đủ khả năng để quản lý cũng như tiến lên vị trí lãnh đạo doanh nghiệp.

Tuy nhiên, gần đây do sự phát triển kinh tế tăng tốc sau thời gian hội nhập vào WTO, số lượng các công ty nước ngoài vào Việt Nam tăng rất nhanh, vì vậy gây ra tình trạng khan hiếm những nhà quản lý, cấp quản lý trung gian giỏi trong hầu hết mọi lĩnh vực, ngành nghề.

Để có đủ nguồn nhân lực chất lượng cao cung cấp cho các công ty trong và ngoài nước hiện nay, theo tôi, nhà nước cần quan tâm nhiều hơn và có chính sách đãi ngộ đối với những chuyên gia Việt kiều đã có nhiều thành tích trong quản lý doanh nghiệp ở nước ngoài, nhất là các chuyên gia này đã đến tuổi về hưu hoặc về hưu sớm nhưng vẫn còn năng lực và các quan hệ cần thiết để giúp các doanh nghiệp trong nước phát triển, nhất là chuyển giao công nghệ và đào tạo cho đội ngũ kế thừa.

Về phía doanh nghiệp, để giữ chân được các nhà quản lý giỏi, họ cần có lãnh đạo giỏi, gần gũi với nhân viên và đưa ra được một chế độ đãi ngộ tương xứng, công bằng trong tuyển dụng. Khi cần thiết, công ty chúng tôi cũng tuyển dụng những chuyên gia Việt kiều đã từng sống và làm việc nhiều năm ở nước ngoài về Việt Nam giúp chúng tôi quản lý tốt hơn và đạt được doanh thu cao hơn.
Trong giai đoạn hội nhập hiện nay, nếu các doanh nghiệp trong nước không vững vàng để tồn tại và phát triển, thì có khả năng sẽ bị các doanh nghiệp nước ngoài cạnh tranh trên phương diện tuyển dụng những nhà quản lý và quản lý cấp trung đã được tôi luyện lâu năm ở các doanh nghiệp trong nước.

Bà Lê Ngọc Hồng
Chủ tịch HĐQT - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Truyền thông và Công nghệ VIEGRID

Nguồn nhân lực chất lượng cao là tài sản, nhưng là tài sản rất di động. Tài sản này có thể từ bỏ doanh nghiệp, thậm chí có thể bị “đánh cắp” bất cứ lúc nào, nếu doanh nghiệp không có một chính sách phù hợp.

Trước khi Việt Nam gia nhập WTO thì các doanh nghiệp dường như không cần đến nguồn nhân lực chất lượng cao. Chính vì vậy họ thờ ơ với đội ngũ này. Song từ khi Việt Nam gia nhập WTO, cuộc đua tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng cao bắt đầu nóng. Để mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh, đầu tư xây dựng thương hiệu, tăng thị phần trong nước lẫn ngoài nước, các doanh nghiệp đều coi trọng việc đầu tư cho đội ngũ quản trị viên cao cấp, nhân viên chuyên nghiệp hóa. Chính vì nhu cầu đột ngột ấy dẫn đến hiện tượng cung không đủ cầu.

Hơn nữa, do chính sách đãi ngộ của một số doanh nghiệp đối với nguồn nhân lực chất lượng cao chưa tốt, nên đã dẫn đến hiện tượng “chảy máu chất xám”. Rất nhiều người tài sau khi du học đã chọn hướng ở lại nước ngoài để làm việc thay vì về nước để cống hiến.

Một nguyên nhân khác nữa là do chất lượng đào tạo của các trường đại học chưa cao. Do vậy sau khi ra trường, phần lớn lao động chỉ thiên về lý thuyết, không đáp ứng được nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp.

Bản thân chúng tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm nguồn nhân lực chất lượng cao cho công ty. Vì vậy, giải pháp được đề ra cho vấn đề này như sau:

Thứ nhất: Nguồn tìm kiếm đầu tiên chúng tôi dựa vào nhà nước, qua các lớp đào tạo của VCCI, chúng tôi đến gặp gỡ và phỏng vấn những ứng viên đạt yêu cầu.

Thứ hai: Công ty chúng tôi sẽ dành những chế độ đãi ngộ tốt nhất cho những vị trí cao, chủ chốt.

Thứ ba: Chúng tôi cũng sẽ cử các cán bộ giỏi của doanh nghiệp sang nước ngoài để được đào tạo.

Vấn đề tuyển dụng và duy trì nhân lực, đặc biệt là nhân lực chủ chốt là vấn đề sống còn đối với doanh nghiệp. Tại thời điểm hiện nay, đó là thách thức rất lớn đối với doanh nghiệp. Nguồn nhân lực chất lượng cao là tài sản, nhưng là tài sản rất di động. Tài sản này có thể từ bỏ doanh nghiệp, thậm chí có thể bị “đánh cắp” bất cứ lúc nào, nếu doanh nghiệp không có một chính sách phù hợp. Từ thách thức trên, theo tôi, doanh nghiệp phải tạo ra thương hiệu tốt trên thị trường (là điều tự hào, hãnh diện của nhân lực khi được làm việc trong doanh nghiệp đó). Kế đó là quy trình sử dụng minh bạch. Nghĩa là phải dựa trên năng lực thực sự của ứng viên để bố trí và đãi ngộ. Các doanh nghiệp cũng cần có chiến lược dài hạn về nhân lực, thể hiện qua việc phát triển nghề nghiệp cho người lao động, có chiến lược đào tạo về kỹ năng, cần phải chủ động tạo dựng nhân lực cao cấp từ chính nguồn nhân lực của mình. Về chính sách lương bổng, doanh nghiệp cố gắng làm sao có chính sách lương bổng hợp lý và cạnh tranh (ít nhất là ở vị trí chủ chốt). Cuối cùng là môi trường làm việc (làm sao để người lao động cảm thấy được tôn trọng, được tham gia vào quá trình ra quyết định của doanh nghiệp và có cơ hội dể phát triển toàn diện).

Bà Nguyễn Thị Bích Hồng – Phó tổng giám đốc, Công ty Cổ Phần Tuyển Dụng Nhân Tài (HR2B)

Đứng ở góc độ cung cấp dịch vụ nhân sự, chúng tôi cũng thường gặp vấn đề khan hiếm nhân lực quản lý chất lượng cao ở một số khách hàng.

Theo tôi, tình hình này là do thời gian qua ở Việt Nam, việc đào tạo chưa bám sát thực tế, do đó khi tuyển dụng nhân viên vào làm việc, họ chưa thích nghi được với công việc và các công ty thường phải mất thêm thời gian và chi phí để đào tạo.

Việt Nam cũng chưa có đủ các ngành được đào tạo chính quy cung cấp nhân lực cho các tập đoàn lớn nước ngoài, cụ thể như ngành nhân sự (đào tạo người tài, giữ người tài, chiến lược phát triển nhân tài).

Việt Nam là một nước trẻ, mới phát triển trong những năm gần đây, nên khi hội nhập chưa có nhiều người đủ kinh nghiệm đáp ứng theo nhu cầu của các nhà đầu tư.

Phong cách quản lý cũng là điều rất quan trọng. Các công ty trong nước muốn theo kịp các công ty nước ngoài thì cần phải chú trọng nhiều hơn đến việc lãnh đạo và quản lý công ty. Chúng tôi biết có những trường hợp các nhân tài không phải nơi nào mời họ cũng làm, mà họ chỉ muốn về làm việc cho những công ty nào có tổ chức và quản lý chuyên nghiệp.

Công ty chúng tôi là nhà cung cấp các dịch vụ nhân sự (như tư vấn, tuyển dụng nhân sự, tính lương, thang bảng lương, đánh giá mô tả công việc…). HR2B hiện có hơn 300 khách hàng. Trong đó, khách hàng thường tìm kiếm nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực: sản xuất, công nghệ thông tin (phần cứng - phần mềm), điện tử, dịch vụ vận chuyển - kho bãi - hậu cần, tài chính - ngân hàng.

Trong vòng 3 tháng mới đây, các vị trí được nhiều công ty yêu cầu chúng tôi tuyển dụng nhiều nhất là quản lý khách hàng, dịch vụ khách hàng, tài chính - kế toán, tiếp thị - truyền thông - quảng cáo, công nghệ thông tin, kỹ thuật, nhân lực cấp cao.

Với tình hình khan hiếm nguồn nhân lực cấp quản lý hiện nay, chúng tôi cũng gặp khó khăn khi tìm những nhân tài cho khách hàng, bởi cần tuyển dụng nhân tài như thế nào không chỉ ở góc độ chuyên môn mà còn phải phù hợp với môi trường làm việc của công ty.

Để cung cấp thêm nhiều nhân tài cho các công ty trong và ngoài nước hiện nay, theo tôi nhà nước cần đào tạo nhân lực chuyên ngành gắn liền với thực tế, để khi sinh viên ra trường sẽ dễ dàng thích ứng với công việc. Ngoài ra, các công ty cũng cần tạo cơ hội cho các thực tập sinh (các sinh viên năm cuối của các trường đại học) có điều kiện tiếp cận với thực tế của các doanh nghiệp.

Ông Mike Asao
Trưởng đại diện văn phòng Công ty Canon Singapore tại Việt Nam

Theo tôi, việc khan hiếm những nhà quản lý, cấp quản lý trung gian không phải là vấn đề về chất lượng mà là vấn đề kinh nghiệm. Việt Nam mở cửa thị trường cho các nhà đầu tư nước ngoài cũng chưa lâu và cũng không nhiều đội ngũ nhân sự có được phong cách, kinh nghiệm làm việc trong môi trường toàn cầu. Cá nhân tôi luôn tin rằng Việt Nam sẽ có nguồn nhân lực chất lượng cao. Tất cả những thứ họ cần là kinh nghiệm và thử thách để thay đổi trong một môi trường quốc tế mới. Điều quan trọng là các doanh nghiệp tư nhân trong nước cũng sẽ phải nỗ lực không ngừng để từng bước phát triển kinh nghiệm của mình.

Để có đủ nguồn nhân lực chất lượng cao cung cấp cho các công ty, theo tôi, điều quan trọng là nhà nước và các cơ quan chính phủ cũng phải nỗ lực không ngừng để thay đổi nhằm đáp ứng với các quy định và thông lệ quốc tế. Chính phủ là tấm gương sáng để cho các công ty tư nhân noi theo. Như thế, các công ty tư nhân sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đó để có thể thay đổi.

Công ty chúng tôi sẽ đầu tư thời gian cũng như tài chính để đào tạo nhân viên của mình làm quen với những luật chơi kinh doanh toàn cầu. Tuyển dụng nhân sự mới tốt nghiệp, những người không chịu ảnh hưởng từ lối kinh doanh cũ cũng có thể là một giải pháp tốt đối với chúng tôi.

Tôi hoàn toàn lạc quan và tin tưởng vào tương lai của đội ngũ nhân sự chất lượng cao của Việt Nam. Như đã nói ở trên, chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam đã cao; tuy nhiên, chúng ta cần thời gian để họ có thể thích nghi và tích lũy những kinh nghiệm quý báu. Song, điều này cũng chỉ diễn ra trong một sớm một chiều mà thôi.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang