Sắc đẹp qua thời gian

Từ sắc đẹp huyền thoại đầy mê hoặc của Cleopatra hay Nefertiti tới vẻ đẹp vừa thánh thiện vừa trần tục của những nàng thơ lãng mạn thời La Mã hay sự quyến rũ đầy gợi cảm đến cháy bỏng của Marilyn Monroe… Đó là cả một hành trình mê mải kiếm tìm cái đẹp mà con người đã, đang và sẽ mãi không ngừng dấn thân. Và góp mặt trong hành trình ấy không thể không kể đến thế giới mỹ phẩm đầy màu sắc và ma thuật...

Thế giới mỹ phẩm mê hoặc lòng người qua nguồn gốc xa xưa và sự trường tồn cùng thời gian của nó. Thực vậy, mỹ phẩm không bao giờ lỗi thời nó tồn tại hàng thập kỉ, đáp ứng nhu cầu không ngừng biến đổi và song hành cùng môi trường kinh tế - xã hội của thị trường. Con người luôn đặc biệt chú tâm tới diện mạo bên ngoài và vẻ thanh lịch của mình khi sống trong một xã hội mang tính cộng đồng, nơi cuộc sống thư thái, thoải mái là một nhân tố giúp họ sống hoà đồng cùng xã hội... Chúng ta thường được đọc và nghe nói rằng “một tinh thần lành mạnh trong một cơ thể lành mạnh” giúp mỗi người dễ dàng hiểu được chính bản thân mình, và điều này cũng đã được Maslow xếp vào hàng nhu cầu cuối cùng của con người.

Kinh thánh cũng đã nhắc tới những thói quen trang điểm đầu tiên cùng các loại thuốc màu có từ cách đây 10 ngàn năm. Các nghiên cứu khảo cổ cho phép xác định được niên đại của nhiều vật dụng trang điểm như các loại bình, lọ đựng những sản phẩm làm đẹp ra đời từ 5000 năm trước Công nguyên.

Cleopatra, Nefertiti - những vẻ đẹp vĩnh cửu và huyền bí

Nữ hoàng Cleopatra

Những sản phẩm làm đẹp cổ xưa nhất đã được tìm thấy trong các khu mộ phần ở Ai Cập, chúng ra đời từ Đế chế thứ nhất (khoảng năm 3100 - 2907 trước Công nguyên). Vào thời kỳ này, phụ nữ Ai Cập thường sử dụng những chiếc bình đựng thuốc bôi dẻo có hương thơm được chiết xuất từ dầu thực vật, cây cọ, ô liu hay các loại quả trộn lẫn với cỏ thơm để bảo vệ làn da tránh lão hoá và mất nước do ảnh hường từ ánh nắng mặt trời. Tiếp sau đó, họ bắt đầu quan tâm tới việc làm đẹp cho khuôn mặt và cơ thể. Ban đầu, việc này chỉ dành riêng cho các thầy tế trong những nghi thức tang lễ nhằm tạo vẻ huyền bí. Làn da được phủ một lớp bột đất màu ánh vàng, gò má tô đỏ, các đường gân phần thân trên cùng thái dương được tô màu xanh lam, mắt luôn kẻ phấn màu giống như trong các hình ảnh thường thấy về thầy tế thời Ai Cập cổ. Trên mi mắt dưới là lớp phấn màu lục đậm và với mi mắt trên là một lớp phấn đánh lông mày được chế tạo từ đá antimon và bồ hóng.

Phấn đánh lông mày có tác dụng bảo vệ lông mày trước tác động của gió và cát. Người xưa thường dùng phấn này vẽ một đường dài và rộng quanh mắt, rồi tô đậm phần lông mày. Trong thành phần của loại phấn đó còn có những loài cây thuốc giúp ngăn ngừa bệnh viêm mắt.

Nữ hoàng Nefertiti

Màu sắc được sử dụng phổ biến nhất là màu lục trầm của Moszimit, một loại đá vụn lấy từ Syria. Màu lam ngọc, màu đất sét hay màu tím hoà lẫn cùng oxit đồng hoặc oxit sắt tạo nên những sắc thái mới rất được ưa chuộng.

Nữ hoàng Cleopatra huyền thoại thường thích dùng màu xanh nước biển để tô điểm cho mi mắt trên và màu xanh lục được dành cho mi mắt dưới. Lông mi thì được chuốt một lớp bột trộn giữa phấn đánh lông mày với mỡ đặc.

Người đẹp Hélène và các vị thần đỉnh Olympe . ..

Tại đất nước Hy Lạp thời kỳ sơ khai, đặc biệt ở hai thành phố Athènes và Sparte, phụ nữ bị cấm trang điểm và đó là việc chỉ dành riêng cho những cô gái lầu xanh. Cái đẹp ở thời kỳ này trước hết là sự hài hoà giữa các chỉ số cơ thể với thân hình lý tưởng . . . Vào thế kỷ thứ XII và thứ VII trước Công Nguyên, người ta lại chú trọng tới sự sạch sẽ. Theo Hippocrate, mọi người đều phải tập thể dục đều đặn và tắm rửa thường xuyên (bằng dầu ô liu, dầu quả hạnh hoặc dầu vừng). Họ gội đầu, chải răng và thoa lên người những thứ thuốc bột dẻo có mùi thơm.

Tình yêu của Helene và Paris (1805), Jacques-Louis David (1748-1825), Sơn dầu

Mái tóc có thể mang màu vàng hay hung đỏ nhưng gương mặt sáng vẫn là điều luôn được giữ gìn. Cho tới thế kỷ III trước Công nguyên thì con người hầu như không trang điểm hoặc trang điểm rất ít, ngoại trừ đôi lông mày buộc phải có hình cánh cung và nằm gần nhau.Và rồi cùng với thời gian, các loại nước hoa và phấn trang điểm lần lượt ra đời và được nhập khẩu từ Ai Cập hoặc châu Á. Nàng Aspasie, người yêu của Périclès, một người phụ nữ nổi tiếng vì trí tuệ và sắc đẹp của mình đã viết hai cuốn sách về nghệ thuật đánh phấn. Ở thời đó, người ta thường sử dụng bột chì màu trắng làm sáng da mặt. Tuy nhiên Galien sau đó đã đưa ra những cảnh báo về các tác hại gây độc của loại phấn này.

Đến thế kỷ thứ II, người ta dùng phấn màu hoặc bồ hóng để nhuộm đen và dùng rễ của cây rễ đỏ hoặc giã quả dâu tằm ra làm phấn hồng đánh má.

Phụ nữ La Mã với nghệ thuật trang điểm . . .

Vào thời kỳ đầu của đế chế La Mã, các quý tộc thành Rome thường có thói quen làm đẹp hàng giờ liền. Họ trang điểm và tắm gội một cách tỉ mỉ, kỹ càng và thường dành một khoảng thời gian dài mỗi sáng cho việc tắm rửa, làm tóc và trang điểm. Thế kỷ thứ IV trước Công nguyên, tác giả Ovide đã cho ra đời một cuốn sách nói về các quy tắc làm đẹp mang tên “Mỹ phẩm” trong đó ông đưa ra rất nhiều lời khuyên cùng các “công thức” làm đẹp. “Đừng để người bạn yêu bắt gặp bạn với các hộp trang điểm lỉnh kỉnh trên bàn: nghệ thuật chỉ làm đẹp khi nó không lộ ra”.

Vào thời kỳ này, những gương mặt vô cảm, chứa chất dấu ấn của sự nhẫn nhục, của đức tin thể hiện cho những lời răn dạy vỡ lòng tin vào Chúa. Người ta cho rằng mỹ phẩm là thứ ma quỷ Nó được coi như một thứ mẹo nhằm che đậy vẻ xấu xa và mùi hôi thối thực sự của cơ thể và tâm hồn. Nó dẫn đường tới sự dâm đãng và trụy lạc, xoá tan đi nét quyến rũ của con người. Khi đó chỉ có duy nhất một màu sắc được chấp nhận, đó là “màu đỏ của sự e lệ, thẹn thùng”. Người đẹp làm thổn thức trái tim các chàng hiệp sĩ phải có làn da trắng như hoa ly, như sữa hay cây đào gai. Nàng phải trẻ trung với gương mặt mịn màng, vầng trán cao và mái tóc dài vàng óng. Ở thời đó, nữ quý tộc thường dùng các loại thuốc bôi dẻo được làm từ tro nhím, máu dơi, hợp chất hoá học sunfua asenic, vôi sống, thuốc sắc từ thằn lằn xanh trong dầu hồ đào hoặc lưu huỳnh để nhuộm vàng tóc. Tất cả đều được chế biến trong một chiếc vạc thần kỳ!

Thời Phục Hưng Ý với vẻ đẹp theo kiểu Boticelli (hoạ sĩ Ý - tác giả bức tranh “Sự ra đời của thần Vệ nữ”)

Sự ra đời của thần Vệ nữ (1482), Alessandro Botticelli (1444-1510), Sơn dầu

Vẻ đẹp vừa trần tục vừa thánh thiện: đó chính là Vénus. Vẻ đẹp này được nhắc đến ở những người phụ nữ có vầng trán láng mịn, mái tóc óng vàng, được bện lại và gắn những viên đá quý cùng ngọc trai. Đó phải là một người phụ nữ vừa xinh đẹp vừa quyến rũ... với làn da trắng muốt, làn môi, đôi má và móng tay đỏ hồng cùng mái tóc màu vàng rực. Để có mái tóc vàng nổi tiếng thành Venise đó, người phụ nữ cần quết lên tóc hỗn hợp nghệ tây và chanh, sau đó đội chiếc mũ không chỏm và quấn quanh người một chiếc khăn trùm rồi ngồi phơi nắng. Tuy nhiên, các quy tắc làm đẹp ở thời kỳ này cũng nguy hiểm không kém gì thời Trung đại bởi muốn làm trắng da. Người phụ nữ phải dùng đến thuốc chì trắng và thuỷ ngân, là những dung dịch rất độc hại khiến da dần bị ăn mòn.

Cải cách và phi cải cách

Một lần nữa vẻ e lệ ở người phụ nữ lại lên ngôi. Ngược lại, sự điệu đà chải chuốt không được xã hội đánh giá cao. Khi đó, cái đẹp đi đôi với sự uy nghiêm. Mọi màu sắc đều biến mất, thay vào đó là sự thống trị của màu đen. Riêng chỉ có ngọc trai và đăng ten là được phép sử dụng. Nhưng một số phụ nữ không muốn chấp nhận điều này, họ phản ứng bằng cách nhóm họp lại với nhau và thường xuyên tổ chức nhiều buổi trao đổi, giao lưu. Là những phụ nữ chải chuốt, phóng túng và độc lập, họ lên tiếng bảo vệ cho sự tự do về tinh thần. Cuối thế kỷ XVII được đánh dấu bởi trào lưu bện tóc cao và gắn nốt ruồi giả bên khoé miệng. Thời kỳ của những quán rượu ra đời cũng là lúc những người phụ nữ lạm dụng phấn một cách đáng sợ. Phấn trắng và đỏ khiến khuôn mặt trở nên nặng nề và làm xấu đi vẻ đẹp tự nhiên của phụ nữ đến mức nhà thơ Boileau phải khuyên nhủ các ông chồng chờ vợ mình đến đêm khi họ “trải phấn màu trên chiếc mũ bà xơ và trong bốn chiếc khăn tay của sắc đẹp bị vấy bẩn, rồi gửi đến người thợ giặt, và màu hồng, màu trắng”. Các sản phẩm thường được sử dụng là bột chì trắng, thuỷ ngân và son môi nổi tiếng của Tây Ban Nha mặc dù chúng vẫn là những sản phẩm độc hại.

Thế kỷ XVIII ở triều đình Louis XIV

Chân dung quý bà Reescamier (1805), Francois Pascal Simon Gérard (1770-1837), Sơn dầu

Các gam màu đỏ là màu sắc điển hình xuất hiện trên mọi khuôn mặt. Ngày cũng như đêm, phụ nữ đều đánh phấn (thậm chí cả lúc ngủ). Vẻ tự nhiên biến mất thay vào đó là son môi và chỉ có son môi mới được con người sử dụng và ưa chuộng. Phụ nữ ở thời kỳ này sử dụng son môi nhiều đến nỗi người ta đã phải nghĩ đến việc đặt ra một loại thuế mới đánh vào sản phẩm này. Các kiểu tóc ở thời kỳ này được xem là những kiệt tác thực sự được tô điểm bởi vô số phụ trang, đây cũng là nguồn cảm hứng tạo nên các xu hướng thời trang cao cấp hiện thời. May mắn là đến cuối thế kỉ XVIII vẻ đẹp đơn giản, tự nhiên đã quay trở lại. Không còn trang điềm nhiều như trước, phụ nữ lúc này thường xuất hiện với gương mặt mịn màng, làn da trắng ngà, tươi tắn cùng đôi môi mềm mại. Mặc dù vẫn được uốn xoăn và phủ phấn nhưng mái tóc của họ đã trở về với kiểu dáng “làm rối” tự nhiên. Điều này cũng đặt dấu chấm hết cho thời kỳ của những kiểu tóc được bện cao một cách đồ sộ. Việc làm đẹp cơ thể sau một thời gian dài bị lãng quên nay đã quay trở lại với tầng lớp thượng lưu chủ yếu nhờ vào sự ra đời của nhiều loại mỹ phẩm mới cùng các sản phẩm làm thơm. Và Madame Récamier chính là biểu tượng tuyệt vời cho vẻ đẹp của thời kỳ này.

Những nàng thơ lãng mạn

Làn da trắng nuột nà, mái tóc đen nhánh, ánh nhìn u hoài, viền mát phớt xanh và một thân hình mảnh dẻ, thắt đáy lưng ong chính là những gì hiện thân cho "vẻ đẹp u sầu"và dáng hình buồn bã. Để gương mặt thêm phần u tối, phụ nữ xoa nước nghệ tây lên mặt và tô viền mắt bằng mực màu xanh lam khiến viền mắt trông xanh hơn đồng thời tạo ánh nhìn màu nâu xám. Thế kỷ XIX được coi là thời kỳ phụ nữ hạn chế trang điểm nhất, ngoại trừ việc sử dụng phấn trắng và (đặc biệt phục vụ cho tầng lớp quý tộc) một chút son môi. Việc trang điểm chủ yếu chỉ dành cho các nữ diễn viên trên sân khấu và gái lầu xanh. Ở thời này, phụ nữ coi trọng việc giữ gìn vệ sinh thân thể ; vì thế đã có nhiều tác phẩm viết về việc chăm sóc khuôn mặt và cơ thể liên tiếp ra đời. Nước là thứ được sử dụng để làm đẹp thay cho mỹ phẩm, cùng với đó là xu hướng khuyến khích một vẻ đẹp trong trắng và tự nhiên.

Và thế kỷ XX. . .

Turquoise Marilyn (1962), Andy Warhol (1928-1987)

May mắn thay, các nghiên cứu tiến bộ của ngành mỹ phẩm học đã cho ra đời những sản phẩm làm đẹp giúp con người ngày nay có thể yên tâm trang điểm và chăm chút cho bản thân mà không phải lo lắng về các nguy cơ có thể xảy ra. Việc trang điểm trở nên điều độ và tinh tế hơn giúp gương mặt trắng sáng. Mục đích của trang điểm là giúp người phụ nữ trở nên hoàn hảo, yên tâm với vẻ ngoài và có sức hấp dẫn hơn. Cho tới thế kỷ XXI, khi các xu hướng thời trang không ngừng vận động, biến đổi thì những sản phẩm làm đẹp cũng ngày càng xuất hiện phong phú hơn giúp người sử dụng chăm sóc da mặt và bảo vệ làn da khỏi những tác động của thời gian.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Ý kiến của bạn:

  Về đầu trang