Sách thường thức kinh tế học

Các vấn đề kinh tế luôn là mối quan tâm hàng đầu của doanh nhân, đặc biệt trong thời kỳ hội nhập như hiện nay. Việc trang bị đầy đủ các kiến thức cơ bản về kinh tế học, cũng như một tư duy kinh tế sáng suốt và nhạy bén là điều cần thiết đối với bất kỳ doanh nhân nào.

Sách giáo trình, hay các sách nghiên cứu về kinh tế học thường là các khái niệm khó hiểu, khô khan cùng dãy công thức toán học đầy bí hiểm gây khó khăn cho việc tiếp cận.

Sách thường thức kinh tế học khiến học thuyết, nguyên lý, tư tưởng… về kinh tế trở nên cuốn hút và dễ tiếp cận thông qua những câu chuyện cụ thể, những ví dụ điển hình... Qua đó, doanh nhân sẽ trang bị hệ thống kiến thức đầy đủ và có được cái nhìn tổng thể, sâu sắc về các vấn đề kinh tế.

Sách thường thức kinh tế học là sách đề cập đến các kiến thức cơ bản về kinh tế học, như quan hệ sản xuất, các quy luật chi phối quá trình tổ chức sản xuất, phân phối, trao đổi của cải vật chất trong các chế độ xã hội.

Bằng những câu chuyện cụ thể, những ví dụ kinh tế điển hình, các tác giả đã làm nổi bật những tư tưởng, học thuyết, nguyên lý, những luận điểm cơ bản của kinh tế học (chẳng hạn như "Ý tưởng mới từ các bậc kinh tế gia tiền bối", "Hiểu kinh tế qua một bài học", "Khi nhà kinh tế nằm vùng"). Hay bằng lối kể hài hước, dí dỏm gây sự tò mò, tác giả đã dẫn dắt người đọc tìm đến câu trả lời cho các câu hỏi hoặc các vấn đề kinh tế ẩn sâu mà ít người tự đặt ra (như trong "Kinh tế học hài hước", "Đô la hay lá nho?").

Tác giả loại sách này thường là những kinh tế gia, hoặc những người am hiểu sâu sắc về các vấn đề kinh tế. Sách dành cho bất cứ đối tượng nào quan tâm đến vấn đề của kinh tế học, nhằm cung cấp những kiến thức về kinh tế.

Đặc biệt đối với doanh nhân, sách không chỉ trang bị về cách tư duy và xử lý các vấn đề kinh tế một cách linh hoạt, mà còn mang lại những góc nhìn sâu sắc, đa chiều về các vấn đề kinh tế học mà ít người nhìn ra. Qua đó, doanh nhân có thể lý giải các hiện tượng kinh tế, và đưa ra các quyết sách tối ưu nhất cho doanh nghiệp của mình.

Xin giới thiệu với bạn đọc một số cuốn sách thường thức kinh tế học sau đây:

1. Ý tưởng mới từ các kinh tế gia tiền bối, Todd G. Buchholz.
2. Kinh tế học hài hước, Steven D.Levitt và Stephen J.Dubner.
3. Đô la hay lá nho, Charles Wheelan.
4. Hiểu kinh tế qua một bài học, Henry Hazlitt.
5. Khi nhà kinh tế học nằm vùng, Tim Harford.

"Ý tưởng mới từ các kinh tế gia tiền bối" của Todd G. Buchholz là sự giới thiệu thông minh, sống động về những tư tưởng kinh tế then chốt thông qua câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp của các nhà kinh tế vĩ đại. Thay vì những mô hình hình thức và những biểu đồ phức tạp của kinh tế học, tác giả đã đưa ra những giải thích rõ ràng, không mang tính kỹ thuật và những ví dụ phù hợp với thời đại.

Các nhà kinh tế học: Adam Smith, David Ricardo, John Stuart Mill, Alfred Marshall, Keynes từ 2 thế kỷ trước... đã nghiên cứu và thảo luận các vấn đề chính sách kinh tế thời nay như: chính sách thương mại, lạm phát, vai trò của chính phủ, xóa đói giảm nghèo và những biện pháp tăng trưởng kinh tế. Họ đã nghiên cứu sự vận hành của nền kinh tế nhằm tạo ra những chính sách kinh tế tốt hơn.

• Adam Smith cho rằng sự can thiệp của chính phủ vào nền kinh tế về cơ bản là có hại và lợi ích của công chúng được đảm bảo tốt nhất nhờ cạnh tranh giữa những người mua và người bán riêng lẻ.

• Thomas Robert Malthus đưa ra học thuyết về dân số: dân số quá đông sẽ tạo ra một tương lai không phải là tương lai của một sự sung sướng, đam mê, mà là tương lai của những đoạn tuyệt xã hội và suy tàn.

• David Ricardo kêu gọi sự tự do trong thương mại: thương mại tự do là có thể đối với những gia đình tiêu dùng nhiều hàng hóa hơn bất chấp việc những đối tác buôn bán tiến bộ hơn hay kém hơn mình về kinh tế.

• Alfred Marshall đã áp dụng một cách rõ ràng và toàn diện nhất phân tích cận biên; sáng lập ra truyền thống cận biên thống trị trong kinh tế học vi mô ngày nay.

• Học thuyết Keynes với hai mệnh đề cơ bản:(1) kinh tế tư nhân có thể không đạt được mức đủ công ăn việc làm; (2) chi tiêu chính phủ có thể giúp nền kinh tế bù đắp sự thiếu hụt này.

• James M. Buchannan với trường phái kinh tế học "Lựa chọn Công": phủ nhận lý thuyết tài chính công chính thống và cho rằng chính trị là một ngành kinh doanh.

"Kinh tế học hài hước" có tên tiếng Anh là Freakonomics, của tác giả Steven D.Levitt và Stephen J.Dubner. Bằng cách kể những câu chuyện hấp dẫn và vui vẻ, Levitt và Dubner đã lột bỏ vẻ bề ngoài của cuộc sống hiện đại, giúp người đọc thấy được những khía cạnh bất ngờ còn ẩn khuất của mọi hiện tượng xã hội từ quan điểm kinh tế học.

Với cách nhìn hài hước và lối kể chuyện sinh động, Levitt và đồng tác giả Stephen J. Dubner đã đưa ra các câu hỏi và trả lời thông qua một loạt các câu chuyện đơn giản như: Những hoạt động ngầm của một băng đảng, Sự thật về các đại lý bất động sản, Câu chuyện khó tin về tài chính cho chiến dịch vận động bầu cử ở Mỹ đến Câu chuyện về giáo viên phổ thông gian lận hay Những bí mật của đảng 3K,... Những câu chuyện này trả lời cho những câu hỏi tưởng chừng ít ai đặt ra như: Giáo viên phổ thông và đô vật Sumô có những điểm nào chung? Đảng Klu Klux Klan - giống những người môi giới bất động sản như thế nào? Tại sao những tên buôn ma túy vẫn sống cùng mẹ? Tất cả tội phạm biến đi đâu? Điều gì làm nên bậc cha mẹ tuyệt vời? Hay tên của những đứa con có quan trọng không?...

Trong "Kinh tế học hài hước", Levitt và đồng tác giả Stephen J. Dubner đã cho thấy gốc rễ của kinh tế học là nghiên cứu về các động cơ, cách mọi người muốn có được những thứ họ muốn, hoặc cần, đặc biệt khi những người khác cũng muốn có được những thứ tương tự. Qua cuốn sách, người đọc có thể xác định lại thế giới quan của mình từ các ý tưởng được phát biểu trong sách như sau:

• Động cơ là hòn đá tảng của cuộc sống hiện đại. Mặt tối của động cơ là sự gian lận.

• Nhận thức thông thường thường là sai. Nhận thức thông thường thường là sự kết hợp giữa những điều bịa đặt, tính vị kỷ, lợi ích vật chất và rất khó chứng minh là đúng.

• Không có gì mạnh hơn thông tin, đặc biệt là thông tin bị lạm dụng.

• Những sự việc có ảnh hưởng lớn lao thường có nguồn gốc sâu xa, tinh tế. Ví dụ như: những thông tin chân thực về tội phạm đã dược tìm ra từ những điều hư cấu.

• Thế giới phức tạp sẽ trở nên đơn giản hơn nếu ta biết rõ phải đo lường cái gì và đo lường như thế nào. Bằng cách xem xét dữ kiện, bạn sẽ giải được những câu đố mà những lúc khác có vẻ không có lời giải.

Với tên tiếng Anh là "Naked Economics", của tác giả Charles Wheelan, cuốn sách có tên đầy đủ tiếng Việt là "Đô la hay lá nho? - Lột trần cô nàng kinh tế học". "Đô la hay lá nho?" là cuốn sách bàn về các nguyên lý cơ bản của kinh tế học, cụ thể hơn là các nguyên lý về nền kinh tế thị trường.

'Đô la hay lá nho?" trang bị cho người đọc những kiến thức cực kỳ nền tảng về kinh tế học. Cuốn sách không “hù dọa” độc giả với những khái niệm xa lạ, khô khan, khó nhớ hay những phương trình, thuật ngữ chuyên ngành khó hiểu. Thay vào đó là lối viết nhẹ nhàng, mổ xẻ các sự kiện, biến cố hay các vấn đề kinh tế cụ thể theo một cách đơn giản và dễ hiểu (ví dụ như: Tại sao một con tê giác đen có thể bảo vệ khuôn mặt nếu bị cắt sừng?, Quân đội may mắn có được cái tua vít trị giá 500 đô la, McDonald’s không làm ra những chiếc bánh hamburger ngon hơn, Tại sao Bill Gates lại giàu hơn bạn? Kinh tế học nói gì về cách làm giàu nhanh chóng?, Những điều kinh tế học cho ta biết về chính trị, Nền kinh tế của tôi có lớn mạnh hơn nền kinh tế của anh không? Tại sao đồng đô la trong túi bạn không gống một tờ giấy bạc thông thường, tin tốt lành về các nhà máy vắt kiệt sức lao động ở châu Á, và Sự giàu có và nghèo đối của các quốc gia,…).

Trong cuốn sách này, tác giả đã phân tích những lợi ích của thị trường tự do (làm cho cuộc sống của chúng ta tốt hơn) và chỉ ra tại sao nền kinh tế chịu sự kiểm soát tập trung từ chính phủ không thể làm tăng mức sống của người dân. Chính phủ có vai trò chính yếu trong việc tạo ra khung hành lang pháp lý giúp thị trường vận hành và cung cấp hàng hóa công. Đồng thời, chính phủ cũng có vai trò trong việc giải quyết những tình huống khi thị trường tư nhân không thể tạo ra những hàng hóa đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Ngoài ra, cuốn sách còn bàn tới một số vấn đề như kinh tế học thông tin, vốn con người và năng suất lao động, các thị trường tài chính, sức mạnh của lợi ích có tổ chức, thương mại và toàn cầu hóa, kinh tế và phát triển,…

Qua cách tiếp cận của Wheelan, các nguyên lý, nguyên tắc khô khan của kinh tế học thoát khỏi lớp vỏ khái niệm trừu tượng để hóa thân thành những vấn đề của chính đời sống thực tiễn. Đô la hay lá nho? được coi là sách kinh tế học không phải dành cho kẻ ngốc mà là cho những người thông minh chưa bao giờ nghiên cứu kinh tế học hoặc chỉ biết mông lung về nó.

"Hiểu kinh tế qua một bài học" (Economics in one lesson) của Henry Hazlitt nhấn mạnh các nguyên lý cơ bản của nền kinh tế thị trường và hậu quả của việc không tuân theo các nguyên lý này.

Thông qua việc mổ xẻ các sai lầm, đặc biệt là các sai lầm chủ đạo về kinh tế học, tác giả giúp chúng ta hiểu kinh tế thông qua bài học: "Kinh tế học bao gồm việc xem xét không chỉ những tác động ngắn hạn mà cả những tác động dài hạn của bất kỳ một chính sách hay biện pháp kinh tế nào; nó bao gồm việc dõi theo những tác động của chính sách đó không chỉ đối với một nhóm lợi ích nhất định mà với tất cả các nhóm trong xã hội".

Với những phân tích, lý giải và lập luận logic, dễ hiểu từ các ví dụ của nền kinh tế Mỹ (công trình công cộng gây ra gánh nặng thuế khóa, tín dụng làm chệch hướng sản xuất... ), Hazlitt đã vạch trần những ngụy biện được che dấu một cách chặt chẽ dưới những luận điểm kinh tế tưởng chừng như rất đúng đắn và hợp lý. Qua đó, Hazlitt chỉ ra sự can thiệp của chính phủ vào thị trường chứa đựng một ngụy biện ít ai có thể ngờ, gây ra những tổn hại kinh tế, nhất là khi nó vi phạm các nguyên lý kinh tế tự do của thị trường như việc ném vỡ cửa kính đem lại lợi ích cho xã hội.

Qua cuốn sách, doanh nhân sẽ nhận ra sự khác biệt giữa kinh tế học tốt và kinh tế học tồi, nhưng trên hết là củng cố niềm tin vào những nguyên lý cơ bản của nền kinh tế thị trường. Với các ví dụ cụ thể, doanh nhân sẽ nhận ra các ngụ ý mang tính tất yếu của kinh tế học. Những ngụ ý kinh tế không đơn thuần chỉ là nắm bắt các thông tin thực tế, chính yếu về vấn đề, mà quan trọng hơn là các cách suy luận hợp lệ từ các thông tin này. Đây là cách giúp doanh nhân nắm bắt được sức mạnh kỳ diệu, dường như là vô hình của thị trường.

"Khi nhà kinh tế học nằm vùng" (Undercover Economist) của Tim Harford chỉ cho bạn thấy cách những nhà kinh tế học nhìn nhận thế giới. Qua đó, bạn có thể ngầm trở thành một nhà kinh tế, hay có thể nhìn các hiện tượng muôn hình vạn trạng quanh mình dưới nhãn quan của kinh tế học.

Harford đã vận dụng hệ thống khái niệm về kinh tế như nguồn lực kham hiếm, sức mạnh thị trường, tính hiệu quả, lừa giá, thất bại thị trường, thị trường chứng khoán, lý thuyết trò chơi, tăng trưởng kinh tế, thương mại quôc tế, toàn cầu hóa... để đưa ra ánh sáng những thủ đoạn mà các lực lượng kinh tế dùng để định đoạt cuộc sống hàng ngày của chúng ta.

Thông qua những quan sát tinh tế, Harford tiết lộ lý do tại sao các điều luật môi trường lại mang lại lợi ích cho các chủ đất; tại sao một số ngành công nghiệp có thể thu về lợi nhuận cao mà không cần có những tiểu xảo, tại sao khoảng cách giữa các nước giàu và nghèo lại lớn đến vậy, tại sao chúng ta lại không thể mua được một chiếc xe hơi cũ tươm tất... và làm cách nào để đánh lừa được hãng cà phê Starbucks.

Với lối viết lập luận đầy thuyết phục, ngôn từ cuốn hút và tự nhiên, Harford đã làm cho những quy luật ngầm ẩn của kinh tế vốn khó hiểu và nhàm chán, trở nên hoàn toàn dễ tiếp cận.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang