Kinh tế thế giới lâm vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất từ những năm 1930. Truyền thông đặc biệt là báo chí thi nhau viết về khủng hoảng, sách cũng không phải là ngoại lệ. Có một danh sách dài những cuốn sách đáng đọc thuộc chủ đề này nhưng chúng tôi chỉ xin giới thiệu ở đây những cuốn sách tiêu biểu nhất.
Tìm hiểu các cuộc khủng hoảng kinh tế lớn trong lịch sử
Cuốn sách đầu tiên phải kể đến trong danh sách này là Lords of Finance: The Bankers Who Broke the World của Liaquat Ahamed. Đứng từ góc nhìn của những người đứng đầu ngân hàng trung ương của bốn cường quốc thời đó (Montagu Norman của Ngân hàng Anh quốc, Benjamin Strong của Cục Dữ trữ Liên bang Mỹ, Emile Moreau của Ngân hàng Pháp quốc và Hjalmar Schacht của Ngân hàng Đức quốc), Lords of Finance đã kể lại một cách chân thực và sống động toàn bộ quá trình thế giới rơi vào và chìm trong Đại Suy thoái.
 Là câu chuyện đậm chất sử kinh tế đan xen giữa tham vọng cá nhân và mưu đồ chính trị, cuốn sách đã vén bức màn về một thời kỳ mà đến nay vẫn còn nhiều dấm hỏi chấm. Nhưng quan trọng hơn cả là bài học năm xưa đến nay vẫn còn nguyên giá trị: những sự kiện xảy ra ở góc khuất của hoạt động tài chính có tác động thật sự sâu sắc đến chính trị, trật tự xã hội và hoà bình trên thế giới. Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai đầy máu và nước mắt do Đại Suy thoái đưa đến là tấm gương tày liếp.
Cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay đã khiến không ít nhà kinh tế ngạc nhiên và bàng hoàng. Nếu cuốn sách The Ascent of Money: A Financial History of the World của Niall Ferguson đến với các nhà kinh tế sớm hơn, mọi chuyện có thể đã khác.
Được đánh giá là cuốn sách vỡ lòng cho những “tay mơ” về kinh tế, The Ascent of Money kể lại một cách đơn giản và dễ hiểu nhất sự ra đời của trái phiếu (bắt nguồn từ việc một đất nước thuộc đế chế La Mã cần tiền chi trả cho chiến tranh) và thị trường cổ phiếu (do người Hà Lan tạo ra đầu thế kỷ XVII).
Tài chính, như Ferguson chỉ ra, vừa là ngọn nguồn của sự tiến bộ (đưa tiết kiệm vào đầu tư sinh lợi), vừa là mầm mống của sự bất ổn định. Kể từ khi “bong bóng” South Sea và “bong bóng” Mississippi nổ ra ở Anh và Pháp đầu thế kỷ XVIII, sự hoang mang tài chính, sự tăng đột biến trong hoạt động rút tiền gửi và sự sụp đổ của thị trường bắt đầu trở thành sự kiện thường xuyên của nền kinh tế.
Cũng nằm trong dòng sử kinh tế không thể không nhắc đến The Great Crash 1929 (Tên tiếng Việt: Ác mộng đại khủng hoảng, Alpha Books & NXB Trí Thức phát hành) của John Kenneth Galbraith và The Return of Depression Economics and the Crisis 2008 (Tên tiếng Việt: Sự trở lại của kinh tế học suy thoái và cuộc khủng hoảng 2008, DTBooks & NXB Trẻ phát hành) của Paul Krugman. Bằng ngòi bút sắc sảo, Galbraith đã kể lại thành công một trong những biến cố lớn nhất, có ảnh hưởng sâu sắc nhất đến nhân loại trong thế kỷ XX. The Great Crash 1929 sẽ giúp bạn đọc hình dung một cách đầy đủ nhất về toàn bộ tiến trình diễn ra biến cố này.
Không tập trung vào một cuộc khủng hoảng đơn lẻ như The Great Crash 1929, The Return of Depression Economics and the Crisis 2008 của nhà kinh tế đoạt giải Nobel Paul Krugman lại đưa đến cho bạn đọc cái nhìn tổng quan sáng tỏ về các cuộc khủng hoảng có ảnh hưởng lớn trong những năm gần đây. Đó là cuộc khủng hoảng nợ ở Mỹ La tinh trong những năm 1980, một thập kỷ đình trệ của kinh tế Nhật Bản trong những năm 1990, cuộc khủng hoảng tài chính tiền tệ ở châu Á năm 1997-1998 và cuộc khủng hoảng hiện nay.
Đại phẫu khủng hoảng kinh tế hiện nay
Nếu bạn muốn hiểu cặn kẽ hơn về cuộc khủng hoảng đang làm mưa, làm gió trên thế giới, The Trillion Dollar Meltdown: Easy Money, High Rollers and the Great Credit Cash của Charles R. Morris có lẽ là cuốn sách thích hợp hơn cả. Là cây bút có trên dưới 10 cuốn sách viết về kinh doanh và tài chính, Morris là một trong những người đầu tiên nhận ra chính sự nở rộ của hoạt động thế chấp nhập nhằng là đòn kích, châm ngòi cuộc khủng hoảng.
Trong những cuốn sách viết về khủng hoảng hiện nay, có một phần không nhỏ tập trung phân tích ảnh hưởng của bong bóng bất động sản đối với cơn sóng gió mà thế giới đang phải chống chịu. Điển hình trong những cuốn sách thuộc dòng này là Financial Shock: Global Panic and Government Bailouts của Mark Zandi và The Housing Boom and Bust của Thomas Sowell.
Với cách viết xúc tích và dễ hiểu, Zandi đã đưa ra những thông tin hết sức thú vị về nỗi ám ảnh của người dân Mỹ đối với quyền sở hữu nhà đất. Nếu như người Nhật chỉ tiêu xài 1/7 thu nhập cho nhà ở thì tỉ lệ này ở Mỹ là 1/3. Sự ám ảnh thái quá đã khiến Mỹ tiêu dùng nhiều hơn vào bất động sản và là nguyên nhân trực tiếp khiến thị trường địa ốc bùng nổ. Nhưng kẻ tội đồ lớn nhất đẩy cơn cuồng loạn này lên đến đỉnh điểm phải là chính sách tín dụng lỏng lẻo do Alan Greenspan làm “chủ xị”.
Nếu như Financial Shock chỉ dành một phần để nói về sự sụp đổ của thị trường bất động sản thì The Housing Boom and Bust có thể coi là cuộc đại phẫu toàn bộ những ngóc ngách sâu kín nhất của thị trường ấy. Chính sách tài chính “sáng tạo” - thế chấp nhà ở và thậm chí cả chiêu bài sáng tạo không kém – marketing cho các loại giấy bảo đảm liên quan đến tài sản thế chấp của Mỹ ở khắp các nước trên thế giới là một phần quan trọng trong lâu đài cát tài chính.
 Mưu đồ chính trị ẩn sau những chính sách này lại là một câu chuyện khác về những lầm lẫn đến kỳ lạ của các “ông lớn” điều khiển thị trường. Không có bất kỳ lời chỉ trích nào đối với những chính trị gia có liên quan, về tình trạng nguy hiểm tài chính mà họ gây ra và cả sự điên cuồng mà họ tạo ra sau này để trốn tránh trách nhiệm khi lâu đài cát tài chính sụp đổ. Mặc dù chỉ là cái nhìn một phía, nhưng câu chuyện của Sowell xứng đáng là câu chuyện đầy đủ và chi tiết nhất về những chủ ngân hàng đầu tư và môi giới thế chấp tham lam đã gây ra cuộc khủng hoảng toàn cầu.
Nếu như hầu hết những cuốn sách kể trên đều nặng về phân tích và có phần hơi khô khan thì House of Cards: A Tale of Hubris and Wretched Excess on Wall Street của William D. Cohan lại đầy kịch tính, giúp bạn thêm phần hứng thú khi tìm hiểu về cuộc khủng hoảng hiện thời.
Từng là một chủ ngân hàng đầu tư, kinh nghiệm và mối quan hệ với giới này đã giúp Cohan nắm bắt được từng khoảnh khắc sống động trong cuộc tranh đua gay gắt diễn ra trên phố Wall. Ở đó, họ chụp giật từng món lợi nhuận nhỏ, nhưng rồi lại đùn đẩy trách nhiệm khi giấc mơ và tài sản của nhà đầu tư tiêu tan. Với không khí ăn thua được miêu tả một cách sinh động, cuốn sách sẽ mang lại bạn cơ hội được sống và cảm nhận thật hơn về cuộc khủng hoảng.
Hẳn nhiên, danh sách những cuốn sách đáng đọc về chủ đề khủng hoảng không chỉ dừng tại đây. Nhưng chúng tôi tin rằng những cuốn sách kể trên sẽ mang lại cho những ai say mê nghiên cứu cái nhìn toàn diện và sâu sắc về khủng hoảng kinh tế, cũng như những ai muốn giải quyết nốt quỹ thời gian dành cho kỳ nghỉ của mình Số lượt đọc:
161
-
Cập nhật lần cuối:
11/08/2009 02:47:44 PM |