>> Mời tham khảo các bài viết liên quan đến doanh nhân Nguyễn Mạnh Hùng tại đây
Lãnh đạo và văn hóa đọc
Nhiều người cho rằng, hiện nay người Việt Nam nói chung khá lười đọc sách. Vậy còn các nhà lãnh đạo thì sao? Nhân Ngày Sách và Bản quyền thế giới (23/4), xin giới thiệu chùm bài viết liên quan đến chủ đề "Lãnh đạo và văn hóa đọc" của Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Giám đốc công ty cổ phần sách Thái Hà.
Lãnh đạo cũng... lười đọc sách
Để viết bài này tôi đã quyết định dành một ngày đi quan sát tại tất cả các bến xe buýt tại Hà Nội và để có đánh giá sơ bộ về văn hóa đọc của người dân Hà Nội. Tôi cũng đã phỏng vấn 28 nhà lãnh đạo, quản lý từ 22 đến 83 tuổi.
 |
| Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng - Giám đốc công ty cổ phần sách Thái Hà |
1. Khi đi quan sát các bến xe buýt suốt ngày 23/3 tôi đếm được 31 người đang đọc gì đó. Trong tất cả các bến xe buýt tại Hà Nội, tại tất cả những nơi tôi đi qua, chỉ có 31 người đang đọc. 7/31 đang đọc sách. 5/31 đang đọc tờ quảng cáo. Số còn lại 19 người đọc báo. Kết quả làm tôi ngỡ ngàng: khi đợi xe buýt nói riêng và khi rảnh rỗi nói chung người ta không biết tận dụng thời gian để đọc sách, khác xa các nước châu Âu, châu Mỹ, châu Úc tôi đã đến.
2. Tôi bay đi thành phố Hồ Chí Minh ngày 9/3. Tại sân bay Nội Bài tôi đã đếm được 15 người đang đọc sách. Trong đó có 14 người là người nước ngoài. Ngày 14/3 tôi bay từ thành phố HCM ra Hà Nội. Kết quả cũng không khác mấy. Tại sân bay Tân Sơn Nhất tôi đếm được 24 người đang đọc sách. Trong đó có 22 người là người nước ngoài. Như vậy, những người Việt đi máy bay, tôi tạm cho là có trình độ cao hơn, tri thức nhiều hơn những người Việt đi xe buýt, cũng không phải là chăm đọc sách.
3. Kết quả điều tra của tôi qua phỏng vấn các nhà lãnh đạo và quản lý đã chỉ ra: Chỉ có 3/28 (10,71%) ngày nào cũng đọc sách, nếu không quá bận. 15/28 có thói quen đi mua sách, ít nhất 1 tháng 1 lần (trực tiếp tại các nhà sách, nhờ người đi mua hộ hoặc đặt qua mạng, qua điện thoại).
Có một điều làm tôi rất bất ngờ: Một vị lãnh đạo khá thành đạt đã tâm sự thật với tôi rằng đã ít nhất 3 năm nay anh không đọc bất cứ một cuốn sách nào. Anh nói rằng không cần đọc sách vì chỉ mất thời gian. Anh nói, cả mấy năm nay anh có đọc sách đâu mà vẫn kinh doanh thành công, vẫn làm ăn phát đạt.
Theo kết quả điều tra của tôi, 21/28 lãnh đạo thích và hay đọc sách chuyên ngành. Họ khẳng định ít đọc sách của các lĩnh vực khác. Chỉ có 7,75% những người được hỏi trả lời rằng họ vẫn đọc sách văn học, trong khi đó 78,57 % khẳng định họ có đọc sách liên quan đến lãnh đạo. Tuy nhiên 85,71% khẳng định họ chỉ đọc sách trong lĩnh vực này bằng tiếng Anh hoặc bản dịch nghiêm túc. Họ khẳng định không đọc những sách biên soạn lại vì theo họ phần lớn những sách này có nội dung không đúng nguyên tác và nhiều khi hiểu sai ý tác giả.
Qua kết quả điều tra tôi thấy: Các nhà lãnh đạo không nằm ngoài tổng kết chung về văn hóa đọc của người Việt chúng ta: Ít đọc sách. Cũng theo nghiên cứu trên khi có thời gian rảnh rỗi, các lãnh đạo ưu tiên thời gian vào các lĩnh vực giải trí theo thứ tự ưu tiên như sau: Gặp gỡ, chơi thể thao, đọc báo, xem ti vi, vào mạng, nghe nhạc, đi ăn uống. Vị trí của đọc sách trong thứ tự ưu tiên là thứ 14.
Cũng không thể không nói đến kết quả khác của chương trình phỏng vấn: Nhóm các lãnh đạo thế hệ 7X đọc sách nhiều nhất. Vị trí tiếp theo thuộc về 8X. Sau đó là 6X. Các lãnh đạo nhóm lứa tuổi 7X, 8X thường đọc sách trên mạng, trong khi các lãnh đạo nhóm 6X, 5X thường mua sách quyển, sách in trên giấy về đọc. Tuyệt đại đa số các nhà lãnh đạo thế hệ này đều có thư viện sách tại nhà, thậm chí tại cả cơ quan.
Tôi có cảm giác nuối tiếc và tâm trạng thoáng buồn khi nhận được kết quả phỏng vấn. Tôi thấy lòng mình trống trải và thậm chí bức xúc khi biết thời gian các nhà lãnh đạo dành cho việc đọc quá ít. Lý do các nhà lãnh đạo đưa ra là: Công việc quá bận bịu, không có thời gian, rất nhiều thông tin cần nắm bắt, nhiều mối lo thường trực…
Tất cả các nhà lãnh đạo đều thừa nhận và phát biểu rất hùng hồn rằng sách là người thầy tuyệt vời mà tất cả chúng ta có thể tiếp cận mọi lúc, mọi nơi, sách giúp cập nhật kiến thức nhanh và toàn diện nhất. Tuy nhiên chỉ có 5/28 nhà lãnh đạo thường xuyên tra cứu sách vở để lấy kiến thức, kinh nghiệm xử lý các công việc liên quan. Họ coi sách như là nhà tư vấn, là người thầy luôn bên cạnh họ.
Trên thực tế, đọc sách không chỉ mang lại cho chúng ta kiến thức. Việc đọc sách đem đến cho chúng ta niềm vui, làm chúng ta thư giãn. Sách mang đến cho chúng ta cảm giác hồi hộp, làm chúng ta cười, giúp chúng ta quên đi các nỗi lo âu, xua tan bực dọc. Nếu chăm đọc sách người lãnh đạo, giám đốc còn có thể tạo ảnh hưởng tốt đến cấp dưới, đến nhân viên. Nếu có thói quen đọc sách các nhà lãnh đạo có thể truyền thói quen này cho những người trong gia đình, nhất là con cái của mình.
Có những nhà lãnh đạo có thói quan sưu tầm sách. Tuy nhiên họ chỉ chọn những sách có bìa đẹp, trình bày tốt, giấy in "xịn". Họ nâng niu từng cuốn sách. Họ ngắm thư viện sách khi có thời gian và thực sự thấy thư giãn. Nhiều khi họ mua sách vì thấy hay thấy đẹp chứ mua về cũng chỉ kịp đọc qua vì không đủ thời gian.
Đọc sách còn giúp chúng ta định hướng. Người đọc học hỏi được nhiều điều bổ ích, biết thêm nhiều thông tin mới. Việc đọc cũng đem đến niềm hứng khởi, làm cho chúng ta suy nghĩ về cuộc đời, ngẫm lại những gì ta đã làm trong quá khứ và những gì chuẩn bị làm trong tương lai. Có ít nhất 3/28 người được phỏng vấn đã thay đổi quyết định sau khi đọc xong một cuốn sách hay, bổ ích cho công việc của họ. Khi đọc nhiều nhà lãnh đạo cũng thấy sách hỗ trợ, thậm chí khẳng định thêm quan điểm riêng, cách nhìn nhận vấn đề.
Việc đọc cũng giúp các nhà lãnh đạo hiểu những lo âu và vấn đề của người khác, bao gồm đối tác, khách hàng và nhân viên dưới quyền. Sau khi đọc sách các nhà lãnh đạo như thấy gần gũi hơn cuộc sống đời thường, tạo ra cảm giác được hòa đồng trong xã hội và không bị tách biệt, xa cách. Theo cuộc phỏng vấn 17/28 người khẳng định việc đọc giúp họ giải quyết các vấn đề trong công việc, cuộc sống, ứng đối xử…
Tôi trăn trở nhiều sau khi có kết quả điều tra và trước khi viết bài này: Phải làm gì để các nhà lãnh đạo chăm đọc sách hơn và để nâng cao văn hóa đọc của lãnh đạo.
Vì sao lãnh đạo lười đọc sách?
Khi tôi phỏng vấn 28 nhà lãnh đạo, đa số họ (19/28) cho rằng mình ít có thời gian đọc sách. Họ quá bận bịu, có quá nhiều thông tin cần phải nắm bắt và cũng có quá nhiều mối lo thường trực hàng ngày…
 Trong số những người được phỏng vấn, tôi ấn tượng với anh Trần Văn Hùng, Giám đốc Mua hàng và Dịch vụ toàn cầu của IBM. Anh Hùng có thói quen mua sách, hay nói đúng hơn là sưu tầm sách và chơi sách. Vị giám đốc này thường xuyên ra cửa hàng sách, mua những cuốn mình thích và thấy hay. Anh có một thư viện sách khá nhiều và đẹp. Anh Hùng là một trong trong số ít các nhà lãnh đạo thường xuyên đọc sách và đọc đều đặn. Vậy nguyên nhân nào thật sự khiến các nhà lãnh đạo ít đọc?
Nguyên nhân đầu tiên phải thừa nhận là lãnh đạo có ít thời gian. Tất cả các nhà lãnh đạo đều có quá nhiều mối lo, nhưng trước hết là lo điều hành doanh nghiệp của mình, lo sản xuất và kinh doanh. Họ cũng phải tham gia các cuộc họp, hội thảo, hội nghị, các chuyến đi công tác và cả những cuộc gặp gỡ. Các công việc kể trên đã chiếm một khoảng thời gian khá lớn của họ. Ngoài ra các nhà lãnh đạo cũng như bất kỳ ai, cũng có gia đình, bạn bè, tham gia vào các câu lạc bộ, các nhóm bạn. Điều này cũng khiến quỹ thời gian của họ ít đi.
Nguyên nhân thứ hai phải kể đến là thiếu sách hay. Có đến 7/28 nhà lãnh đạo nói rằng sau khi xem tên sách thấy hấp dẫn đã mua sách về đọc, tuy nhiên nội dung bên trong lại không đáp ứng được nhu cầu. Nội dung của nhiều cuốn sách chỉ là cóp nhặt, cách thức biên soạn đôi khi làm người đọc khó chịu, đó là chưa kể nhiều cuốn sách làm ẩu và có nhiều lỗi chính tả. Hơn nữa rất nhiều cuốn sách được làm ra mà không quan tâm đến hình thức. Việc giàn trang, chế bản, vẽ bìa, trình bày sách chưa hấp dẫn. Không ít sách được làm một cách tùy tiện và thiếu thẩm mỹ. Không nhiều công ty sách, các nhà xuất bản coi sách là một tác phẩm nghệ thuật: từ trong ra ngoài, từ nội dung đến hình thức. 21/28 nhà lãnh đạo khẳng định, chỉ mua sách của các công ty sách có uy tín trên thị trường.
Bên cạnh những nhà lãnh đạo quen đọc sách từ nhỏ, nhiều nhà lãnh đạo lười đọc sách là do không có thói quen đọc sách. Do ít đọc sách từ trước nên khi trở thành lãnh đạo, quản lý họ lại càng ít đọc hơn. Chính vì vậy họ không mua sách thường xuyên và tất nhiên là cũng không đọc sách đều đặn.
Đọc sách cũng như bất cứ một việc làm nào khác bị ảnh hưởng rất nhiều bởi thói quen. 5/28 người khẳng định, do thiếu vắng sách hay, do thừa sách lậu, sách làm ẩu nên dần dần họ mất đi thói quen đọc sách. Chính vì vậy nên khi tôi đến thăm 11 gia đình, có đến 7 trong số đó có tủ rượu to hơn tủ sách.
Tôi thấy buồn lòng khi nghe một vị giám đốc, người đã từng đọc sách rất nhiều, luôn tự hào về tủ sách của gia đình mình do bố anh sưu tầm tâm sự thật rằng, từ ngày lên làm lãnh đạo anh giảm đọc hẳn và nếu cứ đà này anh sẽ mất đi thói quen đọc sách.
Nhiều nhà lãnh đạo ít đọc sách vì họ chưa thật sự đánh giá cao vai trò của sách. Khi phỏng vấn các nhà lãnh đạo, họ đều thừa nhận và phát biểu rất hùng hồn rằng: sách là người thầy, nhà tư vấn tuyệt vời mà tất cả chúng ta có thể tiếp cận mọi lúc, mọi nơi, sách giúp cập nhật kiến thức nhanh và toàn diện nhất. Tuy nhiên trên thực tế chỉ có 5/28 nhà lãnh đạo thường xuyên tra cứu sách vở để lấy kiến thức, kinh nghiệm xử lý các công việc liên quan. Vấn đề ở đây là chính lãnh đạo đã chưa thật sự quan tâm đến sách, chưa thật sự đánh giá đúng vai trò của sách.
Trên thực tế ngay cả nhiều người có thu nhập cao cũng vẫn cảm thấy tiếc tiền khi mua sách. Họ tiếc vài chục ngàn, vài trăm ngàn mua sách trong khi họ có thể bỏ ra cả triệu, thậm chí vài triệu cho một bữa liên hoan, cho những buổi giao lưu vui vẻ. Vấn đề ở đây là ý thức người đọc.
Một nguyên nhân khác không thể không kể đến là phương tiện thông tin đại chúng ngày nay quá nhiều, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu của toàn dân nói riêng và lãnh đạo nói chung: du lịch, vũ trường, tennis, golf, nhà hát, rạp chiếu phim, radio, truyền hình, quán ăn... Tôi đặc biệt nhấn mạnh hai mục cuối: truyền hình và quán ăn. Các nhà lãnh đạo đã chi quá nhiều thời gian hoặc tiền bạc hoặc cả hai vào hai lĩnh vực này. Một nhà lãnh đạo khẳng định với tôi rằng ít nhất 2/3 số ngày trong tuần, hết giờ làm việc là anh đi giao lưu với đối tác, bạn bè tại các quán ăn, nhà hàng, còn khi về đến nhà thì chủ yếu là xem ti vi một lúc và đi ngủ.
Một nguyên nhân nữa: Bị cuốn hút vào công việc và việc kinh doanh. 25/28 lãnh đạo thừa nhận họ bị cuốn hút vào dòng chảy của công việc. Thỉnh thoảng giật mình mới phát hiện ra lâu nay mình ít đọc quá. Đôi khi họ thấy nguy hiểm hay tự xấu hổ về việc lười đọc sách của mình. Thế là mua sách, thế là đọc sách. Tuy nhiên, điều đó chỉ được một thời gian, sau đâu lại hoàn đó.
Theo thống kê chính thức: Năm 2007 tổng số sách Việt Nam đã xuất bản là 276.446.872 bản, phần lớn là sách giáo khoa, giáo trình và sách tham khảo (222.734.052 bản). Sách thiếu niên nhi đồng là 24.670.544 bản. Sách văn học với 2.134.534 bản (Nguồn: Cục xuất bản). Như vậy, sách dành riêng cho những người làm lãnh đạo là nhiều hay ít?
Thành công và hạnh phúc nhờ có sách
Tôi đọc lại về cố Chủ tịch Đảng Cộng sản Trung Quốc Mao Trạch Đông. Ông sinh năm 1893 tại tỉnh Hồ Nam. Dòng tộc của ông vào thời nhà Minh đã di cư từ tỉnh Giang Tây đến đây và nhiều đời làm nghề nông.
 |
| Lãnh tụ Trung Quốc Mao Trạch Đông đọc sách. |
Mao Trạch Đông đã từng phục vụ trong quân đội tỉnh Hồ Nam. Sau đó ông trở về trường học. Sau khi tốt nghiệp Trường Sư phạm vào năm 1918, ông đã cùng với người thầy học và là bố vợ tương lai, giáo sư Dương Xương Tế lên Bắc Kinh, nơi giáo sư Dương nhận một chân giảng dạy tại Đại học Bắc Kinh. Nhờ sự giới thiệu của giáo sư Dương, ông được vào làm nhân viên thư viện của trường đại học. Khi đó Chủ tịch Mao học tại chức tại Đại học Bắc Kinh, nghe nhiều học giả hàng đầu giảng bài và đã học được rất nhiều điều. Chính những năm tháng làm việc tại thư viện đã cho ông một vốn kiến thức phong phú, một sự hiểu biết lớn lao, một trí tuệ tuyệt vời. Chính những cuốn sách ở thư viện kia đã giúp ông rất nhiều trong sự nghiệp sau này.
Tôi cũng nhớ đã đọc về cố Thủ tướng Chu Ân Lai, một nhà lãnh đạo vĩ đại của Đảng Cộng sản Trung Quốc, từng giữ chức Thủ tướng Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa từ 1949 cho tới khi ông qua đời tháng 1/1976, và Bộ trưởng ngoại giao từ năm 1949 tới năm 1958. Chu Ân Lai là một nhà ngoại giao tài năng, một con người uyên bác. Nhưng không có nhiều người biết rằng ông bị bệnh đường ruột. Và đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến ông có thư viện ngay trong… nhà vệ sinh. Chu Ân Lai là người thích sách và đam mê đọc sách.
Tôi cũng nhớ đến nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện và ngôi nhà nhỏ ở số 8A Nguyễn Chế Nghĩa. Một ngôi nhà nhỏ, rất nhỏ nhưng chan chứa tình người và có rất, rất nhiều sách. Vợ ông - bà Nguyễn Thị Nhất, người phụ nữ miệt mài sát cánh cùng chồng trong sự nghiệp giáo dục và trẻ em, dù đã 83 tuổi, nhưng ngày nào cũng đọc sách. Bà đọc sách thường xuyên vì bà tìm được rất nhiều niềm vui trong mỗi cuốn sách, cũng giống như chồng mình.
Đọc sách để thành công như Chủ tịch Mao Trạch Đông, như Thủ tướng Chu Ân Lai. Đọc sách để trở thành những nhà lãnh đạo như cựu Tổng thống Mỹ Ronald Reagan hay thống đốc bang giàu có hàng đầu của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ - California như Arnold Schwazenegger. Mỗi lần tìm hiểu về những người thành đạt, sự liên quan giữa sự thành đạt và sách, tôi lại càng hiểu thêm mối quan hệ này, càng hiểu thêm giá trị của sách.
Đọc sách là để tăng hiểu biết. Mọi nhà lãnh đạo đều rất cần tri thức, hiểu biết. Nhất là trong thời kỳ hội nhập thời đại mà chúng ta đang muốn đi tắt đón đầu như lúc này. Khi đọc sách, chúng ta vỡ vạc ra nhiều điều. Khi đọc sách chúng ta tranh luận với tác giả, đàm thoại với người viết, tâm sự với từng trang giấy, thư giãn với từng con chữ. Đọc sách là một thú vui, mang lại cho chúng ta cảm hứng không dễ gì có được.
Đọc sách để hiểu thêm về mình. Sách cũng chính là chiếc gương, khi đọc ta hiểu về các nhân vật trong sách và có cơ hội xem lại chính mình. 27/28 nhà lãnh đạo khi được hỏi khẳng định khi đọc sách bao giờ họ cũng nghĩ về bản thân, soi lại chính mình, ít nhất là có mong muốn cải thiện chính mình. Tôi mê những cuốn sách viết về những tấm gương. Mỗi nhân vật trong mỗi cuốn sách thật sự là tấm gương sáng. Ai làm lãnh đạo mà lại chẳng cần những tấm gương sáng.
Đọc sách mang đến cho các nhà lãnh đạo nhiều niềm vui, giúp họ thư giãn. 23/28 nhà lãnh đạo đã khẳng định điều này trong cuộc điều tra của tôi. Sách mang đến cho người đọc niềm tin, nụ cười, giúp chúng ta quên đi nỗi buồn, lo lắng, bức xúc. Sách giúp chúng ta, nhất là các nhà lãnh đạo giảm, thậm chí xóa đi tress. Trong vấn đề này, những cuốn sách trong tủ sách cuộc sống (self-help) giúp chúng ta rất nhiều.
7/28 nhà lãnh đạo được phỏng vấn khẳng định họ mua sách để sưu tầm. Họ mua sách không chỉ để đọc mà còn để ngắm, để nâng niu, để vui với sách. Họ cho rằng mỗi cuốn sách là một tác phẩm nghệ thuật, là một công trình. Những cuốn sách trong bộ sưu tập của họ giúp họ thư giãn, làm cho họ thấy hơn ý nghĩa của cuộc sống, của công việc và của sự nghiệp của chính mình.
Tôi không thể không nhắc đến hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh bật khóc khi đọc Luận cương Tháng Tư của Lênin. Người khóc vì quá hạnh phúc, quá sung sướng. Người đã tìm thấy con đường giải phóng dân tộc. Việc đọc sách đã giúp Người không chỉ có được thành công, một thành công vĩ đại và vượt bậc mà còn mang lại cho Người niềm hạnh phúc, hạnh phúc ngay trong lúc đọc sách. Hạnh phúc có ngay trong từng trang sách, trong mỗi phút giây đọc sách.
Tôi rất mê một câu nói của Desiderius Easmus, đại loại là “Khi có ít tiền tôi mua sách. Phần còn lại tôi mua thức ăn và áo quần”. Nếu chúng ta biết giá trị của sách và tri thức, nếu chúng ta thực sự trân trọng và yêu quý sách và tri thức chúng ta nhất định có cách để tiếp cận nó.
Để lãnh đạo mê đọc sách hơn
Kết quả của nghiên cứu: 3/28 (10,71%) ngày nào cũng đọc sách là quá ít; 15/28 có thói quen đi mua sách, ít nhất 1 tháng 1 lần là quá khiêm tốn. Vậy làm sao để lãnh đạo chăm đọc sách hơn?
 Tôi mang trăn trở này đến chia sẻ với nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình. Bà đã tâm sự với tôi rằng văn hóa đọc hiện nay rất có vấn đề, đặc biệt là đối với lãnh đạo. Bà nói: “Thời nay, trò cũng phải học, thầy cũng phải học. Nhân viên phải đọc, lãnh đạo cũng phải đọc”. Vậy giải pháp nào để lãnh đạo sẽ đọc sách và đọc sách chăm chỉ?
Điều đầu tiên tôi nghĩ chúng ta phải tôn vinh văn hóa đọc. Tôi rất mong muốn ngày 23/4 - ngày mà từ năm 1995 UNESCO tuyên bố là ngày Sách và Bản quyền Thế giới và ở Việt Nam ta gọi là Ngày sách Việt Nam được chuyển thành ngày TẾT sách hoặc TẾT đọc sách. Chúng ta vốn có tết âm lịch, tết dương lịch, tết đoan ngọ, tết trung thu, tết độc lập, tết thiếu nhi,… Tại sao lại không có 1 ngày TẾT liên quan đến sách? Trong khi sách là tri thức, tri thức là sự phát triển của xã hội, của nhân loại.
Tôi mong muốn ngày 23/04 khắp đất nước Việt Nam ta sẽ diễn ra các hoạt động như hội sách, nói chuyện về sách, thi kể chuyện từ sách, trao giải sách hay, giao lưu với các tác giả, dịch giả, các công ty sách, các nhà xuất bản… Làm sao để ngày SÁCH hay TẾT sách thực sự được tôn vinh.
Năm 1872, UNESCO đã tuyên bố là năm Sách Quốc tế. Giá mà tháng 4 hàng năm là tháng đọc sách.
Nếu sách được tôn vinh, văn hóa đọc được đề cao đúng mức, chắc chắn sách sẽ được đọc nhiều hơn, các vị lãnh đạo sẽ đọc nhiều hơn.
Vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng cũng rất quan trọng. Các chương trình trên TV, radio, các báo và tạp chí phải nói nhiều hơn nữa, viết nhiều hơn nữa, có nhiều chương trình, phóng sự về sách và văn hóa đọc, trong đó có văn hóa đọc và lãnh đạo. Rằng lãnh đạo cần phải đọc và nêu các tấm gương chăm đọc sách, thành công từ đọc sách. Để lãnh đạo đọc nhiều hơn cũng cần tuyên truyền để họ giảm bớt thời gian tại các quán ăn nhà hàng. Để họ bớt đi một khoản tiền đáng kể cho việc ăn và uống, nhất là rượu, từ đó thay đổi, dần dần thay đổi tư duy của các nhà lãnh đạo.
Mỗi doanh nghiệp cần xây dựng cho mình một tủ sách và dần dần sẽ có một thư viện sách. Chúng ta sẽ tổ chức thi, tổ chức trao giải, tổ chức tôn vinh các tủ sách doanh nghiệp.
Chúng ta cần tạo dựng thói quen đọc sách cho con trẻ. Các cháu nhỏ từ nhà trẻ, cấp 1 cũng cần phải đọc sách. Cần có sách hay, sách đẹp, sách hấn dẫn cho các cháu. Các cháu cấp 2, cấp 3 chăm đọc hơn. Sinh viên sẽ chăm và mê đọc. Và dĩ nhiên khi thấy con mình, cháu mình ham đọc, mê đọc, các bậc cha mẹ sẽ phải suy nghĩ lại. Chính các cháu có thể thay đổi suy nghĩ và thói quen của cha mẹ, của các nhà lãnh đạo.
Cần có nhiều sách hay hơn nữa dành cho lãnh đạo. Nếu có sách hay, sách chất lượng, sách được làm cẩn thận, các nhà lãnh đạo sẽ đọc. Tôi tin là như vậy. Nhất định là như vậy. Sách như một loại hàng hóa phải thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Sách phải thoả mãn nhu cầu người đọc, nhất là trong trường hợp này người đọc, khách hàng lại là lãnh đạo. Như vậy cần có những tác giả viết tốt, những cuốn sách dịch có chất lượng, những biên tập viên, dịch giả, họa sỹ, xưởng in chất lượng cao.
Ngày nay chúng ta ai cũng quá bận bịu, có quá nhiều việc phải làm. Chúng ta đang trong thời kỳ hội nhập, chúng ta đang muốn đi tắt đón đầu. Mỗi cuốn sách là một kho kiến thức. Mỗi cuốn sách là một người thày, thậm chí nhiều người thày. Mỗi cuốn sách là một nhà tư vấn, thậm chí trong đó có biết bao nhà tư vấn. Chỉ có đọc, đọc sách chăm chỉ, đều đặn mới giúp chúng ta có tri thức, có kỹ năng, học được kinh nghiệm từ những người tài, những nhà lãnh đạo thành công nhanh nhất.
Kỹ năng chọn sách và đọc sách
Qua điều tra cho thấy, 15/28 nhà lãnh đạo đọc sách rất chậm. 3/28 nhà lãnh đạo thú nhận đọc cả tháng mới xong một cuốn. Và cộng thêm bận mãi khiến họ đã bỏ dần thói quen đọc sách. Tại sao lãnh đạo lại ít mua sách và đọc sách vậy?
 Vấn đề đầu tiên cần bàn là nhiều nhà lãnh đạo không có mục đích rõ ràng khi đọc sách. Thật đáng tiếc rằng 11/28 nhà lãnh đạo trả lời rằng họ đọc bất cứ cuốn nào có trên tay, hoặc ai đó đưa cho, hay ai đó giới thiệu, miễn là có liên quan đến lãnh đạo và quản lý hoặc chuyên ngành của họ. Điều này cũng cho thấy rằng, rất nhiều lãnh đạo thực tế đã không có mục đích rõ ràng khi đọc sách. Điều này làm cho họ đọc tràn lan, tốn thời gian và công sức. Khi đọc sách các nhà lãnh đạo nên tìm câu trả lời cho các câu hỏi: Đọc để làm gì? Cần đọc loại sách gì, cuốn nào, đọc như thế nào? Ngay cả trong những cuốn sách đã có trên tay cũng nên xác định đọc đoạn nào, mục nào. Nếu biết mục đích của lần đọc sách này nhà lãnh đạo sẽ có cách đọc phù hợp: đọc để tìm con số, dữ liệu hay đọc để giải trí; đọc để tìm kiếm thông tin hay đọc để nắm nội dung; đọc để nghiên cứu hay đọc để biết; đọc để ứng dụng, xử lý tình huống ngay hay học để phê phán, tìm điểm bất hợp lý; đọc để học trên những điểm hay, cái mạnh của người khác hay tìm những điểm chưa hay, điểm không tốt của người khác để tránh…
Sau khi đã có mục tiêu đọc sách rõ ràng nhà lãnh đạo cần biết cách chọn sách. Trên thực tế 21/28 nhà lãnh đạo khẳng định họ không biết chọn sách nào cho phù hợp trước một rừng sách. 17/28 nhà lãnh đạo nói rằng họ thấy tên sách hay thì mua về nhưng khi đọc thì lại là sách "xào" lại, có nội dung tầm thường. Nhiều người đã có cảm giác bị lừa khi mua sách!
Vì vậy, việc đầu tiên người mua sách nên làm là xem tên sách. Không quên đọc tít phụ. Tít phụ nằm phía dưới cuốn sách và giúp bạn hiểu rõ, hiểu nhanh nhất nội dung cuốn sách. Ví dụ cuốn “Bùng cháy hay tàn lụi” có tít phụ là “Làm thế nào để nhóm lên ngọn lửa say mê, sáng tạo và nhiệt tình trong công việc”. Tên sách và tít phụ giúp cho người đọc “sơ tuyển” và biết cuốn sách đó có nằm trong danh sách những sách mình cần đọc hay không.
Nhà lãnh đạo cũng cần xem ngay tên tác giả. Tên tác giả chính là thương hiệu lớn và quyết định rất quan trọng đến nội dung và chất lượng cuốn sách. Và cũng nên xem ngay bìa 4. Thường trên bìa 4 này có những lời nhận xét hay khen tặng. (Cũng có khi bìa 4 viết tóm tắt về tác giả). Hãy xem ai viết những lời nhận xét đó, họ có uy tín hay không, họ có kinh nghiệm và hoạt động trong lĩnh vực đó hay không và nhận xét thế nào về cuốn sách. Cũng nên lưu ý đến năm xuất bản và cuốn sách đã tái bản lần thứ mấy. Cuốn sách càng mới xuất bản thường thông tin càng nóng hổi, càng được cập nhật. Cuốn sách được tái bản nhiều lần, nhất là trong thời gian càng ngắn chứng tỏ cuốn sách hay. Sẽ rất tốt nếu đọc những cuốn sách tái bản có bổ sung.
Việc cần làm tiếp là tìm tên công ty sách hay nhà xuất bản. Nếu là những công ty sách có tên tuổi, có thương hiệu thì thông thường sách sẽ đảm bảo về chất lượng, hình thức, nội dung và giá trị. Nhiều công ty sách hiện nay có đội ngũ nhân viên rất tốt, nhất là biên tập viên. Cũng nên lưu ý trang bản quyền, thường là trang đầu tiên xem cuốn sách này có bản quyền hay là sách biên soạn, xào nấu. Và bản quyền này mua của tác giả nào hay nhà xuất bản nào, có nổi tiếng hay không.
Vấn đề người dịch và người hiệu đính cũng khá quan trọng (nếu là sách mua bản quyền). Cuốn sách dù rất hay nhưng nếu người dịch và hiệu đính không tốt cũng có thể làm giảm chất lượng và giá trị cuốn sách đi một cách đáng kể. Những nhà xuất bản lớn trên thế giới, nhất là những nhà xuất bản có tuổi đời hàng trăm năm là một thương hiệu lớn, có thể giúp bạn tin cậy hơn vào cuốn sách đang cầm trên tay.
Liên quan đến tác giả, hoặc ngay trong những trang đầu của cuốn sách, hoặc trong tay gấp hoặc trên bìa 4 thường có giới thiệu về tác giả. Hãy xem để biết về người viết ra cuốn sách này. Cũng rất nên đọc lời tựa, lời giới thiệu. Những bài viết ngắn gọn này rất quan trọng để bạn hiểu về cuốn sách. Về nội dung, mục tiêu, nhóm độc giả mà cuốn sách nhằm tới.
Một việc không thể thiếu được là xem mục lục cuốn sách. Mục lục không chỉ giúp các nhà lãnh đạo hiểu nội dung cuốn sách mà còn giúp bạn quyết định chất lượng cuốn sách, rằng liệu có phải là kiểu “treo đầu dê bán thịt chó không”, rằng liệu có phải tên thì hay nhưng nội dung không ra gì không. Nếu xem và quan sát tốt mục lục, chúng ta biết được các vấn đề tác giả trình bày trong cuốn sách này. Sự lô gích của mục lục cũng rất quan trọng.
Cuối cùng, nếu có thời gian nên xem lướt qua nội dung, hoặc đọc thử vài trang trong phần mình quan tâm. Nếu có điều kiện tra cứu, hoặc nếu bạn được giới thiệu một cuốn sách nào đó, nhất là sách tiếng nước ngoài nên bỏ ra vài phút vào amazon.com để tra xem mức độ đánh giá cuốn này thế nào, đạt mấy sao. Nếu bạn biết ngoại ngữ, nên vào phần insight để xem qua nội dung bằng tiếng gốc. Đến đây bạn đã có thể quyết định mua hay không mua cuốn sách đó.
Về kỹ năng đọc sách cần lưu ý rằng chúng ta cần có tư duy tích cực khi đọc sách. Khi đọc nên hình dung những ý chính, ý tưởng trong sách. Nên tạo ra những hình ảnh, biểu tượng trong đầu. Nên luôn so sánh, đối chiếu các đoạn sau với trước, những gì mới thu nhận được với những gì đã biết từ trước. Khi đọc với tư duy tích cực sẽ tìm ra những vấn đề mấu chốt, quan trọng của từng đoạn, từng chương. Sẽ biết cái nào cần bỏ qua hay đọc lướt. Nhà lãnh dạo cũng có thể rút ra kết luận cho chính mình.
Trong việc đọc sách việc quan trọng là phải rút ra điểm gì cho chính mình. Phải tìm ra cái mới, có góc nhìn mới. Điều này tối quan trọng cho các nhà lãnh đạo. Việc tìm ra những ý, những sáng kiến, những kinh nghiệm hay nguyên tắc để có thể áp dụng vào cuộc sống và công việc hàng ngày của chính các nhà lãnh đạo. 25/28 nhà lãnh đạo khẳng định rằng họ rất quan tâm đến tính ứng dụng của cuốn sách vào thực tế.
Khi đọc nên ghi chép. Người đọc nên có bút mực hoặc bút chì trên tay. Nên có quyển sổ ghi chép. Cũng có thể gạch chân dưới những đoạn hay, quan trọng, câu thú vị nếu sách là của chính mình. Việc ghi chép lại cũng giúp cho não ghi nhớ thêm nội dung cuốn sách, nội dung vấn đề. Mẩu bút chì hơn trí nhớ tốt.
21/28 nhà lãnh đạo khẳng định họ thường không tập trung khi đọc sách. Lý do đưa ra là họ có quá nhiều công việc, có quá nhiều thứ chi phối họ. Khi đọc sách rất cần thiết phải gác bỏ mọi công chuyện sang một bên. Cần cố gắng hướng toàn bộ tâm trí, liên tục vào việc đọc sách. Khi tập trung sẽ ghi nhớ nhanh, hiểu thấu đáo vấn đề, không bị hiểu nhầm, không phải đọc lại. Khi đọc tập trung sẽ tiết kiệm rất nhiều thời gian. 14/28 nhà lãnh đạo khẳng định, họ đã từng phải đọc lại một đoạn, thậm chí cả trang sách lại bởi vì sau khi đã đọc xong mà không hiểu gì cả. Lý do là vì không tập trung khi đọc. Khi gặp vấn đề khó hiểu nên cố gắng suy nghĩ hoặc ghi chép lại để tìm hiểu sau. Và lại tiếp tục đọc.
Nên chọn một nơi đọc sách hợp lý, tốt nhất cho bạn. Nơi mà bạn có thể thư giãn và tập trung. Nên chọn nơi thoáng mát, sạch sẽ, ấm cúng, dễ chịu và thư giãn nếu có thể. Nên tránh những nơi thiếu ánh sáng hay quá ồn ào. Nhiều gia đình, cơ quan có phòng đọc riêng, điều này rất tốt. Khi đọc sách nên tắt điện thoại hoặc để điện thoại ở chế độ rung. Không nên đọc sách trong tư thế nằm vì dễ buồn ngủ, hơn nữa ảnh hưởng không tốt đến trí nhớ, lại không thuận lợi cho ghi chép. Nên để sách vừa tầm mắt.
Việc rèn kỹ năng đọc sách rất quan trọng. Các nhà lãnh đạo lưu ý rằng mình chỉ nên đọc bằng mắt và não chứ không nên đọc bằng miệng. Như vậy tốc độ nhanh hơn. Thậm chí nhanh hơn rất nhiều nếu có thói quen và kinh nghiệm. Không nên đọc ngược trở lại quá nhiều. Nên đọc cả đoạn để hiểu cả ý chung. Vừa đọc vừa ghi chép, thu tóm ý chính, không nên để ý đến từng chữ, từng từ.
Khi đọc sách cần tập thói quen phán đoán khi đọc. Thả hồn vào cuốn sách vào từng trang sách. Nên biến mình thành người viết hoặc thành nhân vật trong cuốn sách. Người đọc quen và có kinh nghiệm chỉ cần lướt mắt qua từng trang mà thôi. Lenin là người có tài đọc sách nhanh như mở sách, tuy nhiên ông vẫn biết nội dung, vẫn nắm được vấn đề, vẫn nhớ rất tốt.
Khi đọc sách nên có hai công đoạn: Đọc sơ và đọc kỹ. Khi đọc sơ nên đọc lướt, đọc thật nhanh. Chỉ để nắm ý chính, điểm cốt yếu. Khi đọc sơ ta không nên nghiền ngẫm cuốn sách. Còn khi đọc kỹ thì ta chỉ đọc kỹ, sâu những phần những ý ta rất quan tâm. Khi đó cần dành nhiều thời gian hơn cho suy ngẫm và ghi chép. Cũng cần chọn đọc những phần trọng điểm. Khi đó bạn nên đọc những đoạn, những phần đã được lựa chọn từ trước để nắm sâu nội dung cần thiết. Khi đọc sâu người đọc có thể nghiền ngẫm nội dung đoạn sách, trang sách sách, để hiểu sâu, đầy đủ, kỹ lưỡng vấn đề.
Việc đọc sách chủ động cũng rất quan trọng. Người đọc chủ động tìm những ý, những nội dung mình cần. Khi đọc chủ động người đọc dễ dàng có thể rút ra những kết luận phù hợp với nhu cầu của mình. Đọc sách chủ động là vấn đề mấu chốt của việc đọc sách nhanh và hiệu quả. Người đọc chủ động tìm kiếm cái mình cần chứ không phải cái mà tác giả cung cấp trong cuốn sách.
Các nhà lãnh đạo nên tập đọc và tập tăng tốc độ đọc. Nên tăng tốc độ đọc theo thời gian. Khi đọc lưu ý không nên đọc theo chiều ngang, từ trái sang phải mà nên đọc theo chiều dọc, từ trên xuống dưới. Chúng tôi gọi đó là phương pháp đọc scan. Đọc scan giúp chúng ta đọc được nhanh nhất, với tốc độ cao nhất.
Cuối cùng, khi đọc xong cuốn sách nên tự mình ngẫm nghĩ lại nội dung chính của cuốn sách, những ý hay bổ ích. Rất nên ghi chép lại các ý chính, câu hay ra giấy, vào sổ. Một kinh nghiệm của tôi mà tôi thấy rất hữu ích khi đọc sách là tập kể lại. Hãy kể lại cho các đồng nghiệp, cán bộ cấp dưới, bạn bè, có thể cả lãnh đạo cấp trên. Khi kể lại giúp ta nhớ lại nội dung và biến kiến thức đó thành kiến thức của mình, đưa tri thức vào tàng thức. Thậm chí nếu thấy những cuốn sách thực sự hay, bổ ích nên tổ chức trao đổi, bàn luận về cuốn sách.
Nếu các nhà lãnh đạo biết rõ mục đích đọc cho từng cuốn, tại từng thời điểm, nếu biết chọn cho mình những cuốn sách đúng, có môi trường đọc sách tốt, biết đọc tập trung và có phương pháp, họ sẽ đọc rất nhanh và hiệu quả. Hiện nay, trong thời đại hội nhập, khi chúng ta sống và làm việc trong thế giới phẳng thì đọc sách vẫn là một trong những cách tiếp cận với tri thức hiệu quả. Nguồn:
Lãnh đạo Số lượt đọc:
424
-
Cập nhật lần cuối:
01/04/2010 04:23:26 PM |