Sau những cây đại thụ, cha đẻ của các lĩnh vực marketing và cạnh tranh là Philip Kotler và Micheal Porter tới VN thuyết giảng, giờ đây trường Doanh nhân & Giám đốc PACE lại mời nhà kinh tế học đương đại, chủ nhân giải Nobel Kinh tế 2008, Paul Krugman tới VN để chủ trì hội thảo quốc tế với chủ đề "Tìm kiếm cơ hội và giải pháp trong khó khăn và khủng hoảng".
Cha đẻ thuyết thương mại mới
Giáo sư kinh tế Paul Krugman hiện đang nghiên cứu và giảng dạy tại Đại học Princeton, Hoa Kỳ - người đã giành giải Nobel Kinh tế 2008. Ông được mệnh danh là bậc thầy về toàn cầu hóa, thương mại quốc tế. Các tư tưởng về kinh tế của ông luôn được bình dân hóa tới mức ai cũng có thể hiểu được.
Trước khi cuộc khủng hoảng diễn ra, Paul Krugman đã có nhiều nghiên cứu, phân tích, nhận định và cảnh báo về khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Với những đóng góp của ông trong việc đem các mô hình thương mại vào thực tiễn, ông đã hợp nhất các lĩnh vực nghiên cứu rời rạc trước đó về thương mại quốc tế và thuyết địa kinh tế mới. Lý thuyết của Krugman là dựa trên giả thiết rằng rất nhiều hàng hóa và dịch vụ có thể được sản xuất và cung cấp với giá rẻ hơn thông qua quy mô lớn. Trong khi đó, người tiêu dùng cần cung cấp rất nhiều loại hàng hóa. Và kết quả là, việc sản xuất theo quy mô nhỏ nhằm cung cấp cho một thị trường địa phương được thay thế bằng một quy mô sản xuất lớn đáp ứng cho cả thị trường toàn cầu, nơi mà các doanh nghiệp sản xuất các sản phẩm giống nhau sẽ phải cạnh tranh với nhau.
Trong thuyết này, ông nhấn mạnh: Các mô hình mậu dịch và địa điểm luôn là những vấn đề quan trọng trong kinh tế toàn cầu. Ảnh hưởng của tự do mậu dịch và toàn cầu hóa là sức mạnh chèo lái công cuộc đô thị hóa trên toàn thế giới.
Các học thuyết thương mại truyền thống cho rằng các nước trên thế giới có đặc điểm khác nhau. Một số nước xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp trong khi các nước khác lại xuất khẩu sản phẩm công nghiệp. Giả thuyết mới của ông đã làm sáng tỏ tại sao thị trường thương mại quốc tế lại bị xâm chiếm bởi các nước không chỉ có điều kiện giống nhau mà còn mua bán sản phẩm tương tự nhau - chẳng hạn như Thụy Điển vừa nhập khẩu và xuất khẩu xe hơi. Kiểu mậu dịch này cho phép sản xuất chuyên môn hóa và quy mô hóa, hạ thấp giá cả và cung cấp nhiều mặt hàng đa dạng hơn.
Trước đây, người ta không giải thích được điều này, nhưng Krugman khái quát hóa mô hình thương mại nội ngành với giả định quy mô sản xuất lớn sẽ làm giảm giá thành đơn vị hàng hóa được sản xuất. Ngày nay chúng ta không thấy lạ gì chuyện Việt Nam xuất khẩu máy in (của Canon) và lại nhập khẩn máy in (của các hãng khác, như HP chẳng hạn). Và từ những manh nha ban đầu để xây dựng một lý thuyết chặt chẽ là một thành tựa đáng kể.
Theo Krugman, nếu quy mô và chi phí vận chuyển được tiết kiệm điều đó lý giải các hoạt động kinh tế tương tự nhau thường tập trung cùng một chỗ. Chi phí vận chuyển thấp, hoạt động sản xuất quy mô lớn và cung hàng hóa đa dạng hơn. Ngược lại điều này sẽ kích thích nhập cư vào các thành phố. Những giả thuyết của Krugman đã cho thấy tác động của các quá trình này là các vùng trên thế giới sẽ phân chia thành trung tâm đô thị công nghệ cao và các vùng ngoại biên kém phát triển.
Cảnh báo khủng hoảng
Paul Krugman từng được xem là nhà cảnh báo khủng hoảng chính xác. Ông từng chỉ trích chính sách tỷ giá hối đoái cố định ở các nước Đông Á và Đông Nam Á, và các chính sách kinh tế của Thái Lan trước cuộc khủng hoảng tài chính Đông Á năm 1997. Hoặc ngay trước cuộc khủng hoảng tài chính ở Nga, ông cũng đã đả kích những nhà đầu tư như quỹ quản lý tư bản dài hạn mà lợi nhuận của họ phụ thuộc vào sự vững chắc của chế độ tỷ giá hối đoái cố định.
Đầu những năm 1990 ông đã cho rằng: sự lớn mạnh của các nền kinh tế Đông Á không phải là kết quả của các mô hình kinh tế mới và nguyên gốc mà là cung ứng lao động và tư bản tăng lên không phải do tăng tổng năng suất nhân tố. Ông dự đoán sự phát triển kinh tế trong tương lai của các nước Đông Á sẽ chậm lại vì thúc đẩy phát triển kinh tế nhờ tăng lượng cung ứng sẽ khó khăn hơn rất nhiều.
GS. Krugman còn nổi tiếng vì phê phán mô hình tăng trưởng kinh tế ở châu Á vào thời điểm giữa thập niên 90, khi Ngân hàng Thế giới (WB) và quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) còn coi đó là sự thần kỳ của tăng trưởng. Sự phê phán của ông như một dự báo về cuộc khủng hoảng kinh tế Đông Á 1997. Trong các bài viết của mình Krugman đã chỉ ra rằng sự đầu tư vốn mạnh mẽ trong một khoảng thời gian tương đối ngắn vào Đông Á là nguyên nhân thực sự của sự tăng trưởng thần kỳ của kinh tế Đông Á. Tuy nhiên các yếu tố cấu thành năng suất lại gần như không được cải thiện. Các nước đang phát triển đua nhau mở cửa thị trường vốn, bất chấp cảnh báo rằng điều này có thể đặt họ vào tình trạng khủng hoảng tài chính rồi khi khủng hoảng nổ ra, nhiều nhà quan sát đổ lỗi cho chính phủ của các nước này chứ không phải cho sự thiếu ổn định của dòng vốn quốc tế.
Năm 2003, Paul Krugman từng công kích gay gắt vào các chính sách kinh tế và đối ngoại trong nền kinh tế của chính quyền Bush. Luận cứ cho rằng do thâm hụt ngân sách vì giảm thuế, tăng chi tiêu công cộng và cuộc chiến Iraq - cuối cùng không thể chịu được và ắt hẳn gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế lớn.
Ông còn tiên liệu về cuộc khủng hoảng nhà đất Mỹ từ năm 2005. Sau đó Krugman đã đưa ra dự báo rằng, cuộc khủng hoảng nhà đất sẽ khiến nền kinh tế Mỹ sẽ suy thoái cho tới tận năm 2010. Giữa thời điểm của cuộc khủng hoảng cho vay thế chấp dưới chuẩn ở Mỹ năm 2008, Paul Krugman đã dự đoán rằng giá nhà ở sẽ giảm 25% và có thể giảm tới 50% ở những nơi như Miami hay Los Angeles.
Xa hơn nữa từ 10 năm trước ông đã cảnh báo sự điên cuồng trong các thị trường tài chính thế giới liệu có dẫn đến một sự tuột thang toàn cầu, thậm chí một cuộc đại khủng hoảng mới? Lúc đó, ông đang là giáo sư kinh tế tại Viện MIT. Tình hình rất nguy cấp do sự suy sụp của tiền tệ châu Á (khủng hoảng tài chính 1997). Ngân hàng trung ương các nước này phải nâng lãi suất lên đến 30, 50, thậm chí 70% để cứu lấy đồng tiền của mình. Song, tăng lãi suất như thế lại khiến các công ty thua lỗ vì doanh thu không đủ để trả lãi ngân hàng. Từ đó kéo theo sự sụp đổ của các chủ nợ là các ngân hàng, kéo theo cả nền kinh tế. Theo ông, việc áp dụng những chính sách tài chính lỏng lẻo và phát triển một hệ thống tài chính ngoài tầm kiểm soát đã gây ra cơn bão tài chính khủng khiếp hiện nay. Paul Krugman lên tiếng là: cuộc khủng hoảng trên thị trường tín dụng đã làm tổn thương nghiêm trọng nền kinh tế. Sự suy thoái toàn cầu vẫn đang diễn ra, cho dù thị trường tín dụng đã được giải cứu. Dù đúng như vậy, thì điều đó không có nghĩa là nền kinh tế sẽ sớm phục hồi.
Chúng ta sẽ tiếp tục đón nhận những chia sẻ của giáo sư Paul Krugman để tìm kiếm cơ hội trong khủng hoảng vào ngày 21-05-2009, tại khách sạn Sheraton TP.HCM do trường Doanh nhân PACE tổ chức.
Nguồn:
Doanh nhân & Pháp luật Số lượt đọc:
199
-
Cập nhật lần cuối:
13/04/2009 01:49:18 PM |