Song song với sự biến đổi ở các lĩnh vực khác, văn học Việt Nam từ khi xuất hiện mạng internet cũng có những bước chuyển mình để hình thành một diện mạo mới. Văn chương mạng xuất hiện như một trào lưu, phát triển ngày càng mạnh mẽ, trở thành một hình thức thể hiện tinh thần của giới trẻ.
Tuy nhiên, hiện đang có rất nhiều ý kiến bình luận trái chiều xung quanh sự xuất hiện và phát triển của nó. Liệu đây có phải là hình thức văn chương trong tương lai? Nó tồn tại là tất yếu? Và chúng ta nên thừa nhận nó với tính hợp lý và những ưu điểm nổi bật?
Trào lưu văn chương mạng tại Việt Nam
Văn chương mạng đang tồn tại và phát triển mạnh mẽ từ nội dung, hình thức xuất hiện và độ đa dạng các tác phẩm. Tuy vẫn chưa được sự công nhận của giới phê bình như một hình thức văn học chính thống nhưng nó ngày càng thu hút nhiều hơn các cây bút trẻ, với đủ các thể loại văn, thơ, truyện ngắn, dài , tùy bút...Các tác phẩm văn học mạng được đăng trên rất nhiều trang web và blog đang ngày càng thu hút được số lượng độc giả đông đảo.
Hiện nay, số lượng các trang web phổ thông có đăng thơ, văn hoặc những trang chuyên về văn chương ngày càng nhiều như Tienve.org, Evan.vnexpress.net Tapchitho.com, Maivanphan.com, Vanchuongviet.org, Amvc.free.fr, Damau.org…Cùng với đó là số lượng các website cá nhân và blog ồ ạt ra đời như Thunguyetvn.com, Phongdiep.net, Inrasara.com kéo theo số lượng người truy cập ngày càng tăng. Có những blog cá nhân (như blog của Trang Ha)̣ có đến 15-20 người truy cập một lúc.
Dù mới xuất hiện nhưng bộ phận tác giả văn chương mạng đã tăng lên nhanh chóng. Bộ phận tác giả văn chương mạng đích thức là những người chỉ xuất hiện trên mạng. Họ sống đời sống văn chương mạng, viết trên mạng, xử lí kỹ thuật và đăng tác phẩm trên mạng. Họ tồn tại trên mạng, buồn vui, tai tiếng hay nổi tiếng trên mạng. Một số cây bút đang gây sự chú ý dư luận và dư luận mạng như Trang Hạ, Lê Vĩnh Tài, Hakin, Cấn Vân Khánh, Lynh Bacardi...
 
Ảnh: Trang Hạ (trái) và Hà kin (phải)
Tuy nhiên, hiện nay văn chương mạng chưa nhận được sự công nhận của giới phê bình. Một bộ phận không ít các tác giả và độc giả coi đây là loại văn chương không chính thống, một số còn coi đó không phải là các tác phẩm văn học. Có người chỉ coi nó như một công cụ của quá trình làm việc hay mang tính chất tham khảo trong đời sống học thuật. Sự tranh cãi diễn ra quyết liệt trên văn đàn về việc̀ coi văn chương trên mạng là "ngoài luồng" hay "trong luồng", là "phi chính thống" hay "chính thống".
Công nghệ Internet - đặc trưng của văn chương mạng
Văn chương mạng mang đặc điểm của tác phẩm thời hiện đại với việc ứng dụng các đặc tính của công nghệ internet. Do vậy, nó không những mang tính "nhanh", "thuận tiện", tính "mở", tính tự do và bình đẳng cả với người viết và người đọc mà còn mang tính "siêu văn bản" trong trình bày.
 
 
Một số tác phẩm văn học mạng được xuất bản thành sách
Văn chương mạng mang tính "mở”. Tác phẩm vừa được hoàn thành đã được đưa ngay lên mạng, được độc giả đọc và bình luận, có khi sửa vào thẳng vào bản in, sau đó được chính tác giả sửa lại. Văn chương mạng được sáng tác "mở" như vậy đã lôi kéo người đọc vào quá trình đồng sáng tạo từ cụ thể như bôi xóa, sửa chữa về trình bày câu chữ đến lớn hơn như mở rộng ý tưởng, nội dung tác phẩm. Nhờ vậy tác phẩm nhanh chóng được hoàn thiện trong thời gian ngắn.
Văn chương mạng mang tính "nhanh" và "thuận tiện". Là người sáng tác, chỉ cần vào một cú nhấp chuột, bạn có thể đăng các sáng tác của mình lên mạng cho mọi người thưởng thức mà không cần chờ đợi sự kiểm duyệt quá ngặt nghèo của các biên tập viên như trên báo giấy. Là người đọc, bạn cũng dễ dàng vào một trang web nào đó để đọc, đọc lướt, đọc những đoạn mình thích một cách nhanh nhất mà không phải bỏ tiền ra mua sách báo. Bạn cũng được bình luận trực tiếp hoặc có thể gửi thư, tin, trò chuyện trực tiếp cùng nhà văn bạn yêu thích bất cứ lúc nào, một cách dễ dàng nhất.
Văn chương mạng "tự do", "bình đẳng" cho cả người đọc lẫn người viết. Nó không bị cản trở bởi lực cản về tư tưởng, chính trị, tôn giáo…hay không gian địa lý, điều kiện kinh tế nào. Trái lại, ở đó, bạn được tự do ngôn luận, phát biểu tư tưởng mà không phải lo sợ gì, bạn có cơ hội đưa ra lời phê phán mà không cần phải xuất trình lý lịch, có thể sáng tạo ở khắp nơi, sửa chữa và tái bản tác phẩm của mình dễ dàng vào bất cứ thời điểm nào.
Văn chương mạng trình bày theo hình thức "siêu văn bản". Nhờ những công cụ trình bày hiện đại của internet, văn chương giờ đây không chỉ có nghệ thuật thời gian mà còn có cả nghệ thuật không gian. Không gian mạng với các cỡ, kiểu chữ, in đậm nhạt, màu, gach ngang, gạch chéo, bố trí dòng thơ tạo hình đẹp mắt...trong cách trình bày, có thể dàn trang tùy chứ không bị ảnh hưởng bởi giới hạn như trên báo giấy. Các tác giả có thể trình bày theo ý mình mà không cần đến nhà in.
Văn chương mạng là một tồn tại tất yếu trong thời đại internet
Trong thời đại kết nối thông tin qua internet, văn chương mạng vẫn có chỗ đứng và sẽ tồn tại tất yếu với tính hợp lý của nó. Còn việc trong tương lai văn chương mạng sẽ được tiếp nhận với thái độ như thế nào thì lại tùy thuộc vào chính tài năng của người viết và nhận thức của người đọc nó.
Văn học mạng là một tồn tại thực tế trong đời sống văn chương hiện đại. Hình thức viết và đọc trên mạng tồn tại hoàn toàn hợp lý trước nhu cầu sử dụng internet ngày càng nhiều.́ Nhu cầu thưởng thức văn chương trên mạng từ đó, cũng là một xu thế tất yếu, thúc đẩy văn chương mạng phát triển. "Văn học mạng có một tiền đồ sáng ngời " (Trần Thôn – nhà văn); "mạng Internet đã khiến tất cả mọi nhân tài đều không bị vùi dập, từ giờ trở đi, các tác gia vĩ đại sẽ xuất hiện trên đó" (Vương Sóc – nhà văn); "sự tự do cao độ, tính phi công lợi, siêu văn bản... của văn học mạng đã trở thành hình thức mới trong hoạt động viết lách của nhân loại" (Triệu Hiến Chương – giáo sư trường đại học Nam Kinh).
Tương lai của văn chương mạng phụ thuộc vào người sáng tác và độc giả cuả nó. Mạng vẫn chỉ là một trong những phương thức tồn tại của văn chương. Yếu tố quan trọng quyết định sự tồn tại của văn chương mạng không phải là công nghệ internet mà chính là tài năng, bản lĩnh của người viết. Người viết phải đối diện với chính mình để trả lời câu hỏi mình viết để làm gì, viết cho ai, viết như thế nào? "Văn học mạng là nơi tôi chia sẻ miễn phí cho các độc giả, là một niềm vui trong quá trình viết, trước khi in ra sách."
Việc quan tâm đến văn học mạng là một yêu cầu đối với nhà phê bình. Nhà phê bình sẽ giúp tác phẩm văn học được nhận định đúng hơn, tác động tới khả năng cảm thụ của độc giả. Dù muốn hay không nhà phê bình vẫn phải đối xử một cách công bằng với văn học mạng. Anh có thể thích hay không thích một vài tác phẩm văn học trên mạng nào đó cũng như anh đã thích hoặc không thích những tác phẩm trên giấy, nhưng anh không thể phủ nhận là nó có. Một sự công nhận thích đáng là phải tôn trọng nó, thể hiển ở sự đọc nó một cách không định kiến, sẵn sàng biểu dương những yếu tố tích cực trong đó, sẵn sàng vinh danh những cây bút có thực tài v.v… Số lượt đọc:
348
-
Cập nhật lần cuối:
01/12/2008 04:07:25 PM |