Chợt giật mình khi "Giải cứu thần chết" - tác phẩm điện ảnh phần tiếp hứa hẹn gây "sốt" dịp Tết 2009 sắp tới quá giống với loạt phim "High school musical" của Mỹ! Làm mới cái cũ, ứng xử với "phần tiếp theo" còn là câu chuyện về sáng tạo, đổi thay và thách thức vượt chính mình.
Hollywood chuộng phần tiếp theo vì... bế tắc?
Điện ảnh Mỹ còn mặn mà làm phim phần tiếp theo, đơn giản vì Hollywood luôn gắn liền với một nền công nghiệp điện ảnh với chu trình công nghệ tương đối hoàn hảo từ ý tưởng, sản xuất đến... móc tiền khỏi ví khán giả.
Không kể làm phim để học, để thỏa mãn sở thích thì chỉ có hai con đường ít nhập nhằng: chen chân tới giải Oscar và làm cho khán giả chen chân tới rạp.
Không cớ gì một phim ăn khách lại không được "nhân bản" với phần tiếp theo. Giá trị thương hiệu cần được tận dụng và tính thương mại cần được đặt ở nấc an toàn. Không phải cứ "phần tiếp theo" là đứng ngoài đổ bể, nhưng với lợi thế dễ nhận thấy của nó, rõ ràng các phim phần tiếp theo luôn ít rủi ro hơn so với tạo một phim mới, quảng bá lại từ đầu và không chắc lượng khán giả tới đâu.
Nhiều năm trước, công nghệ làm phim và tính thương mại trong điện ảnh chưa cao, phim phần tiếp theo (sequel) còn ít được chú trọng. Vài năm trở lại đây, đặc biệt là mùa phim 2007, 2008, xu hướng (hay trào lưu) phim phần tiếp theo ào ạt đổ bộ trên thị trường phim ảnh. Và truyền thông đã coi đó là một "hiện tượng".
Phim phần tiếp theo hầu hết có tính giải trí cao và thường là về đề tài... siêu nhân hoặc siêu thực. Hãy xem, đó là: Batman (Tạm dịch: Người dơi - 5 phần), Spider man (Người nhện - 3 phần), X-Men (Dị nhân - 4 phần), Shrek (Chằn tinh - 3 phần), Harry Potter (5 phần), The Mummy (Xác ướp - 3 phần), Hellboy (Quỷ đỏ - 2 phần)...
Các phim thể loại hành động, người anh hùng cũng là "mỏ vàng" để thực hiện phần tiếp theo: The Transporter (Người vận chuyển - 3 phần), Mission Impossible (Nhiệm vụ bất khả thi - 3 phần), Pirates Of The Caribbean (Cướp biển vùng Caribbean - 3 phần), James Bond 007 (Điệp viên 007 - 22 phần), Die Hard (Đương đầu với thử thách - 4 phần), The Bourne (Điệp vụ của Bourne - 3 phần), Indiana Jones (4 phần), The X-Files (Hồ sơ mật - 2 phần)...
Một phần không nhiều lắm là các thể loại tâm lý - tình cảm - ca nhạc: Basic Instinct (Bản năng gốc - đã có 2 phần), Step up (Vũ điệu tình yêu - 2 phần), High school musical (3 phần)...
 |
| Các rạp chiếu đã cháy vé khi High school musical phần 3 đến VN gần như cùng thời điểm với thị trường Bắc Mỹ (Ảnh: VNN) |
Đây đều là những bộ phim có xuất xứ từ Kinh đô Điện ảnh với kinh phí vào hàng "khủng", tập sau đầu tư cao hơn tập trước, coi kỹ xảo và ngôi sao là hấp lực quan trọng. Về nội dung thì xem một tập có thể đoán biết được cả bộ có màu sắc, cấu tứ thế nào. Nhiều khán giả đi xem chỉ vì là "fan" của phim đó và có tâm lý muốn so sánh từ phần này qua phần khác.
Thế nên, không hẳn làm phim phần tiếp theo là vì "bí", "bế tắc", cạn đề tài, không kiếm ra cái gì mới mà thực ra thách thức về sự sáng tạo, vượt lên phần cũ của nó cũng không nhỏ.
Nhìn vào trường hợp của James Bond phần 22 "Quantum of solace" (tựa Việt là "Định mức khuây khỏa") và "High school musical" phần 3, đang bao trùm các rạp chiếu VN, để xem những phần tiếp theo này có vượt lên chính mình, tiếp tục xứng danh "bom tấn".
 |
| Êkíp làm phim "Quantum of solace" (Ảnh: imdb.com) |
Ở James Bond phần trước - Casino Royale, khán giả còn tranh luận nhiều về hướng triển khai mới, đặc biệt là chàng Bond mới Daniel Craig có đủ chất "phớt Ăng-lê" để thay thế cho các bóng quá lớn của người tiền nhiệm - chàng điệp viên Pierce Brosnan với câu nói bất hủ: "I"m Bond, James Bond". Khi ít nhiều khán giả đã hài lòng với cách diễn khác của chàng diễn viên mắt xanh người Anh Daniel thì ngay lập tức, tranh luận xoay quanh "Định mức khuây khỏa" có khá hơn "Sòng bạc hoàng gia"?
Vẫn là những cảnh quay công phu, hoành tráng, những màn rượt đuổi, đấu súng nghẹt thở xuyên qua các vùng đất đẹp mê hồn, nhưng nội dung phim vẫn là điều... không có gì đáng kể. Chàng Bond Daniel vẫn lạnh lùng, cơ bắp mà thiếu hào hoa, hóm hỉnh. Phim vẫn nặng nề, khô khan về hành động mà thiếu sự tươi mới khiến khán giả không được... khuây khỏa cho lắm. Bond phần 22 nhìn chung "mất điểm" hơn Bond phần trước. Một thách thức không nhỏ cho sự sáng tạo của những người viết lên lịch sử của điệp viên 007!
 |
 |
|
Poster Quantum of Solace |
High school musical 3 thì đã tỏ rõ dấu hiệu nhàm. Vẫn mô típ cũ, diễn viên cũ, chùm ca khúc không xuất sắc hơn; chỉ có yếu tố mới rõ ràng nhất là phần ba bộ phim ca nhạc hấp dẫn cho lứa tuổi teen này là phim điện ảnh chứ không phải phim truyền hình như hai phần trước.
Ra rạp với hiệu ứng âm thanh, hình ảnh tốt để lắc lư và bắt kịp xu hướng thời trang của "teen pop" thế giới rồi... so sánh với mình và học tập; điều đó vẫn đủ để kéo giới trẻ VN đến trước phòng vé dịp 20/11.
 |
|
Phần 3 của High school musical là phim nhựa |
Với High school musical 3 - Lễ tốt nghiệp, khi dàn diễn viên chính tuyên bố sẽ không tiếp tục tham gia phần 4 (nếu có), thì đó cũng là thách thức không nhỏ cho High school musical các phần nối tiếp và cũng là cơ hội để nhà sản xuất Walt Disney "hóa phép" cho phim bớt nhạt!
Đáng kể ra, Hollywood mới xuất hiện Basic Instinct từng đoạt 2 giải Oscar là có phần thứ hai (nhưng phần nói tiếp này... không được giải nào cả!).
Năm nay, hy vọng về phim phần tiếp theo sẽ đoạt Oscar đang dồn về The Dark Night (Hiệp sĩ bóng đêm, đạo diễn Christopher Nolan). Bộ phim ăn khách hàng đầu này được công nhận là phần phim hay nhất của series Batman tưởng đã rơi vào khô cứng.
Với những gì mà phim này đạt được về doanh thu cũng như qua đánh giá, phê bình từ giới chuyên môn có thể hy vọng chàng diễn viên tài năng, đoản mệnh Heath Ledger của "Brokeback mountain" ngày nào sẽ được trao tượng vàng với lối diễn "đến cùng" trong vai kẻ ác Joker đầy ám ảnh (điều vốn ngày càng hiếm gặp trong thị trường phim ảnh đang nặng mùi... fast food).
Điện ảnh châu Á và Việt Nam: Phần tiếp theo là "ẩn số"
Chưa có nhiều "thương hiệu mạnh" là những bộ phim "bom tấn", có khả năng lôi kéo khán giả hết phần này sang phần khác - đó là hiện thực của điện ảnh châu Á nói riêng và VN nói chung.
Để có một series phim đủ sức khuấy đảo các rạp chiếu lại càng cần đến công nghệ làm phim ở trình độ cao. "Đẻ" ra một phim đã khó, "nuôi" cho nó không sài đẹn qua nhiều phần, thậm chí hàng chục phần như series 007 lại càng khó khăn hơn.
Nhắc đến phim châu Á có sức lan tỏa ra ngoài biên giới một nước, người ta nhắc đến những biến thể mới (version 1,2,3...), phim được dựng lại nhiều hơn là những phim dạng sequel, ví dụ như "Họa bì" (Painted skin) năm 2008 (đã có các phiên bản từ năm 1966 và 1993)..
 Tuy nhiên, thành công đáng kể nhất với phim phần tiếp theo phải kể đến "Vô gian đạo", bản đầu tiên dựng sản xuất năm 2002, được cho là đã "đem lại sức sống mới cho nền điện ảnh Hồng Kông khi đó đang lâm vào tình trạng khủng hoảng về ý tưởng sáng tạo".
Ngay năm sau, "Vô gian đạo" ra tiếp phần 2 và 3 để tiếp tục giải quyết tình huống truyện phim, nhưng khi "cố đấm ăn xôi" ra đến phần 4 thì đã chịu cảnh thất bại. Hollywood sau đó đã mua quyền làm lại phim này, dựng lên "The departed" (Điệp vụ Boston) và giành tới 4 giải Oscar, trong đó có giải đạo diễn cho Martin Scorsese.
Riêng Việt Nam, sau "Vị đắng tình yêu" 1 -2 (đạo diễn Lê Xuân Hoàng), "Giải nhảy" và tập phim "ăn theo" của nó là "Lọ lem hè phố" (đạo diễn Lê Hoàng), lần này đến lượt "Giải cứu thần chết" - phần tiếp sau của "Nụ hôn thần chết", bộ phim từng tạo nên kỷ lục về doanh thu năm 2008 - sẽ ra mắt trong dịp Tết 2009.
Đã được "ăn khoai", chẳng tội gì tiếp tục "vác mai đi đào", đạo diễn Nguyễn Quang Dũng và nhà sản xuất Thiên Ngân (cùng với BHD, Megastar... là những nhà nhập khẩu chính các phim sequel kể trên) tiếp tục kỳ vọng vào món ăn "cũ người, mới ta", "ăn theo" hiệu ứng mà phim trước tạo ra.
Nhìn vào những hình ảnh đầu tiên của bộ phim sẽ ra rạp cạnh tranh với Đẹp từng centimét, Huyền thoại bất tử... trong Tết Kỷ Sửu 2009, sẽ thấy ngay sao nó quá giống với "High school musical" từ motif đến phục trang và như đạo diễn cho biết từ đầu, đây là "sự thử nghiệm với phim ca nhạc".
 |
 |
 |
| Cảnh trong "Giải cứu thần chết" vừa kiểu Hàn Quốc vừa kiểu... "High school musical"! |
Thêm một cảm giác nữa khi "xem" sớm "Giải cứu thần chết" là bộ phim phần tiếp theo này hoàn toàn theo chiều hướng "teen hóa" so với phần đầu, thêm vào đó là bộ phim VN này đã được... "Hàn Quốc hóa"! Thế nên khán giả sẽ có dịp đưa ra nhìn nhận xem, "công nghệ" và sức sáng tạo trong việc làm phim phần tiếp theo của VN đến độ nào. Cần nhớ rằng sau "Vị đắng tình yêu 1" làm năm 1991, tập 2 sau đó chẳng được mấy người nhớ đến như ấn tượng tập một!
***
Nói về phim phần tiếp theo, mở rộng hơn là các tác phẩm nghệ thuật phần tiếp theo (như chương trình ca nhạc, show diễn thời trang...), đây chắc chắn sẽ vẫn là sự lựa chọn an toàn của thị trường văn hóa - nghệ thuật và giải trí trong thời gian tới.
Ngay như với Hollywood, sau thành công của Iron man (2008), phần thứ hai của phim này đã được tính tới cho năm 2010. Và như thế, xu hướng làm phim phần tiếp theo nói riêng sẽ vẫn là đóng góp quan trọng, về mặt số lượng, cho mỗi mùa phim hè, phim giáng sinh và năm mới trong những năm tới.
Sáng tạo dựa trên sản phẩm đã được dịnh danh - đó là thách thức "làm mới" và cũng là phép thử về sự vượt lên cho một trào lưu đang dần trở nên cũ.
Khó có thể nói là khán giả bị giảm bớt sự đa dạng khi đến với những phần tiếp theo, nhất là những phần tiếp theo để giải quyết tình huống truyện, để vấn đề được đi tới cùng; nhưng cũng khó có thể phủ nhận phim phần tiếp theo thường không được xem đi xem lại trong... các lần tiếp theo. Nhiều khi các hãng phim "bôi" ra thêm tập nữa vì không có cái gì hay hơn, mới hơn và móc túi khán giả thêm chút nữa! Không ít "phần tiếp theo" vừa gượng, nhàm, chỉ được cái... dông dài đã ra đời.
 |
| "The dark night" - phần tiếp theo thành công bất ngờ |
Trên con đường muôn ngả, có thể nói "phần tiếp theo" trong sáng tạo nghệ thuật là một biểu tượng của hành trình vươn lên. Một sản phẩm đã đạt tới đỉnh đèo, không hơn được nữa, người làm ra nó phải dũng cảm lắm mới dám vượt tiếp hoặc xuống dốc để chính phục đỉnh khác.
Dám tuyên bố như series "Đẹp Fashion Show" - một dạng phần tiếp theo trong thời trang, đã đi đến phần thứ 7 - là "không lặp lại mình, dấp vào lối mòn thì không làm nữa!" như ở VN thì chắc cũng không phải là nhiều (hoặc có nhiều nhưng người ta âm thầm làm để công chúng phán xét thay vì nói).
Riêng về khán giả, có lẽ không có nhiều người mong đợi nhiều năm sau, 2009, 2010, cứ đến hẹn lại lên, ra rạp là lại gặp... các phần tiếp theo?!
Trong biến chuyển và đổi thay không ngừng của đời sống, với người làm nghệ thuật cũng như như thưởng thức nghệ thuật, việc chinh phục và trải nghiệm những điều mới mẻ, đó vẫn luôn là con đường của sức sáng tạo không ngừng...
Thế nên, tạm khép lại bài này, xin hẹn bạn đọc ở những "phần tiếp theo" với chuỗi câu chuyện mới. Số lượt đọc:
29
-
Cập nhật lần cuối:
02/12/2008 11:16:05 AM |