Những ly sâm banh, những lẵng hoa và những lời chúc mừng sẽ tràn ngập hôm nay – ngày Doanh nhân 13.10. Doanh nhân Việt Nam xứng đáng được ca ngợi như vậy, thậm chí hơn nữa khi đã trở nên một động lực dẫn dắt nền kinh tế sau hàng thập kỷ thăng trầm.
Vai trò đó ngày nay khó mà phủ nhận bất chấp thực tế là sự có mặt của họ mới chỉ được đảm bảo cách đây vỏn vẹn một thập kỷ bởi luật pháp – luật Doanh nghiệp.
Tuy nhiên, hướng về ngày của doanh nhân, nguyên viện trưởng viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương Lê Đăng Doanh – một trong những người cổ vũ nhiệt thành nhất cho sự phát triển của khu vực kinh tế này qua các đóng góp không ngưng nghỉ cho luật Doanh nghiệp vẫn không khỏi lo lắng. Ông nói: “Khu vực kinh tế tư nhân của Việt Nam đến nay vẫn còn còi cọc, chậm lớn. Thế thì họ sẽ cạnh tranh thế nào trong một môi trường hội nhập?” Vẫn có đến 97% trong tổng số hơn 500.000 doanh nghiệp tư nhân là có quy mô vừa và nhỏ.
Sự lo lắng của ông có lý do thuyết phục. Một nghiên cứu sơ bộ của nhóm chuyên gia của tổ chức Economica do UNDP tài trợ cho thấy một sự thật phũ phàng mà khu vực kinh tế này đối mặt sau mấy năm bất ổn kinh tế vĩ mô và sự phân biệt đối xử của Nhà nước. Các chỉ số lợi nhuận so với tổng tài sản, so với vốn chủ sở hữu hay so với doanh thu của khu vực kinh tế này là thấp nhất khi xếp bên khu vực doanh nghiệp nhà nước và đầu tư nước ngoài. Báo cáo của nhóm này nhận xét, “có một số lượng lớn các doanh nghiệp tư nhân thua lỗ, tức lợi nhuận âm”. Ông Doanh nói: “Đó là một phát hiện dị thường. Lợi nhuận thấp như thế thì còn khuyến khích ai làm kinh doanh?”
Cũng là một trong những thành viên chủ chốt đóng góp cho sự hình thành và phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, nguyên phó chủ tịch phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam Phạm Chi Lan giải thích cặn kẽ hơn tình trạng này. Bà nói, lợi nhuận của khu vực tư nhân thấp nhất bởi lý do cơ bản là họ khó tiếp cận các nguồn lực, đặc biệt là vốn, đất đai. Trên thực tế doanh nghiệp tư phải thuê mặt bằng, thuê đất để làm trụ sở, nhà xưởng trong khi doanh nghiệp nhà nước được giao, doanh nghiệp FDI được cho thuê với giá rất rẻ. Bên cạnh đó, khu vực tư nhân khó tiếp cận các dự án mua sắm khu vực công mà chủ yếu là doanh nghiệp nhà nước.
Thật ra, Nhà nước cũng đã ban hành vô số các chính sách khuyến khích đầu tư, kinh doanh nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế này. Chỉ vào những bảng biểu thống kê chi chít các chính sách đã ban hành, ông Lê Duy Bình của Economica nhận xét rằng đó là một rừng văn bản. Chính điều đó lại làm nảy sinh vấn đề. Chuyên gia kinh tế của ngân hàng Thế giới Đoàn Hồng Quang nhận xét: “Hầu hết các chính sách đều mang nặng tính xin – cho. Nhà nước nói là ưu đãi cho họ về tiếp cận đất đai, thuế, hay ứng dụng khoa học kỹ thuật, nhưng họ đều phải xin nếu muốn”.
Ông Bình của Economica có nhiều bằng chứng cho thấy khu vực doanh nghiệp tư nhân kém cạnh tranh bởi chính chính sách của Nhà nước. Họ đã bị bỏ rơi trong các ngành công nghiệp được Nhà nước đầu tư nhiều nguồn lực hoặc bảo hộ đầu tư là các ngành công nghiệp nặng.
Ông Bình nhớ lại, cách đây một thời gian, tổng giám đốc Canon Việt Nam, ông Sachio Kagayama đã gặp tới 26 doanh nghiệp Việt Nam với hy vọng một trong số họ sẽ cung cấp một chi tiết đinh vít cho máy in mà họ sản xuất tại nhà máy Quế Võ, Bắc Ninh. Ông Sachio đã thất bại và đã phải thuê một công ty thương mại của Nhật nhập khẩu chi tiết này từ nước khác. Bên cạnh đó, có tới 99% nhà cung cấp cho Canon Việt Nam đều là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp Việt Nam làm “công nghiệp phụ trợ” cho công ty chủ yếu là ở các khâu đóng gói, bao bì. Ông Bình nói: “Sau hai thập niên nhìn lại, ngành công nghiệp phụ trợ của Việt Nam dường như vẫn ở vạch xuất phát”.
Những câu chuyện trên chỉ là những nét chấm phá cho một bức tranh chưa hoàn toàn sáng sủa của khu vực doanh nghiệp tư nhân. Cho dù là đưa ra trong ngày hội của họ là điều không nên, nhưng hy vọng nó giúp được điều gì đó cho khu vực đang chịu trách nhiệm chính trong việc tạo tới 1,6 triệu việc làm ở Việt Nam mà khu vực doanh nghiệp nhà nước và FDI đã không thể đảm đương. Ông Bình nói: “Doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân, cần được coi là trụ cột của nền kinh tế và cần có sự cân bằng về quan điểm trong việc khuyến khích đầu tư trong nước và thu hút đầu tư nước ngoài”. Số lượt đọc:
460
-
Cập nhật lần cuối:
13/10/2010 09:22:43 AM |