Tìm đến chuyên viên tư vấn tâm lý để nhận được những lời khuyên cho vấn đề nan giải của mình. Thế nhưng, có chắc bạn nhận được lời khuyên đúng?
“Bạn có những khúc mắc về tâm lý? Người yêu bỏ bạn ra đi, làm sao giữ anh lại? hãy gọi cho chúng tôi, bạn sẽ nhận được những lời khuyên từ các chuyên viên tâm lý giàu kinh nghiệm”, đó là một trong nhiều mẩu tin rao vặt trên mạng.
Trước đây, con số những trung tâm tư vấn tâm lý chỉ đếm trên đầu ngón tay. Thế nhưng cách đây vài năm số lượng này đã tăng lên theo cấp số nhân.
Công ty chuyên tư vấn tâm lý trên các lĩnh vực tình yêu, hôn nhân – gia đình, trẻ em, cha mẹ, sức khỏe, HIV, hướng nghiệp,… Đây là tín hiệu đáng mừng cho thấy nhu cầu được chăm sóc sức khỏe tinh thần của nhiều người . Tuy nhiên, vấn đề được đặt ra là chất lượng của những trung tâm này như thế nào, các chuyên viên tư vấn ra sao?
Một lần gặp chuyên viên
Trong vai trò một người đang có vấn đề tâm lý cần được giải quyết, tôi dành hẳn một ngày tìm đến một địa chỉ tư vấn tâm lý được xem là rất có uy tín ở TP. HCM.
Biển hiệu từ xa của trung tâm tư vấn thật nhiều chữ, không khác gì một trung tâm giới thiệu việc làm. Biển hiệu quảng cáo về đủ các loại hình dịch vụ Tư vấn tình yêu, hôn nhân, gia đình, kiểm tra sức khỏe tâm lý, dịch vụ kiểm tra tâm lý dành cho trẻ em…
Cô nhân viên tiếp tân có khuôn mặt còn rất trẻ, khoảng 23 tuổi, không thèm nhìn lên dù có khách bước vào.
Tôi vẫn quyết định tiến đến hỏi: “Chị ơi,…”. “Chị tư vấn về chuyện gì?”, miệng hỏi, mắt và tay cô tiếp tân vẫn dán chặt vào trò game trên máy tính.
“Dạ, tư vấn chuyện tình cảm ạ!”, tôi ấp úng.
Tạm nhấn nút Pause trò chơi, cô yêu cầu tôi ghi lại các thông tin cá nhân. Tôi đề nghị: “Em không để lại các thông tin cá nhân được không ạ? Em cũng hơi ngại!”.
Cô tiếp tân hờ hững: “Chị nghĩ sao vậy, chị phải điền thông tin tôi mới sắp xếp thời gian lẫn người tư vấn phù hợp. Hơn nữa, mấy thông tin này có gì ghê gớm đâu”.
Sau khi bị vặn vẹo, tôi được cô tiếp tân đưa cho một tờ giấy ghi số phòng và tên chuyên viên tư vấn với một câu hướng dẫn: “Lên thẳng lầu một, phòng bên phải, gặp người có tên trong đó”.
Men theo lối cầu thang có ít ánh sáng mờ, đến giữa chừng, tôi nghe tiếng cười nói của mấy phụ nữ từ căn phòng bên trái lầu một. Đẩy cửa phòng bên phải bước vào, phòng trống trơn. Căn phòng hướng ra phía mặt đường, tiếng xe ồn ào, ba góc phòng đặt ba bộ bàn ghế.
 Chị chuyên viên độ chừng hơn 30 tuổi, hỏi: “Chị có chuyện gì vậy?”. “Dạ, em đang phân vân không biết có nên chia tay bạn trai em không. Anh ấy gia trưởng quá”. Tôi quyết định lấy một đề tài tình yêu làm nội dung cho buổi tư vấn.
Cuộc nói chuyện bắt đầu bằng một bài thuyết giảng về tình yêu. Rằng khi yêu ta phải hy sinh, chấp nhận tính xấu xa của người ta, yêu người gia trưởng cần thỉnh thoảng rủ anh ta đi du lịch để hâm nóng. Chuyên viên tâm lý không quên thao thao ca ngợi chuyện hạnh phúc của gia đình mình.
20 phút sau, ở chiếc bàn thứ hai trong phòng xuất hiện một người khách khác. Người phụ nữ mới đến liên tục khóc lóc kể chuyện nghi ngờ ông chồng ngoại tình.
Trong không khí ồn ào và nhiều cảm xúc lẫn lộn như vậy, làm sao bạn có thể trải lòng? “Chị nên suy nghĩ lại quyết định của mình. Còn nếu muốn bỏ anh chàng gia trưởng kia thực sự thì hãy bỏ thật nhanh!”.
Ai cũng có thể làm chuyên viên tâm lý
Hiện nay, chúng ta đang thiếu chuyên viên tâm lý trầm trọng. Trong khi số lượng nhà tư vấn đào tạo bài bản rất hiếm. Danh từ chuyên viên tư vấn tâm lý đang bị lạm dụng quá mức. Chúng tôi được biết, rất nhiều tên tuổi nổi danh trong nghề tư vấn tâm lý tốt nghiệp khoa Tâm lý học sư phạm. Họ được đào tạo nhằm mục đích trở thành những nhà sư phạm giảng dạy bộ môn tâm lý, giáo dục hoặc làm công tác tham vấn tâm lý trong trường học. Thế nhưng, nếu cần ai đó hỏi về tình yêu – hôn nhân – gia đình, họ cũng trả lời. Họ cho rằng chỉ cần đã học tâm lý, sẵn sàng giải quyết các “rối tơ lòng” của bất kì ai.
Một nửa các chuyên viên tư vấn tâm lý còn có xuất thân nghề nghiệp không liên quan đến tâm lý như từ ngành y, xã hội học, luật, nhân viên công tác xã hội, ngoại ngữ. Thậm chí, không ít không ít người tư vấn dựa trên những kinnh nghiệm sống.
Sự lệch hướng này vô hình tạo cho mọi người cái nhìn chung rằng ai học tâm lý cũng có thể đi tư vấn tình yêu, hôn nhân, gia đình. Nhiều bạn trẻ sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành tâm lý cũng sẵn sàng trả lời câu hỏi trên báo chí. Họ tự gán cho mình cái mác; chuyên viên tư vấn tâm lý.
Theo Thạc sĩ tâm lý Lê Quang Y: “Sự mạo nhận và ngộ nhận rằng mình là một chuyên viên tư vấn tâm lý hiện nay là phổ biến. Việc tự phong cho mình là nhà tư vấn gần như không có một chuẩn mực cụ thể để kiểm soát”.
Một nhà tư vấn tâm lý chuyên nghiệp không chỉ đơn giản học ở một trường đại học có đào tạo tâm lý học nào đó hay có nhiều kinh nghiệm sống. Ngoài ra, chuyên viên tâm lý chuyên nghiệp còn cần một khoảng không gian tư vấn tốt. Thế nhưng, ít trung tâm tư vấn tốt. Thế nhưng, ít trung tâm chú trọng đến yếu tố này.
Tình trạng không gian chật hẹp không hiếm tại các trung tâm tư vấn tâm lý, phòng tư vấn là một căn phòng kê vài bộ bàn ghế để tư vấn cùng một lúc vài người. Khi ai đó muốn chia sẻ những tâm sự thầm kín, cả phòng có thể nghe.
Một trong yếu tố hàng đầu được đặt ra khi tư vấn tâm lý là sự bảo mật thông tin cho thân chủ. Những người đến tư vấn mong muốn có một chỗ riêng tư, không bị lọt ra ngoài. Thế nhưng yêu cầu của họ khó được đáp ứng.
Ông Y chia sẻ: “Bí mật đời tư là điều không ai được quyền xâm phạm trường hợp được họ cho phép. Đây là những vấn đề mà các nhà tư vấn tâm lý hiện nay chưa ý thức đầy đủ những hậu quả của nó. Nếu không kịp thời chấn chỉnh sẽ đến lúc có những vụ kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại liên quan đến hoạt động tư vấn tâm lý”.
Tư vấn sai hậu quả khó lường
Bác sĩ ngoại khoa dùng các kỹ thuật mổ để cứu người, còn các chuyên viên tâm lý không khác gì một bác sĩ cứu chữa tinh thần. Chưa có một con số thống kê cụ thể về những trường hợp tư vấn sai khiến thân chủ nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu không cẩn thận, những lời tư vấn của người chuyên viên có thể tổn hại sâu sắc đến những đối tượng đang gặp trục trặc tâm lý.
Chị Minh Huyền, ngụ tại đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Q. Bình Thạnh, TP. HCM, kể lại chuyện của mình bằng giọng tức tối: “Vợ chồng lấy nhau được hơn hai năm, tôi phát hiện chồng có bồ nhí. Mặc dù anh ấy hối hận và một mực xin lỗi nhưng tôi vẫn phân vân không biết liệu có nên quay lại hay không.
Tôi tìm đến chuyên viên tư vấn tâm lý. Tôi bị nhà tư vấn tâm lý dội một gáo nước lạnh. Bà ấy chỉ trích tôi không biết gìn giữ gia đình hạnh phúc và sau một hồi nói chuyện chuyên viên tư vấn khuyên tôi nên bỏ chồng”.
Vốn mau nước và nhạy cảm, chị Minh Huyền về nhà khóc nức nở, rơi vào trạng thái bi quan và chán nản. Đêm đó chị đã nốc hết một lọ thuốc ngủ. Rất may chị Huyền đã được gia đình phát hiện và đưa đi cấp cứu kịp thời. Vợ chồng chị cũng quay trở lại sống hạnh phúc với nhau.
Thạc sĩ Lê Quang Y cho biết: “Khi một người tìm đến một nhà tư vấn tâm lý đồng nghĩa với việc họ có những uẩn khúc mà bản thân họ không thể giải quyết được. Họ mong mỏi có một người đồng cảm, lắng nghe và chia sẻ câu chuyện của họ chứ không phải những lời chỉ trích”.
Trong kỹ năng tư vấn, nhà tâm lý học không bao giờ đưa ra giải pháp cho thân chủ. Họ chỉ giúp thân chủ tìm ra quyết định cho bản thân.
Câu trả lời vẫn là dấu chấm hỏi
Một vài năm gần đây, bắt đầu có những công ty tư nhân hoạt động về lĩnh vực tư vấn tâm lý. Một lực lượng tư vấn chuyên nghiệp là nhu cầu lớn hiện nay. Việc cấp phép để có được một công ty tâm lý dựa theo những tiêu chí như thế nào? Những người làm việc trong vai trò tư vấn tâm lý của công ty đó do ai quản lý? Câu hỏi còn chưa có lời đáp. Nguồn:
Tạp chí Tiếp thị & Gia đình Số lượt đọc:
470
-
Cập nhật lần cuối:
20/01/2009 01:45:19 PM |