Lịch sử hình thành thị trường chứng khoán

Nơi khởi điểm của thị trường chứng khoán

Vào giữa thế kỷ XV, tại những thành phố trung tâm mua bán ở phương Tây, các thương gia thường tụ tập tại các quán cà phê để bàn bạc về việc mua bán, trao đổi các loại hàng hóa như nông sản, khoáng sản, ngoại tệ và đặc biệt là giá khoán động sản (tiền thân của thị trường chứng khoán sau này).

Thoạt đầu, những cuộc bàn bạc này chỉ có một nhóm nhỏ, dần dần số người gia tăng, rồi hình thành khu chợ riêng; thời gian họp chợ từ nửa tháng cho đến mỗi tuần và về sau mỗi ngày một lần. Tại đây họ bàn bạc, trao đổi, thương lượng với nhau nhưng chỉ bằng những lời nói miệng, không có hàng hóa hay bất cứ giấy tờ nào trước mặt. Những cuộc thương lượng này nhằm thống nhất với nhau các hợp đồng mua bán, trao đổi thực hiện ngay, và những hợp đồng mua bán ở tương lai, tức là 3 tháng, 6 tháng sau mới thực hiện. Theo những tài liệu lịch sử, phiên chợ được diễn ra đầu tiên vào năm l453 tại một lữ điếm của gia đình Van Bơ Bu-ê-giô tại Bru-gơ (Bỉ). Gia đình này có gia huy hình 3 cái túi da (như các gia đình quý tộc thời bấy giờ), Cái túi da (tượng trưng cho cái ví tiền) tiếng La tinh là "Bursa”, tiếng pháp gọi là "Bourse". Do đó, cái túi da còn được gọi là "Mậu dịch trường" hay còn gọi là "Sở giao dịch" cho đến ngày nay . Ba cái túi da tượng trưng cho 3 mậu dịch trường khác nhau: mậu dịch trường hàng hóa thông thường, mậu dịch trường ngoại tệ và mậu dịch trường giá khoán động sản. Đến năm 1547, thị trấn Bru-gơ mất hẳn sự phồn thịnh vì eo biển Ê-vin dẫn tàu bè vào thị trấn này bị cát lấp mất. Mậu dịch trường ở đây được chuyển sang An-oép.

Vào năm 1531, ở An-oép đã triển khai các nghiệp vụ về chứng khoán (mua bán các khoản nợ của chính phủ Hà Lan, Anh, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và Pháp). An-oép trở thành trung tâm tài chính của châu Âu vào đầu thế kỷ XVI.

Trong phần lớn thế kỷ XVI, An-oép phát triển thịnh vượng với hàng hóa từ châu Á do người Bồ Đào Nha đổ xuống cảng biển tại đây, sau đó chuyển tới Đức vùng Ban-tíc và Anh quốc. Theo chiều ngược lại, các đồng tiền bạc và đồng của Đức và Hung-ga-ri chảy về An-oép. Thời hoàng kim của An-oép trong lịch sử tài chính đi đến hồi kết vào thập kỷ 1580 , khi cuộc chiến tôn giáo giữa những người Tin lành và những người Thiên chúa giáo nổ ra tại Vùng đất trũng (ngày nay là khu vực Vương quốc Bị và Hà Lan). Năm 1585, quân đội Tây Ban Nha tiến vào cướp phá An-oép. Hậu quả nặng nề của sự kiện nào là An-oép đánh mất vai trò của mình trong hệ thống tài chính quốc tế.

Hà Lan - trung tâm cổ tiếp theo của thị thường chứng khoán quốc tế

Khi An-oép suy thoái là lúc Am-xtéc-đam nổi lên như một trung tâm tài chính của thế giới. Trong thế kỷ XVI, người Hà Lan thống lãnh việc vận tải thương mại tại khu vực Ban-tíc và hoạt động rất tích cực tại các vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Năm 1602, người Hà Lan cho thành lập các khu chợ có tổ chức dành cho việc trao đổi các công cụ tài chính. Ngân hàng Ngoại tệ Am-xtéc-đam (Amsterdam Exchange Bank) được thành lập năm 1609. Sở giao dịch chứng khoán Am-xtéc- đam (Amsterdam Stock Exchange) cũng mở cửa năm 1611. Để làm nền móng cho các phát triển này, người Hà Lan đã phát triển một hệ thống ngân hàng vững mạnh, biến Hà Lan trở thành nỗi ghen tị với phần còn lại của châu Âu, đặc biệt là Anh quốc.

Người Hà Lan thống lĩnh hệ thống tài chính quốc tế trong suốt thế kỷ XVII với nguồn tài chính từ các quốc gia đang tìm hướng phát triển kinh tế qua các hải đội của mình như Anh và Pháp. Quá trình giao dịch chứng khoán diễn ra và hình thành như vậy một cách tự phát cũng tương tự ở Pháp, Hà Lan, các nước Bắc âu, các nước Tây Âu khác và Bắc Mở Các phương thức giao dịch ban đầu được diễn ra ngoài trời với những ký hiệu giao dịch bằng tay và có thư ký nhận lệnh của khách hàng. Cho đến năm 1921, ở Mỹ, khu chợ ngoài trời được chuyển vào trong nhà, Sở giao dịch chứng khoán chính thức được thành lập.

Ngày nay, các sở giao dịch dần dần sử dụng máy vi tính để truyền các lệnh đặt hàng và gần như sử dụng hoàn toàn hệ thống giao dịch điện tử. Tuy nhiên các giao dịch thủ công vẫn tồn tại ở một số quốc gia trên thế giới như Mỹ, Nhật, Hồng Kông,... như để minh chứng cho một thị trường chứng khoán hoạt động sôi động, náo nhiệt thông qua các giao dịch thủ công, trong đó có các thao tác ra hiệu bằng tay của các nhà môi giới.

Một số nhân vật điển hình trong lịch sử kinh doanh chứng khoán

Phi –líp-Phi sơ

Sự nghiệp của ông bắt đầu năm 1928 khi ông tốt nghiệp đại học "Stanford Business School" và tới làm việc với tư cách là nhân viên phân tích chứng khoán cho ngân hàng "Anglo- Lon don Bank” tại Xan Phan-xi- xcô. Tuy nhiên, Phi-sơ đã sớm rời khỏi ngân hàng này và đứng ra thành lập công ty quản lý tiền mang tên "Fisher & Company" vào năm 1931. Ông thường tiến hành các đầu tư dài hạn, tìm mọi cách để mua được các công ty lớn với mức giá phải chăng.

Quản lý hoạt động của công ty này từ ngày thành lập cho đến tận khi nghỉ hưu ở độ tuổi 91 (năm 1999), ông được rất nhiều người ngưỡng mộ vì đã làm cho các khoản đầu tư của khách hàng sinh lời nhanh chóng.

Ben-gia-min Gra-ham

Tới nước Mỹ lúc ông vừa một tuổi, khi cùng gia đình rời nước Anh để nhập cư vào đất nước này. Ông lớn lên tại Man-ha-tan và Brúc-lin, Niu-oóc. Tốt nghiệp đại học "Columbia" năm 1914, ngay lập tức Gra-ham tới làm việc cho một công ty phố Uôn, "Newburger, Henderson & Loeb" với vị trí là một nhân viên thông tin. Năm 1920, ông trở thành một cộng sự quan trọng trong công ty. Năm 1926, Gia-ham bắt tay cùng Gie-rơm Niu-men thành lập công ty đầu tư, đồng thời bắt đầu giảng dạy về tài chính ở trường đại học "Columbia" một công việc gắn bó với ông cho tới lúc về hưu năm 1956. Gra-ham đã gần như mất sạch sau cuộc đại suy thoái năm 1929, nhưng công ty đầu tư của ông thì vẫn trụ vững và dần lấy lại được vị thế. Ông đã rút ra những bài học quý giá từ thất bại trên. Năm 1934, ông cùng hợp tác viết cuốn sách "phân tích chứng khoán" (Security Analysis) được coi là tác phẩm đầu tư kinh điển.

Giét Lai- mo

15 tuổi, Lai-mo bắt đầu tập chơi chứng khoán và kiếm được khoảng 1.000 USD. Một vài năm sau, ông lại kiếm được món hời khi đánh cược với các "booket shops" - một hoạt động bị cấm vào thời điểm đó. Lai-mo thành công đến mức ông bị tất cả các công ty môi giới ở Bốt-xtơn cấm cửa. Ông buộc phải dời tới Niu Oóc, ở đây sự thành công của ông vang danh không những trên phố Uôn mà còn trên toàn thế giới. Lai-mo đã đi qua những nốt thăng trầm của cuộc đời và sự nghiệp, cuối cùng kết thúc trong bi kịch khi ông tự tử ở độ tuổi 63. Ông không có được bất cứ sự đào tạo hay kinh nghiệm giao dịch chính thống nào. Đây là người đàn ông được nhào nặn nên từ ánh huy hoàng của thành công và nỗi đau thương của thất bại.

Gióoc So-róc

Cái tên Gióoc So-róc đã trở nên hết sức quen thuộc với phố Uôn cũng như với toàn thế giới. Người ta biết đến ông như một nhà tỷ phú thành công nhất trong lĩnh vực đầu tư tư bản. Là người Do Thái, sinh ra ở Hung- ga-ri vào năm 1930. Năm 1947, So-róc sang Luân-đôn một mình, bắt đầu cuộc đời khốn khó của dân nhập cư. Năm 1956, So-róc sang Mỹ đoàn tụ với gia đình, nhập quốc tịch Mỹ và bắt đầu khởi nghiệp với 5.000 USD. Bắt đầu sự nghiệp tài chính với cá tính táo bạo và quyết đoán trong đầu tư, nhiều chuyên gia cho rằng ông là một trong những nguyên nhân gây nên việc rớt giá đồng Bảng Anh năm 1992 và khủng hoảng tài chính Đông Á 1997. Phương châm của So-róc khá đặc biệt: trong kinh doanh, việc đúng hay sai không quan trọng, cái quan trọng là nếu đúng sẽ có được bao nhiêu tiền, và nếu sai sẽ mất bao nhiêu tiền.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang